Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 72 bajty, 4 lata temu
== Historia rolnictwa ==
{{Osobny artykuł|Historia rolnictwa}}
PoczątkiNajstarsze rolnictwaślady datujeupraw siępochodzą naz [[neolit]]Izraela sprzed 1023 000 do 3000 lat p<ref>http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.npone.e0131422</ref>. Przejście od [[łowiectwo|łowiectwa]] i [[zbieractwo|zbieractwa]] do uprawy roli stopniowo przyniosło rewolucyjne zmiany gospodarcze i społeczne (tzw. [[rewolucja neolityczna]]), przy czym za początkową fazę rozwoju rolnictwa uważa się [[Kopieniactwo|gospodarkę kopieniaczą]], polegającą na tworzeniu przydomowych ogrodów, które służyły jako tymczasowe zabezpieczenie dla społeczeństw zbieracko-łowieckich na wypadek nieurodzaju. Zmienił się tryb życia ludzi z [[Nomada|koczowniczego]] na osiadły, powstały bardziej złożone formy społeczne, doszło do rozwoju bogatej [[Kultura|kultury]]. Zmienił się stosunek człowieka do [[Natura|przyrody]], którą zaczął człowiek zmieniać na coraz szerszą skalę i dostosowywać do własnych potrzeb.
 
PierwszaJedne uprawaz rolipierwszych rozpoczęłaupraw rozpoczęły się ok.w 8000 r. p.n.e. na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]] ([[Żyzny Półksiężyc|żyzny półksiężyc]] - [[Mezopotamia]], [[Egipt]]), a wkrótce niemal jednocześnie w trzech oddalonych od siebie częściach świata na obszarze współczesnych: [[Indie|Indii]], [[Chiny|Chin]], [[Meksyk]]u i [[Peru]]. Pierwszymi roślinami uprawnymi były różne rodzaje [[pszenica|pszenicy]] i [[jęczmień|jęczmienia]] (Bliski Wschód). W [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]] były to [[groch]], [[bób]], [[ryż]] i [[proso]], natomiast w [[Ameryka Środkowa|Ameryce Środkowej]] i [[Ameryka Południowa|Południowej]] – [[dynia]], [[fasola]] i [[Kukurydza zwyczajna|kukurydza]]. I tak dzięki uprawie roślin mogły się rozwinąć wielkie cywilizacje starożytne, nazywane niekiedy od głównych roślin uprawnych cywilizacją pszenicy, ryżu i kukurydzy.
 
Nieco wcześniej doszło do udomowienia niektórych zwierząt hodowlanych: [[Owca domowa|owiec]] i [[koza domowa|kóz]] – ok. 10 000-7000 lat p.n.e., później [[bydło domowe]] i [[świnia domowa|świnie]] – ok. 6000 lat p.n.e. Doszło do tego także na Bliskim Wschodzie, skąd zarówno uprawa roślin, jak i hodowla zwierząt rozprzestrzeniły się po całym [[Stary Świat|Starym Świecie]].
 
[[Naukowiec|Uczeni]] przypuszczają, że rozwój rolnictwa doprowadził do wznoszenia dużych osiedli [[Miasto|miejskich]] oraz wielkich [[Świątynia|świątyń]]. Jednak najnowsze odkrycia na stanowisku [[Göbekli Tepe]] w południowo-wschodniej [[Turcja|Turcji]] skłoniły niemieckiego [[Archeologia|archeologa]] [[Klaus Schmidt|Klausa Schmidta]] do zrewidowania dotychczasowych poglądów. Według niego mogło być zupełnie na odwrót. Najpierw powstawały świątynie, a dopiero potem miasta wokół nich. Na wspomnianym stanowisku odkryto monumentalną świątynię pochodzącą sprzed około 9500 lat p.n.e., która została wzniesiona nie przez ludność osiadłą, lecz przez wędrowne społeczności zbieracko-myśliwskie. Uczony uważa, że konieczność zorganizowania długotrwałych prac budowlanych wokół świątyni niejako zmusiła robotników do wynalezienia rolnictwa, ponieważ nie mieli innej możliwości zaopatrywania się w potrzebne im większe ilości pożywienia<ref>{{cytuj pismo|autor=Wojciech Pastuszka, ''Świątynia dała im zboże'', „Gazeta Wyborcza”, nr 172, 24.07.2008}}</ref>. Także inne najnowsze odkrycia zdają się potwierdzać podobne przypuszczenia. [[Ryszard Mazurowski]], [[Archeologia|archeolog]] z [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytetu Warszawskiego]], za najstarszą [[Osada|osadę]] na świecie uważa [[Tell Qaramel]] w [[Syria|Syrii]], w pobliżu pasma górskiego [[Taurus (góry w Turcji)|Taurus]]. Osada ta była zamieszkana już w XI i X tysiącleciu p.n.e., lecz nie znaleziono w niej śladów upraw roślin lub hodowli zwierząt. Najwcześniejsze osady o charakterze częściowo rolniczym to [[Abu Hurejra]] w Syrii, [[Gandż Dareh]] w Iraku, [[Netiv HaGedud]] w okolicach [[Jerycho|Jerycha]] czy [[Çayönü Tepesi]] w [[Turcja|Turcji]].