Apacze: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 822 bajty ,  4 lata temu
ostatni opór Apaczów
m (Bot: Removing Link GA template)
(ostatni opór Apaczów)
Nazwa ''Apacze'' obejmuje co najmniej osiem szczepów, spośród których najbardziej znanymi były szczepy [[Kiowa-Apacze|Kiowa]], [[Mescalero]], [[Jicarilla]] i [[Chiricahua]]. Kilka z nich, w tym Chiricahua, określano jako Apaczów z White Mountain. Jeden, szczególnie dokuczliwy dla białych osadników szczep z Teksasu, nosił miano [[Lipan]].
 
Znamienny był ich styl osiedlania. Kiedy budowali [[Wikiup|wickiup]], zazwyczaj ustawiali je w centrum obozowiska i przeznaczali dla kobiet, dzieci i starców. Wojownicy swoje szałasy stawiali wokół obozu, tworząc niejako „mur obronny” dla całej społeczności. Apacze przez dziesięciolecia stawiali zbrojny opór białym kolonialistom, najsławniejszy z wodzów plemienia, [[Geronimo (wódz Indian Chiricahua)|Geronimo]] poddał się w 1886 roku. Niemniej jednak do wczesnych lat 20. XX wieku zdarzały się przypadki zbrojnego oporu wobec kolonizacji prowadzonej przez [[Stany Zjednoczone Ameryki]] a następnie [[Meksyk]]<ref>[http://www.legendsofamerica.com/na-apachekid.html Weiser, Kathy. "The Apache Kid - Outlaw Legend of the Southwest". Legends of America.]</ref>.
 
== Historia ==
 
[[Plik:Apachean ca.18-century.png|300px|thumb|Apacze i Nawahowie ok. XVIII w.: Ch - Chiricahua, J - Jicarilla, L - Lipan, M - Mescalero, N - Nawahowie, Pl - Kiowa-Apacze, WA - Apacze Zachodni]]
Apacze zorganizowani byli w samodzielne ekonomicznie [[Matrylinearny system pokrewieństwa|matrylinearne]] grupy. Po rozpoczęciu [[kolonizacja|kolonizacji]] Ameryki przez Europejczyków wyróżnili się [[Wojny Indian|walkami]] najpierw z Hiszpanami, a następnie z [[Meksyk]]anami i Amerykanami. Kulminacja walk przypadła na lata przymusowych wysiedleń ([[1848]]-[[1886]]), kiedy wodzami byli [[Cochise (wódz Apaczów)|Cochise]] i [[Geronimo (wódz Indian Chiricahua)|Geronimo]]. Wojny Apaczów z białymi i okres [[Nomada|koczowniczego]] trybu życia plemienia skończyły się z chwilą poddania się Geronima (1886). Rozpoczął się trudny okres adaptacji do nowych warunków życia w [[Rezerwat Indian|rezerwatach]], dezintegracji tradycyjnych struktur i asymilacji.
 
Apacze pomimo poddania się Geronimo nie zgodzili się w części z rządami białych. Do ostatniej potoczki z kolonialistami doszło w 1924 roku w Arizonie<ref>[http://www.legendsofamerica.com/na-apachekid.html Weiser, Kathy. "The Apache Kid - Outlaw Legend of the Southwest". Legends of America.]</ref>.
 
== Współczesność ==
 
== Liczebność ==
Według danych U.S. Census Bureau, podczas spisu powszechnego w [[2000]] roku 57 060 obywateli USA zadeklarowało, że jest pochodzenia ''wyłącznie Apache'', zaś 96 833 – ''wyłącznie lub między innymi Apache''. Ponadto w sumie ok. 500 określiło się jako ''wyłącznie Choctaw-Apache'' lub ''wyłącznie Mohave-Apache''.
 
== Sławne postacie ==
* [[Mangas Coloradas]] – wódz z XIX w.
* [[Raoul Trujillo]] – współczesny aktor i tancerz
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
3791

edycji