Rewolucja w Iraku (1958): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 10 bajtów ,  5 lat temu
m
(dr red)
Organizatorami rewolucji byli wojskowi zrzeszeni w tajnej organizacji [[Wolni Oficerowie (Irak)|Wolnych Oficerów]], utworzonej na wzór analogicznego [[Wolni Oficerowie (Egipt)|stowarzyszenia]] w Egipcie, które przeprowadziło 23 lipca 1952 [[rewolucja w Egipcie (1952)|udaną rewolucję]]. Iraccy Wolni Oficerowie byli przedstawicielami najmłodszego pokolenia korpusu oficerskiego, będącego w służbie od końca lat 30. XX wieku i wykształconego już w Iraku. Do organizacji należało ok. 200 osób, tj. 5% wszystkich oficerów<ref name="zd284">{{cytuj książkę |autor = Zdanowski J. | autor link = Jerzy Zdanowski| tytuł = Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku| wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich| miejsce = Wrocław| rok = 2010| strony = 284-285| isbn = 9788304050396}}</ref>. Liderem sprzysiężenia był [[Abd al-Karim Kasim]], który związał się z nim w 1957 i jeszcze w tym samym roku objął przywództwo organizacji. Był autorem ideologii grupy i organizatorem samego przewrotu<ref name="zd284"/>. Obok niego kierowniczą rolę odgrywał [[Abd as-Salam Arif]]<ref name="jam90"/>. Wolni Oficerowie planowali obalenie monarchii, proklamowanie republiki, opracowanie demokratycznej konstytucji i wdrożenie demokratycznych instytucji władzy, uznanie praw mniejszości narodowych, w tym [[Kurdowie|Kurdów]], opuszczenie paktów wojskowych, usunięcie zagranicznych baz militarnych z terytorium kraju, walkę z [[imperializm]]em, walkę z [[feudalizm]]em i wyzwolenie osobiste chłopów, bliską współpracę z innymi państwami arabskimi, w tym poparcie Palestyńczyków w walce o ich własne państwo i przyjęcie programu [[panarabizm|panarabskiego]]<ref name="jam90"/>. Nie posiadali szczegółowego programu<ref name="zd284"/>.
 
Wojsko wystąpiło przeciwko monarchii w poczuciu marginalizacji i upokorzenia po klęsce [[zamach stanu Al-Gajlaniego|przewrotu]] [[Raszid Ali al-Kilani|Raszida Alego al-Kilaniego]] i po wojnie [[I wojna izraelsko-arabska 1948-1949|izraelsko-arabskiej 1948-1949]], w której siły irackie poniosły klęskę<ref name="zd284"/>. Oprócz samej rewolucji egipskiej z 1952, spiskowców do działania inspirowały także konsekwencje zawarcia [[Pakt Bagdadzki|Paktu Bagdadzkiego]] w 1955 oraz [[kryzys sueski|nacjonalizacja Kanału Sueskiego i związana z nią interwencja mocarstw]]<ref name="jam90"/>.
 
Sukces rewolucji umożliwił ogólny stan wrzenia politycznego w kraju, do powstania którego przyczyniły się organizacje [[lewica|lewicowe]]<ref name="zd284"/>.
3 092 055

edycji