Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 148 bajtów ,  4 lata temu
sekcje
 
== Życiorys ==
=== Dzieciństwo ===
[[Plik:Cieszyn 9838.jpg|thumb|242px|Tablica pamiątkowa w Cieszynie]]
Urodził się w Gwoźnicy<ref>[http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_przybos_julian Artykuł o Julianie Przybosiu w culture.pl]</ref> pod [[Strzyżów|Strzyżowem]] w rodzinie [[chłopi|chłopskiej]] jako piąte dziecko Józefa i Heleny z Petyniaków. Od 1912 uczył się w [[I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie|gimnazjum w Rzeszowie]]. Podczas nauki studiował literaturę [[Socjalizm|socjalistyczną]] i [[Anarchizm|anarchistyczną]]. W 1918 wstąpił do [[Polska Organizacja Wojskowa|POW]] i brał udział w przeciwaustriackich akcjach sabotażowych i dywersyjnych, a od listopada 1918 do stycznia 1919 wraz z ochotniczą kompanią studencką w [[bitwa o Lwów 1918-1919|obronie Lwowa]] przed Ukraińcami; poznał tam pisarza i mistyka [[Hieronim Niegosz|Hieronima Niegosza]], który wywarł duży wpływ na jego ówczesną postawę i wczesną twórczość. Po uzyskaniu matury w czerwcu 1920 wstąpił ochotniczo do WP i uczestniczył w [[wojna polsko-bolszewicka|wojnie polsko-bolszewickiej]] pod Lwowem i pod [[Krasne]]m, gdzie dostał się do niewoli, skąd zbiegł.
 
=== Dwudziestolecie międzywojenne ===
Urodził się w Gwoźnicy<ref>[http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_przybos_julian Artykuł o Julianie Przybosiu w culture.pl]</ref> pod [[Strzyżów|Strzyżowem]] w rodzinie [[chłopi|chłopskiej]] jako piąte dziecko Józefa i Heleny z Petyniaków. Od 1912 uczył się w [[I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego w Rzeszowie|gimnazjum w Rzeszowie]]. Podczas nauki studiował literaturę [[Socjalizm|socjalistyczną]] i [[Anarchizm|anarchistyczną]]. W 1918 wstąpił do [[Polska Organizacja Wojskowa|POW]] i brał udział w przeciwaustriackich akcjach sabotażowych i dywersyjnych, a od listopada 1918 do stycznia 1919 wraz z ochotniczą kompanią studencką w [[bitwa o Lwów 1918-1919|obronie Lwowa]] przed Ukraińcami; poznał tam pisarza i mistyka [[Hieronim Niegosz|Hieronima Niegosza]], który wywarł duży wpływ na jego ówczesną postawę i wczesną twórczość. Po uzyskaniu matury w czerwcu 1920 wstąpił ochotniczo do WP i uczestniczył w [[wojna polsko-bolszewicka|wojnie polsko-bolszewickiej]] pod Lwowem i pod [[Krasne]]m, gdzie dostał się do niewoli, skąd zbiegł.
[[Plik:Cieszyn 9838.jpg|thumb|242px|Tablica pamiątkowa w Cieszynie]]
W 1918 wstąpił do [[Polska Organizacja Wojskowa|POW]] i brał udział w przeciwaustriackich akcjach sabotażowych i dywersyjnych, a od listopada 1918 do stycznia 1919 wraz z ochotniczą kompanią studencką w [[bitwa o Lwów 1918-1919|obronie Lwowa]] przed Ukraińcami; poznał tam pisarza i mistyka [[Hieronim Niegosz|Hieronima Niegosza]], który wywarł duży wpływ na jego ówczesną postawę i wczesną twórczość. Po uzyskaniu matury w czerwcu 1920 wstąpił ochotniczo do WP i uczestniczył w [[wojna polsko-bolszewicka|wojnie polsko-bolszewickiej]] pod Lwowem i pod [[Krasne]]m, gdzie dostał się do niewoli, skąd zbiegł.
 
W latach 1920–1923 studiował polonistykę na [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytecie Jagiellońskim]]. W czerwcu 1921 wraz z bratem Stefanem odtworzył akademickie Koło Literacko-Artystyczne, które bracia Przybosiowie następnie przekształcili w Klub Akademicki "Dionizy".
Następnie pracował jako nauczyciel gminny w latach 1923–1925 w [[Sokal]]u, w latach 1925–1927 w [[Chrzanów|Chrzanowie]] i w latach 1927–1939 w [[Cieszyn]]ie, gdzie uczył w Państwowym Gimnazjum im. A. Osuchowskiego, a później w Państwowym Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym. W 1937 oraz w roku szkolnym 1938/1939 przebywał na studiach w [[Paryż]]u (otrzymał dwukrotnie płatny urlop od władz szkolnych). W latach międzywojennych współpracował z licznymi pismami, w których drukowane były jego manifesty m.in. w "Zwrotnicy" i "Linii".
 
