Symfonia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 30 bajtów ,  4 lata temu
m
→‎Opis: drobne redakcyjne
(+ Commons)
m (→‎Opis: drobne redakcyjne)
Jednak w XIX wieku formę zaczęto traktować bardziej swobodnie i wielu kompozytorów modyfikowało podany schemat (np. [[Franz Schubert]] w dwuczęściowej<ref>Symfonia nie była oryginalnie planowana jako dwuczęściowa, o czym świadczą chociażby zachowane szkice fortepianowe części III Scherza oraz dwie strony jego instrumentacji.</ref> [[VIII (VII) symfonia Schuberta|VIII Symfonii ''Niedokończonej'']], [[Hector Berlioz]] w 5-częściowej [[Symfonia fantastyczna|''Symfonii fantastycznej'']], [[Gustav Mahler]] w większości swoich dzieł). Formą pokrewną symfonii jest [[sonata]] i [[Koncert (forma muzyczna)|koncert]].
 
== Kompozytorzy symfonii ==
Największy wpływ na rozwój gatunku mieli:
 
:* [[Joseph Haydn|Franz Joseph Haydn]] – 112 symfonii
:* [[Wolfgang Amadeusz Mozart|Wolfgang Amadeus Mozart]] – 41 symfonii (napisał 68 – jednak wiele ocalało tylko we fragmentach)
:* [[Ludwig van Beethoven]] – 9 symfonii (w tym programowa [[VI symfonia Beethovena|VI]] i wokalna [[IX symfonia Beethovena|IX]])
:* [[Franz Schubert]] – 8 (13)<ref>Numeracja Symfonii [[Franz Schubert|Schuberta]] zmieniała się na przestrzeni lat. Lista kompozycji [[Franz Schubert|Schuberta]] został opracowana w latach 40. XIX wieku przez [[Aloys Fuchs|Aloisa Fuchsa]] po konsultacji z bratem kompozytora, Ferdynandem. W drugiej połowie XIX wieku George Grove zestawił symfonie Schuberta w porządku chronologicznym. Twórcy zrewidowanego katalogu Deutscha z [[1978]] roku, Walter Durr i Arnold Feil wyłączyli z Katalogu Deutscha VII Symfonię E-dur. Ich stanowisko jest kwestionowane i szeroko dyskutowane w świecie muzycznym; Brian Newbould – ''Schubert and the Symphony. A New Perspective'', Toccata Press, 1992, s.291-293.</ref> symfonii (''[[VIII (VII) symfonia Schuberta|VIII ''Niedokończona'']]'', ''[[IX symfonia Schuberta|IX ''Wielka'']]'', a także ''D-dur D2B'', ''D-dur D615'', ''D-dur D708A'', ''[[VII symfonia Schuberta|VII symfonia E-dur D 729]]'' oraz ''X Symfonia D-dur D936A'' – z których zachowały się szkice lub fragmenty i są zwykle pomijane w katalogach, stąd często podawana liczba ośmiu symfonii skomponowanych przez [[Franz Schubert|Schuberta]])
:* [[Robert Schumann]] – 4 symfonie (I ''Wiosenna'', III ''Reńska'')
:* [[Felix Mendelssohn-Bartholdy]] – 5 symfonii ([[III symfonia Mendelssohna|III ''Szkocka'']], [[IV symfonia Mendelssohna|IV ''Włoska'']], [[V symfonia Mendelssohna|V ''Reformacyjna'']]) oraz 13 symfonii symczkowych (kameralnych)
:* [[Ferenc Liszt]] – dwie symfonie programowe (Dantejska, Faustowska)
:* [[Hector Berlioz]] – kilka utworów o charakterze symfonii programowych, w tym ''Symfonia fantastyczna'' i ''Harold w Italii'' (z solową partią [[altówka|altówki]])
:* [[Antonín Dvořák]] – 9 symfonii ([[IX Symfonia e-moll "Z Nowego Świata" Dvořáka|IX ''Z Nowego Świata'']])
:* [[Johannes Brahms]] – 4 symfonie
:* [[Piotr Czajkowski]] – 7 symfonii (I ''Zimowe Marzenia'', II ''Małorosyjska'', III "Polska", V, VI ''Patetyczna'' oraz symfonia 'Manfred' napisana pomiędzy symfonią 4 a 5, nienumerowana)
:* [[Anton Bruckner]] – 11 symfonii (symfonia "0" – nullte – niedokończona, symfonia "00" (-1) – szkice)
:* [[Gustav Mahler]] – 10 symfonii (I ''Tytan'', II "Zmartwychwstanie" VIII ''Symfonia Tysiąca'')
:* [[Jean Sibelius]] – 7 symfonii (4, będąca odpowiedzią kompozytora na współczesne mu trendy)
:* [[Siergiej Rachmaninow]] – 3 symfonie (oraz symfonia młodzieńcza)
:* [[Carl Nielsen]] – 6 symfonii
:* [[Igor Strawinski]] – 5 symfonii
:* [[Siergiej Prokofjew]] – 7 symfonii
:* [[Dymitr Szostakowicz]] – 15 symfonii (oraz kilka symfonii kameralnych – aranżacji kwartetów smyczkowych na orkiestrę smyczkową)
:* [[Charles Ives]] – 4 symfonie.
 
 
Do rozwoju gatunku na gruncie muzyki polskiej zasłużyli się między innymi:
 
:* [[Antoni Milwid]] – 3 symfonie (III koncertująca)
:* [[Ignacy Feliks Dobrzyński]] – 2 symfonie (II, "Charakterystyczna")
:* [[Mieczysław Karłowicz]] – 1 symfonia, "Odrodzenie"
:* [[Karol Szymanowski]] – 4 symfonie (III "Pieśń o Nocy", IV koncertująca)
:* [[Witold Lutosławski]] – 4 symfonie
:* [[Andrzej Panufnik]] – 10 symfonii
:* [[Bolesław Szabelski]] – 5 symfonii
:* [[Krzysztof Penderecki]] – 8 symfonii (w tym symfonie z chórem)
:* [[Henryk Mikołaj Górecki]] – 4 symfonie (w tym symfonie ze śpiewem)
:* [[Krzysztof Meyer]] – 7 symfonii (w tym symfonie z chórem).
 
 
Ponadto swój wkład do symfonii włożyli: [[Georges Bizet]], [[Nikołaj Rimski-Korsakow]], [[César Franck]], [[Ernest Chausson]], [[Vincent d'Indy]], [[Edward Elgar]], [[Benjamin Britten]], [[William Walton]], [[Aram Chaczaturian]] i inni.
149

edycji