Kirasjerzy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodany 1 bajt ,  5 lat temu
m
dr. red.
m (Wycofano edycje użytkownika 83.6.170.144 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Agronom.)
m (dr. red.)
 
== Historia ==
Jazda tego typu powstała w drugiej połowie [[XVI wiek|XVI]] w. z przekształcenia w nią ciężkozbrojnej [[kopijnicy|jazdy kopijniczej]], choć nowożytnych kirasjerów poprzedzali w starożytności macedońscy [[Hetajrowie|''hetairoi'']] o zbliżonym przeznaczeniu bojowym i rynsztunku, co ich spadkobiercy. Jednostka ta oznaczała nowe stadium rozwoju europejskiej ciężkiej jazdy. Pancerz używany przez tych jeźdźców był znacznie lżejszy, zapewniając większą szybkość i zwinność. Znaczną uwagę poświęcano technikom jeździeckim. Kirasjerzy potrafili zadawać potężne, śmiercionośne uderzenia zarówno nieprzyjacielskiej konnicy, jak i piechocie.
 
W [[XVI wiek]]u i w początku [[XVII wiek]]u kirasjerzy walczyli ogniem z konia, stosując tzw. [[karakol]]. Dopiero w [[wojna trzydziestoletnia|wojnie trzydziestoletniej]] mający doświadczenie w [[I Rzeczpospolita|polskiej]] armii [[Gottfried Heinrich von Pappenheim]] i wzorujący się na nim [[Octavio Piccolomini]] używali kirasjerów do szarż cwałem na białą broń. Odtąd kirasjerzy atakowali w zwartym szyku, galopem z odległości 1800-700 kroków. Do przełamywania linii nieprzyjaciela używali [[Pałasz (broń)|pałaszy]], podczas gdy pistolety stanowiły broń rezerwową. Generał von Marvitz zapisał kiedyś: "Ta formacja przełamie wszystko, co jej stanie na drodze. Połowa z nich padnie pod kulami wroga lub wpadnie w okopy, a setki skręcą sobie kark. Ale oni się nie zatrzymają (a co dopiero mówić o zawróceniu), ponieważ przy całym tym zamęcie i łoskocie powodowanym przez setki koni rwących w zwartym szyku nawet najlepszy jeździec nie byłby w stanie kierować swoim wierzchowcem - są po prostu skazani na to, by się przebić. A nawet jeśli któryś z nich okiełzna konia i odzyska panowanie nad nim, niech lepiej zapomni o zatrzymywaniu się, bo zostałby powalony i stratowany przez gnających za nim. Nie ma zatem cienia wątpliwości, że po rozpoczęciu szarży może się ona zakończyć wyłącznie przełamaniem linii wroga lub śmiercią całego oddziału."
 
Obok typowych kirasjerów w XVII wieku występowali tzw. półkirasjerzy, używający lżejszych zbroi i walczący przy użyciu [[arkebuz]]ów. Stanowili oni specyficzny rodzaj jazdy, pośredni między kirasjerami i [[Arkebuzeria|arkebuzerami]].
 
Od połowy [[XIX wiek]]u była to normalna jazda liniowa, która gdzieniegdzie zachowała nazwę kirasjerów. We [[Francja|Francji]] kirasjerzy przetrwali do [[1914]] r.
 
We [[Włochy|Włoszech]] do chwili obecnej istnieje jeden pułk kirasjerów (''Reggimento Corazzieri''). Należy on do [[Korpus Karabinierów|''Arma dei Carabinieri'']] i pełni funkcję gwardii honorowej prezydenta Włoch.
Wyposażenie ochronne kirasjera obejmowało stalowy kirys o wysokości około 47 cm, szerokości 44 cm (na wysokości piersi) i wadze 8-9 kg. Kirys ten chronił pierś i plecy jeźdźca przed ciosami broni białej i kulami muszkietowymi (wystrzelonymi z odległości nie mniejszej niż 50 kroków). Kula pistoletowa mogła go przebić tylko jeśli została wystrzelona z bardzo krótkiej odległości (2-3 kroki).
 
Czasami kirasjerzy nosili [[Hełm kirasjerski|stalowe, otwarte hełmy]] w kształcie kasku, nawiązujące do hełmów hellenistycznych Greków i Rzymian. PosiadałPosiadały otok z czarnego niedźwiedziego futra, ozdobionya byłozdobione były nadgrzebieniem z końskiego czarnego włosia i piórem pąsowym na lewym boku.
 
Na jego uzbrojenie składały się [[Pałasz (broń)|pałasz]] (lub [[szpada]]), para [[pistolet]]ów i krótka kawaleryjska [[skałkówka]] lub [[Karabinek (broń)|karabinek]].
 
Umundurowanie kirasjera obejmowało zamszową kryzę, mundur, skórzane spodnie i buty z cholewami.
 
== Polscy kirasjerzy ==
W [[Księstwo Warszawskie|Księstwie Warszawskim]] był jeden pułk kirasjerów ([[14 Pułk Kirasjerów|14 pułk jazdy]]), który sformowano w [[1809]]. W czasie kampanii [[1812]] został przydzielony do 7 dywizji ciężkiej jazdy generała Jana Lorge.
Tradycje jazdy pancernej w Rzeczypospolitej sięgały wczesnego średniowiecza. Do XVII wieku istniały osobne chorągwie pancerne. Należy podkreślić, że [[Husaria|husarze]] w Rzeczypospolitej po reformach króla [[Stefan Batory|Stefana Batorego]] przyjęli formę jazdy ciężkiej odpowiadającej późniejszym kirasjerom. Główna różnica polegała na taktyce i użyciu lekkiej, długiej kopii jako głównej broni zaczepnej.
 
== Zobacz też ==