Otwórz menu główne

Zmiany

m
lit.
 
W czasie [[Sejm Czteroletni|Sejmu Czteroletniego]] (1788-1792) był czołowym poetą-publicystą [[Stronnictwo Patriotyczne|Stronnictwa Patriotycznego]]. W swych utworach opowiadał się za wartościami reprezentowanymi przez ten obóz. Jest też uznawany za autora wielu anonimowych [[paszkwil]]i z tego okresu, które w bezprecedensowy sposób atakowały przeciwników politycznych, w szczególności [[Franciszek Ksawery Branicki|Franciszka Ksawerego Branickiego]]. W roku 1791 (lipiec), przy wsparciu I. Potockiego, został regentem kancelarii Wydziału Edukacyjnego [[Straż Praw|Straży Praw]]. W październiku 1792, jako urzędnik Komisji złożył przysięgę na wierność [[konfederacja targowicka|konfederacji targowickiej]] (ze względu na bezpieczeństwo brata Antoniego, konsula Rzeczypospolitej w Chersoniu). Został desygnowany przez konfederację do zasiadania (ponownie) w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych.<ref>Złota księga szlachty polskiej, r. XII, Poznań 1890, s. 156.</ref> Był powstańcem [[Insurekcja kościuszkowska|insurekcji kościuszkowskiej]] (akces doń zgłosił wraz z bratem 19 kwietnia 1794). Już 5 dni później (24 kwietnia) został powołany do Komisji Paszportowej Rady Zastępczej Tymczasowej. Trzy tygodnie później (14 maja) otrzymał powołanie do Komisji Indagacyjnej (obie nominacje potwierdziła Rada Najwyższa Narodowa odpowiednio: 22 czerwca i 17 lipca 1794). Jednocześnie (od 13 VI do 30 X 1794), pełnił obowiązki sekretarza Wydziału Instrukcji Rady Najwyższej Narodowej, sprawując m.in. kontrolę nad ruchem wydawniczym. Brał też czynny udział w obronie Pragi. Po upadku powstania, będąc w depresji, zaprzestał działalności literackiej i wyjechał do [[Rzym]]u (lato 1795), gdzie odbył studia teologiczne został księdzem (przyjął święcenia kapłańskie). Kiedy po 2 latach (1797), za namową A. K. Czartoryskiego, wrócił do kraju, przyjął (1798) posadę proboszcza (po J. Koblańskim) w [[Góra Puławska|Górze-Jaroszynie]] koło Puław, a w roku 1800 w Końskowoli (po G. Piramowiczu), gdzie przez wiele lat opiekował się chorym [[Franciszek Dionizy Kniaźnin|Franciszkiem Dionizym Kniaźninem]]<ref> ''Dzieje Końskowoli'', (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, [[Lublin]] 1988, ss. 81-82.</ref>. Zmarł tam 10 września 1821, w wieku 69 lat.
[[Plik:Memorial table of Franciszek Zabłocki and Grzegorz Piramowicz.jpg |thumb|250px|Tablica pamiatkowapamiątkowa ku czci Franciszka Zabłockiego i Grzegorza Piramowicza w kościele pw. Znalezienia Krzyża Św. i św. Andrzeja w Końskowoli]]
 
