Ubezpłodnienie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 98 bajtów ,  4 lata temu
drobne merytoryczne, drobne techniczne
m (drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne, drobne techniczne)
'''Ubezpłodnienie''', '''sterylizacja''' – [[Zabieg chirurgiczny|zabieg chirurgiczny]] w wyniku którego organizm nie ma możliwości zapładniania albo zajścia w ciążę.{{r|encyPWN}}. Z medycznego punktu widzenia jest to nieodwracalne pozbawienie zdolności rozrodczych kobiety lub mężczyzny.<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wprost.pl/ar/139699/Przymusowa-kastracja-chemiczna-dla-pedofilow/ | tytuł = Przymusowa kastracja chemiczna dla pedofilów? | data = 2008 | opublikowany = wprost.pl | data dostępu = 2015-05-12}}</ref>. Dlatego sterylizacja nie może być uznana za metodę antykoncepcyjną. W przeciwieństwie do niej utrata [[Płodność|płodności]] na drodze antykoncepcji – nawet trwała (przez podwiązanie [[Nasieniowód|nasieniowodów]] u mężczyzn drogą ich przecięcia wraz z obszyciem, [[Koagulacja|koagulacją]] końcówek lub podwiązanie jajowodów u kobiet metodą [[Laparoskopia|laparoskopii]] czy [[Laparotomia|laparotomii]]) – jest odwracalna. Zabieg przywrócenia drożności [[Jajowód|jajowodów]] po salpingektomii lub [[rewazektomia]] mogą być jednak znacznie utrudnione i obarczone większym ryzykiem niepowodzenia.<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Dobroński | imię = P. | nazwisko2 = Czaplicki | imię2 = M. | tytuł = Odtworzenie ciągłości nasieniowodów (vasovasostomia) z użyciem okularów operacyjnych o trzykrotnym powiększeniu. | czasopismo = Urologia Polska nr 57/3. | data = 2004}}</ref>.
 
== Rodzaje zabiegów ==
Wyróżnia się{{r|encyPWN}}:
* [[Kastracja|kastrację]] (trzebienie/wytrzebienie) – polegającą na chirurgicznym usunięciu [[Gonada|gonad]], tj. [[Jądro (anatomia)|jąder]] u mężczyzn lub jajników u kobiet. Możliwe jest też zniszczenie komórek rozrodczych [[Promieniowanie rentgenowskie|promieniowaniem rentgenowskim]], lekami lub substancjami toksycznymi jako skutek uboczny [[Radioterapia|radioterapii]], [[Farmakoterapia|farmakoterapii]] lub [[Chemioterapia nowotworów|chemioterapii]]. Interwencja ta skutkuje [[Niepłodność|niepłodnością]], ale i zaburzeniem funkcjonowania [[Układ hormonalny|układu hormonalnego]]. Zabiegowi powszechnie poddaje się zwierzęta, a ludzi – w wyjątkowych przypadkach.
* [[Sterylizacja|sterylizację]] – błędnie pojmowaną jako [[wazektomia]] (odpowiednik u kobiet – salpingektomia), będącą w istocie synonimem kastracji, czyli zabiegu chirurgicznego usunięcia gonad. W odróżnieniu od niej wazektomia nie wiąże się z usunięciem jąder, a z trwałym, ale odwracalnym zamknięciem światła nasieniowodu w celu zablokowania transportu [[plemnik]]ów do [[ejakulat]]u. Zabieg nie ogranicza wydzielania hormonów ani produkcji [[Sperma|spermy]].<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Shih | imię = G. | nazwisko2 = Turok | imię2 = D.K. | nazwisko3 = Parker | imię3 = W.J. | tytuł = Vasectomy: the other (better) form of sterilization. | czasopismo = Contraception Journal nr 4(83) | data = 2011}}</ref>.
 
== Regulacje prawne ==
Polskie prawo (art. 156 §1 [[Kodeks karny (1997)|K.k.]]) stwierdza, że kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia zdolności płodzenia podlega [[Kara pozbawienia wolności|karze pozbawienia wolności]] od roku do lat 10.{{r|kk}} Stąd kastracja i sterylizacja są zabiegami dozwolonymi w Polsce tylko w niektórych przypadkach i ze wskazań medycznych, jak:
* choroby nowotworowe ([[nowotwór]] złośliwy [[rak jądra|gonad męskich]] lub [[rak jajnika|żeńskich]], silnie hormonozależny [[rak sutka|rak piersi]] lub [[rak trzonu macicy|trzonu macicy]], [[rak gruczołu krokowego|rak prostaty]]);
* wysokie ryzyko utraty zdrowia lub życia przez pacjentkę w wyniku zajścia w [[Ciąża|ciążę]];
* stwierdzona wada genetyczna u kobiety potwierdzająca, że urodzenie przez nią dziecka z medycznego punktu widzenia jest niemożliwe.<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Zielińska | imię = E. | tytuł = Warunki dopuszczalności zabiegów sterylizacyjnych | czasopismo = Państwo i Prawo nr 9 | data = 1985}}</ref>.
Mimo zaistnienia powyższych wskazań, zabieg wymaga uprzedniego uzyskania zgodny pacjenta lub pacjentki na interwencję. Na świecie (np. w Szwecji, Dani, Kanadzie, USA) [[kastracja chemiczna]] wykorzystywana jest jako metoda obniżania [[libido]] w leczeniu przestępców seksualnych.<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.wprost.pl/ar/139699/Przymusowa-kastracja-chemiczna-dla-pedofilow/ | tytuł = Przymusowa kastracja chemiczna dla pedofilów? | data = 2008 | opublikowany = wprost.pl | data dostępu = 2015-05-12}}</ref>. Wazektomia i salpingektomia (w literaturze funkcjonujące też jako sterylizacja antykoncepcyjna) w Polsce powszechnie są uznawane za nielegalne. Art. 156 §1 nie reguluje jednak w sposób jednoznaczny ich sytuacji prawnej oraz nie zakazuje explicite tych metod antykoncepcyjnych.<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Pilonis | imię = H. | tytuł = Wazektomia – wątpliwości medyczne, etyczne i prawne | czasopismo = Służba Zdrowia nr 42-50 | data = 2013}}</ref>. W USA, Danii, Finlandii, Norwegii, Szwecji, Wielkiej Brytanii czy Japonii wazektomia traktowana jest jako ogólnodostępna [[antykoncepcja dla mężczyzn]].<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Tokarczyk | imię = R. | tytuł = Normatywne ujęcie antyprokreacji. | data = 2000 | seria = Roczniki Socjologii Rodziny UAM nr XII | strony = 227 | isbn = 83-232-1056-X. }}</ref>. Wraz z salpingektomią metody te są tam prawnie dozwolone i legalnie wykonywane.
 
== Zobacz też ==
* [http://www.medonet.pl/zdrowie-na-co-dzien,artykul,1713416,1,antykoncepcja-po-mesku,index.html Antykoncepcja dla mężczyzn] {{lang|pl}}
* [http://www.monitor.co.ug/OpEd/Commentary/Men-should-know-that-vasectomy-has-nothing-/-/689364/2064238/-/ku2kuu/-/index.html Wazektomia a kastracja. Artykuł w serwisie monitor.co.ug] {{lang|en}}
 
 
{{Zastrzeżenia|Medycyna}}