Dipole odbijające: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 40 bajtów ,  5 lat temu
m
Poprawa linków wewn. po akcji WP:TYTUŁY przy użyciu AWB
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (17) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q1115049)
m (Poprawa linków wewn. po akcji WP:TYTUŁY przy użyciu AWB)
[[Plik:Usnchaff.jpg|right|thumb|Współczesna chaff zapobiegająca US Navy (modele RR-129 i RR-124) z pojemnikami]]
'''Dipole odbijające''' (ang. '''chaff''') - system przeciwdziałania namiarom [[radar]]owym, polegający na tym, że samolot lub inny obiekt o znaczeniu militarnym wyrzuca w powietrze chmurę celów pozornych w postaci niewielkich pasków [[glin|aluminium]], powlekanego metalem włókna szklanego lub plastiku, co na ekranie radaru wygląda jak grupa kolejnych celów, bądź też zakłóca obraz ekranów wielokrotnymi odbiciami.
 
Pierwszy system tego typu powstały w okresie II wojny światowej nosił angielską nazwę kodową '''Window''' ("Okno")<ref name="WSC_Closing the Ring">Winston Spencer Churchill: ''The Second World War: Closing the Ring'', Houghton Mifflin Company, Boston 1951</ref> i niemiecką '''Düppel''' (od nazwy [[Berlin|berlińskiego]] przedmieścia).
 
==II wojna światowa==
Na pomysł użycia folii aluminiowej wpadli niezależnie naukowcy w Wielkiej Brytanii i w Niemczech. Już w 1937 roku zorientowano się, że kawałki folii metalowej w powietrzu mogą tworzyć echo radarowe<ref>Jones, s.290</ref>. Na początku roku 1942 brytyjscy naukowcy doszli do wniosku, że zrzucanie z samolotów znacznych ilości pasków aluminium doprowadzi do tworzenia się wielokrotnych fałszywych odbić na ekranie radaru przeciwnika<ref>Goebel, sekcja 8.3: ''The British Begin Countermeasures''</ref>. Wkrótce obliczono, że najbardziej efektywne będą paski czarnego papieru z doklejoną folią aluminiową o wymiarach 27×2 centymetry i wyrzucane w wiązkach półkilogramowej wagi. Nazwano ten wstępny projekt "Window".
 
Jednocześnie w Niemczech opracowano system "Düppel", którego nazwa wzięła się od berlińskiego przedmieścia, gdzie w początkach roku 1942 po raz pierwszy został przetestowany<ref>Jones, s.299</ref>. Gdy pomysł dotarł do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], [[Fred Whipple]] opracował system (według "Harvard Gazette") użycia pasków folii przez samoloty [[United States Army Air Forces|USAAF]], ale nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostało to wykorzystane (Amerykanie bombardowali i Niemcy i Japonię za dnia).
 
[[Plik:Window - Lancaster Dropping Window.jpg|thumb|right|[[Avro Lancaster|Lancaster]] zrzuca chaff (biała chmura o kształcie półksiężyca po lewej)]]
Systemy brytyjski i niemiecki były w zasadzie identyczne: paski aluminium, przycięte na długość równą połowie długości fal emitowanych przez nieprzyjacielski radar. Wyłapane przez tenże radar, paski tej długości odpowiadały echem na sygnał tak, jak rzeczywiste cele<ref>Jones, s.291</ref>. Dla obrony przeciwlotniczej było niemal niemożliwym wyłapać rzeczywisty samolot spośród wielokrotnych odbić chaff. Innymi technikami stosowanymi do wprowadzania w błąd radarów były Mandrel<ref>Mandrel był lotniczym urządzeniem zagłuszającym do zwalczania niemieckich radarów Freya: Jones, s.295</ref>, Piperack i Jostle.
 
Istniały jednak uzasadnione obawy, że użycie chaff może być bardziej niebezpieczne, niż odstąpienie od tego zamiaru. Obie strony uznały, że pomysł zostanie natychmiast skopiowany przez nieprzyjaciela, który z powodzeniem wykorzysta Window/Düppel do własnych ataków bombowych. Czołowy doradca naukowy brytyjskiego rządu, [[Frederick Lindemann, 1. wicehrabia Cherwell|profesor Lindemann]], wskazywał na możliwość użycia jej przez [[Luftwaffe]] do przeprowadzenia nowego [[Blitz (naloty)|Blitzu]]. Z tego też powodu [[lotnictwo myśliwskie]] RAF i [[artyleria przeciwlotnicza]], sprzeciwiało się użyciu Window aż do lipca 1943 roku<ref>Jones, ss.291-299</ref>. Dopiero wówczas, gdy samoloty myśliwskie sprzymierzonych wyposażono w nowe, centymetrowe radary, lotnictwo mogło nie obawiać się odpowiedzi Luftwaffe na wykorzystanie chaff przez [[RAF Bomber Command]].
 