=== II wojna światowa ===
W grudniu 1939 przeniósł się z Bogumina do Lwowa, gdzie pracował w bibliotece Ossolineum. W 1940 został członkiem Komitetu Mickiewiczowskiego i uczestniczył w obchodach 85 rocznicy śmierci [[Adam Mickiewicz|Mickiewicza]]; wszedł również w skład kolegium redakcyjnego "Nowych Widnokręgów" i wstąpił do [[Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy|Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy]]. Był współautorem wydanego w 1940 w [[Kijów|Kijowie]] podręcznika literatury polskiej dla 10 klas szkoły sowieckiej. [[14 października]] 1941 został aresztowany przez [[gestapo]]. Po uwolnieniu (dzięki staraniom żony) następne lata spędził w rodzinnej wsi, zajmując się pracą na roli. Po wkroczeniu [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] do [[Rzeszów|Rzeszowa]] w sierpniu 1944 przystąpił do budowy "władzy ludowej"; nawiązał kontakt z delegatami [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|PKWN]] i wszedł w skład Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN) w Rzeszowie, w której został kierownikiem Wydziału Informacji i Propagandy. We wrześniu przybył do [[Lublin]]a, gdzie został członkiem [[Krajowa Rada Narodowa|Krajowej Rady Narodowej]] (KRN), a w październiku 1944 – zastępcą przewodniczącego Komisji Oświaty KRN. Został pierwszym prezesem [[Związek Zawodowy Literatów Polskich|Związku Zawodowego Literatów Polskich]]. W styczniu 1945 po zajęciu przez Armię Czerwoną przeniósł się do [[Kraków|Krakowa]]. Zapisał się do [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] (potem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]]). W latach 1947–1951 pracował jako dyplomata w [[Szwajcaria|Szwajcarii]]. Potem pełnił funkcję dyrektora [[Biblioteka Jagiellońska|Biblioteki Jagiellońskiej]] w Krakowie. W 1953 podpisał tzw. [[Rezolucja Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego|Apel Krakowski]]. W 1955 zamieszkał w [[Warszawa|Warszawie]] i rozpoczął pracę w [[Przegląd Kulturalny|Przeglądzie Kulturalnym]]. Po [[Powstanie węgierskie 1956|inwazji ZSRR na Węgry]] wystąpił z PZPR [[21 czerwca]] 1958, protestując przeciwko wykonaniu wyroku śmierci na [[Imre Nagy]]m. W 1966 objął stanowisko wiceprezesa [[PEN Club]]u; w tym samym roku jako jego przedstawiciel wyjechał do [[Stany Zjednoczone|USA]], a także do [[Francja|Francji]] i [[Gruzja|Gruzji]]. Publikował swoją twórczość w wielu periodykach poświęconych literaturze współczesnej. Brał udział w wielu imprezach kulturalnych w Polsce i za granicą, m.in. w [[Belgia|Belgii]] i [[Jugosławia|Jugosławii]], w kolejnych festiwalach młodej poezji w [[Poznań|Poznaniu]], zjazdach pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych, sesjach naukowych i kolejnych zjazdach Związku Literatów Polskich. W 1968 związał się z "Miesięcznikiem Literackim"; w tymże roku zwiedzał na [[Litwa|Litwie]] rodzinne strony Adama Mickiewicza i na [[Ukraina|Ukrainie]] rodzinne strony [[Juliusz Słowacki|Juliusza Słowackiego]], gdzie wraz z delegacją polskich pisarzy brał udział w rocznicowych obchodach poświęconych Słowackiemu.
W grudniu 1939 przeniósł się z Bogumina do Lwowa, gdzie pracował w bibliotece Ossolineum. W 1940 został członkiem Komitetu Mickiewiczowskiego i uczestniczył w obchodach 85 rocznicy śmierci [[Adam Mickiewicz|Mickiewicza]]; wszedł również w skład kolegium redakcyjnego "Nowych Widnokręgów" i wstąpił do [[Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy|Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy]]. Był współautorem wydanego w 1940 w [[Kijów|Kijowie]] podręcznika literatury polskiej dla 10 klas szkoły sowieckiej.
 