== Twórczość ==
=== Ważniejsze dzieła ===
# ''Do W. I. Mci pana Antoniego Górskiego, stolnika ziemi ciechanowskiej, przy powrocie z zagranicy od wód Trenczyńskich. Oda napisana przez najobowiązańszego sługę...'', brak miejsca (około roku 1770?), wyd. następne zobacz Wydania zbiorowe poz. 3; egz. unikatowy w Bibliotece Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk sygn. cym. 32.337
# ''Na dzień imienin Jaśnie Wielmożnego Jegomości księdza Andrzeja Młodziejowskiego, biksupabiskupa poznańskiego i warszawskiego, kanclerza wielkiego koronnego... oda...'', brak miejsca wydania (przed rokiem 1774?); egz. unikatowy w Bibliotece Instytutu Badań Literackich Warszawa
# ''Wiersze (ody, bajki, sielanki, listy)'', "Zabawy Przyjemne i Pożyteczne" 1774 t. 9, cz. 1 – 1777 t. 15, cz. 2; wyd. następne: zobacz Wydania zbiorowe poz. 1, t. 6 (nie wszystkie); poz. 2, t. 2 (wybór z poz. 5); poz. 3 (wszystkie); tu m.in.: Pasterka Loas i Dafne; Kupido więzień; bajka Słowik i czyżyk; Pasterka Instynkt, albo niewinna miłość; Oda z okoliczności konsekracji X. A. Naruszewicza; Duma ubogiego literata; Oda z okoliczności imienin X. A. Czartoryskiego; Rady młodej panie dane
# ''Przeszkoda nieprzewidziana. Komedia p. Destouches, akademika francuskiego, w 5 aktach, dla teatru warszawskiego przetłumaczona'', Warszawa 1776, wyst. Warszawa 18 marca 1776, (wyd. bezimienne; autorstwo Zabłockiemu przypisali: L. A. Dmuszewski i F. S. Dmochowski), według Ph. N. Destouches: ''L'Obstacle imprévu, ou l'obstacle sans obstacle''
# ''Samochwał, albo amant wilkołak. Komedia we 4 aktach, na teatrze warszawskim reprezentowana (1782?)'', Warszawa 1782, (wyd. bezimienne; według J. Collot d'Herbois: ''L'Amant loup-garou, ou M. Rodomont'' – przeróbka z W. Shakespeare: ''Merry Wives of Windsor'')
# ''Amfitrio. Komedia we 3 aktach, z Moliera przez...'', wyst. Warszawa 1782, wyd. Warszawa VII 1783, wyd. następne: zobacz Wydania zbiorowe poz. 1, t. 6; poz. 2, t. 2; (według Molière: ''Amphitrion'')
# ''Żółta szlafmyca, albo kolęda na Nowy Rok. Opera w 3 aktach przez...'', Warszawa wiosna 1783, muzyka: Gaetano (K. Majer), wyst. Warszawa 1783; 1 maja 1788 (z muz. Ertiniego); wyd. następne: Wilno 1812 (nakładem A. Żółkowskiego); Wilno 1820; zobacz Wydania zbiorowe poz. 1, t. 1; poz. 2, t. 1; fragm. aktu 1 sceny 1-2 przedr. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 75-80; autograf-brulion: Biblioteka Uniwersytetu WarszwskiegoWarszawskiego sygn. 204 (dawniej: 4 7/4); inny tytuł: ''Kolęda'', (według: P. A. A. Piis, P. Y. Barré: ''Les Étrennes de Mercure, ou le bonnet magique'').
# ''[[Sarmatyzm (komedia)|Sarmatyzm. Komedia w 5 aktach]]'', powst. 1784 (red. 1), wyst. Warszawa 19 czerwca 1785, wyd. Wilno 1820 (red. 2 z roku 1785; nakładem A. Żółkowskiego); wyd. następne: zobacz Wydania zbiorowe poz. 1, t. 3; poz. 2, t. 1; Lwów (1905) "Biblioteka Powszechna" nr 501; oprac. H. Galle, Warszawa 1909 "Wybór Pisarzów Polskich dla Domu i Szkoły" nr 17, także Warszawa 1914; oprac. P. Lewiczewski, Tarnów 1925; oprac. W. Hahn, Lwów 1926 "Nasza Biblioteka'' nr 11; ''oprac. krytyczne według autografu z roku 1820 L. Bernacki, Kraków (1928) "Biblioteka Narodowa" seria I, nr 115, także wyd. 2 uzup. T. Mikulski, Wrocław (1951), także wyd. 3 Wrocław (1954); oprac. J. Ster, Łódź 1930 "Biblioteka Klasyków Polskich" nr 19; Łódź 1938; Kraków 1945 "Biblioteka Arcydzieł Literatury Polskiej"; oprac. P. Lewiczewski, Kraków 1947; oprac. K. Czachowski, wstęp Z. Libery, Warszawa 1947 "Biblioteka Pisarzy Polskich i Obcych" nr 10, także wyd. 2 Warszawa 1948, także wyd. 3 przejrzane i popr. Warszawa 1951; oprac. R. Taborski, Warszawa 1953 (z ''Małą kroniką życia i twórczości F. Zabłockiego'' przez R. T. i ''Sarmatyzmem na scenie'' przez S. Dąbrowskiego); fragm. aktu 1 sceny 1-2 przedr. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 104-112; z istniejących 3 wersji w autografach zachowany jest jedynie autograf Biblioteki Czartoryskich sygn. 2489 (red. 2 z roku 1785, z odmianami wcześniejszymi w przypisach); autografy Biblioteki Narodowej z Cesarskiej Publ. Bibl. Petersb. i Biblioteki Zamoyskich sygn. 208 (dat. 1784) – zniszczone w roku 1944, (według N. Hauteroche: ''Les Nobles de province'')
# ''Sierota. Komedia w 5 aktach'', wyst. Warszawa 8 września 1785, tekst (zdefektowany) w rękopisie Biblioteki Teatrów Warszawskich sygn. 381, fragm. (akty 3-4) w rękopisie Biblioteki Zamoyskich sygn. 770, fragm. aktu 1 scena 1 ogł. L. Bernacki jak wyżej poz. 8, s. 112-114, (według Fiqet de Bocage: ''Orpheline'' – przeróbka z S. Centlivre: ''A Bold Stroke for a Wife'')
31 049

edycji