Badania komponentów radaru würzburskiego sprowadzonych do Wielkiej Brytanii w wyniku [[Operacja Biting|Operacji Biting]] oraz loty zwiadowcze wykazały, że wszystkie radary niemieckie pracują na nie więcej niż trzech zakresach fal, mogą więc być [[zagłuszanie radiowe|zagłuszane]]. [[Arthur Harris|"Bomber" Harris]], dowódca RAF Bomber Command, otrzymał zgodę na użycie Window w czasie planowanej [[Operacja Gomora|operacji Gomora]], czyli serii nalotów ogniowych na [[Hamburg]].
 
[[Plik:Giant Wurzburg Display - Window Effect.jpg|thumb|left|Efekt Window na ekranie radaru würzburskiego]]
Pierwsi lotnicy, jacy zostali zaznajomieni z Window, należeli do 76 Dywizjonu RAF. Dwadzieścia cztery załogi zostały poinstruowane, jak wyrzucać w 1-minutowych odstępach pęki pasków metalizowanego papieru (chodziło o to, że papier, jako lżejszy, dłużej będzie utrzymywał się w powietrzu, przedłużając efekt) przez otwory do strzelania flar. Rezultaty okazały się nadzwyczajne. Naprowadzane radarem reflektory niemieckie bezradnie omiatały niebo, działa artylerii przeciwlotniczej strzelały rzadko lub wcale, a nocni myśliwcy, którzy na swych ekranach widzieli tylko zalew fałszywych odbić, nie potrafili odnaleźć brytyjskich samolotów. Znaczna część Hamburga uległa zniszczeniu przy stracie zaledwie 12 bombowców. Sukces spowodował, że samoloty zostały rychło wyposażone w specjalne wyrzutnie chaff, a wiele załóg zabierało do samolotów tyle tej sieczki, ile tylko mogły zmieścić. Trwało to wszystko do czasu, kiedy Niemcy znaleźli na to rozwiązanie.
 
Użycie Window zdezorganizowało działania naprowadzanych z ziemi nocnych myśliwców z tzw. ''"Kammhuber Line"'' (podzielona na sektory 32×20&nbsp;km linia biegnąca od Danii do zachodniej Francji, gdzie przechwytywano alianckie wyprawy bombowe), które straciły zdolność wykrywania celów, działa artylerii przeciwlotniczej i reflektory uczyniło bezużytecznymi. W końcu zaczęto stosować taktykę o nazwie kodowej ''Wilde Sau'' (''Dzika Świnia''), pomysł pułkownika [[Hajo Herrmann]]a, w myśl którego powołano do życia trzy nowe skrzydła myśliwskie: JG 300, JG 301 i JG 302. Operatorzy naziemni mieli kierować pilotów tych związków w miejsca największej koncentracji chaff (gdzie musiały znajdować się jej źródła), pozwalając im wyszukiwać nieprzyjacielskie bombowce gołym okiem, często w ogniu własnej artylerii przeciwlotniczej. Kilku pilotów tych formacji otrzymało nowe radary typu [[FuG 350 Naxos]].
 
Luftwaffe użyło technologii Düppel w zaledwie sześć tygodni po brytyjskim rajdzie na Hamburg. Niemcy pocięli folię na paski 80×1,9&nbsp;cm i po raz pierwszy zrzucili ją podczas nalotu w nocy z 7 na 8 października 1943 roku<ref>The Blitz-Then and Now (Volume 3) s.309</ref>. Podczas kolejnych nalotów w roku 1943 i podczas tzw. 'mini-blitzu', który miał miejsce w okresie od lutego do maja 1944 (otrzymał nawet nazwę kodową ''"Operacja Steinbock"''), Düppel dał Niemcom możność ponownie pojawić się nad [[Londyn]]em. Teoretycznie efekt został osiągnięty, ale wobec małej liczby bombowców biorących udział w nalotach i ogromnej przewagi nocnych myśliwców RAF, był daleki od oczekiwań. Brytyjskie myśliwce bez większych przeszkód odnajdywały niemieckie bombowce i Düppel nie mógł im w tym przeszkodzić.
312 117

edycji