[[14 października]] 1941 został aresztowany przez [[gestapo]]. Po uwolnieniu (dzięki staraniom żony) następne lata spędził w rodzinnej wsi, zajmując się pracą na roli.
[[22 lipca]] 1964 roku z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową I stopnia<ref>Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.</ref>. Był odznaczony Dyplomem Honorowym Orląt Lwowskich, Dyplomem Krzyż Obrony Lwowa, Złotym [[Krzyż Zasługi|Krzyżem Zasługi]], [[Order Sztandaru Pracy|Orderem Sztandaru Pracy]] I klasy, odznaką [[Zasłużony Działacz Kultury|Zasłużonego Działacza Kultury]] i odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego.
 
Po wkroczeniu [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] do [[Rzeszów|Rzeszowa]] w sierpniu 1944 przystąpił do budowy "władzy ludowej"; nawiązał kontakt z delegatami [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|PKWN]] i wszedł w skład Wojewódzkiej Rady Narodowej (WRN) w Rzeszowie, w której został kierownikiem Wydziału Informacji i Propagandy. We wrześniu przybył do [[Lublin]]a, gdzie został członkiem [[Krajowa Rada Narodowa|Krajowej Rady Narodowej]] (KRN), a w październiku 1944 – zastępcą przewodniczącego Komisji Oświaty KRN. Został pierwszym prezesem [[Związek Zawodowy Literatów Polskich|Związku Zawodowego Literatów Polskich]]. W styczniu 1945 po zajęciu przez Armię Czerwoną przeniósł się do [[Kraków|Krakowa]]. Zapisał się do [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] (potem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]]).
 
=== Lata powojenne ===
W latach 1947–1951 pracował jako dyplomata w [[Szwajcaria|Szwajcarii]]. Potem pełnił funkcję dyrektora [[Biblioteka Jagiellońska|Biblioteki Jagiellońskiej]] w Krakowie. W 1953 podpisał tzw. [[Rezolucja Związku Literatów Polskich w Krakowie w sprawie procesu krakowskiego|Apel Krakowski]]. W 1955 zamieszkał w [[Warszawa|Warszawie]] i rozpoczął pracę w [[Przegląd Kulturalny|Przeglądzie Kulturalnym]].
 
Po [[Powstanie węgierskie 1956|inwazji ZSRR na Węgry]] wystąpił z PZPR [[21 czerwca]] 1958, protestując przeciwko wykonaniu wyroku śmierci na [[Imre Nagy]]m. W 1966 objął stanowisko wiceprezesa [[PEN Club]]u; w tym samym roku jako jego przedstawiciel wyjechał do [[Stany Zjednoczone|USA]], a także do [[Francja|Francji]] i [[Gruzja|Gruzji]]. Publikował swoją twórczość w wielu periodykach poświęconych literaturze współczesnej. Brał udział w wielu imprezach kulturalnych w Polsce i za granicą, m.in. w [[Belgia|Belgii]] i [[Jugosławia|Jugosławii]], w kolejnych festiwalach młodej poezji w [[Poznań|Poznaniu]], zjazdach pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych, sesjach naukowych i kolejnych zjazdach Związku Literatów Polskich. W 1968 związał się z "Miesięcznikiem Literackim"; w tymże roku zwiedzał na [[Litwa|Litwie]] rodzinne strony Adama Mickiewicza i na [[Ukraina|Ukrainie]] rodzinne strony [[Juliusz Słowacki|Juliusza Słowackiego]], gdzie wraz z delegacją polskich pisarzy brał udział w rocznicowych obchodach poświęconych Słowackiemu.
 
Był dwukrotnie żonaty, miał trzy córki. Został pochowany w rodzinnej miejscowości na cmentarzu parafialnym przy [[Parafia Świętego Antoniego Padewskiego w Gwoźnicy Górnej|kościele św. Antoniego Padewskiego]] w [[Gwoźnica Górna|Gwożnicy Górnej]].
 
== Odznaczenia i upamiętnienie ==
[[22 lipca]] 1964 roku z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową I stopnia<ref>Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.</ref>. Był odznaczony Dyplomem Honorowym Orląt Lwowskich, Dyplomem Krzyż Obrony Lwowa, Złotym [[Krzyż Zasługi|Krzyżem Zasługi]], [[Order Sztandaru Pracy|Orderem Sztandaru Pracy]] I klasy, odznaką [[Zasłużony Działacz Kultury|Zasłużonego Działacza Kultury]] i odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego.
 
Jego imię nosi m.in. [[Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliana Przybosia w Przeworsku|Miejska Biblioteka Publiczna w Przeworsku]].
46 048

edycji