Aleksy (Szepielew): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 122 bajty ,  5 lat temu
drobne redakcyjne, poprawa linków
(→‎Śmierć i kanonizacja: drobne redakcyjne)
(drobne redakcyjne, poprawa linków)
| Miejsce_kultu =
}}
'''Aleksy (Szepielew)''', '''Aleksy Gołosiejewski''', imię świeckie – Władimir Szepielew, [[Język rosyjski|ros.]] – ''Алексий (Шепелев)'', ''Алексий Голосеевский'', ''Владимир Шепелев'' (ur. 14 kwietnia 1840, zm. 11 marca 1917) – [[święty mnich]] [[Prawosławie|prawosławny]], czczony przez [[Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego|Ukraińską Cerkiew Prawosławną]]. Jako dziecko oddany został do [[Ławra Peczerska|Ławry Pieczerskiej]], gdzie przyjął stan duchowny. Przez ostatnie dwadzieścia lat życia mieszkał w [[Pustelnia Gołosiejewska|Pustelni Gołosiejewskiej]] w [[Kijów|Kijowie]] w charakterze spowiednika i duchownego. Cerkiew prawosławna przypisuje Aleksemu dary [[Prorok|proroctwa]], [[Modlitwa|modlitwy]] i [[Sakrament pokuty i pojednania|spowiadania]].
 
== Dzieciństwo ==
|align = left
}}
Siedem lat później Maria Szepielewa urodziła chłopca, nazwanego Władimirem, który okazał się być niemym. Ojciec przyszłego świętego zmarł, kiedy Władimir miał trzy lata. Wychowaniem dziecka zajęła się matka, która starała się wpoić synowi prawdy chrześcijańskie, uczyła go miłości do bliźniego. W tym celu odwiedzała z nim więzienia, gdzie rozdawała [[Jałmużna|jałmużnę]]. Wraz z matką chłopiec bywał w [[Monaster Pustelni Kitajewskiej [[Ławra Peczerska|Ławry Pieczerskiej]], w której mieszkał wówczas [[jurodiwy]] [[hieromnich]] Teofil. Ze słów, które Teofil kierował do Władimira, wynikało, że chłopiec zostanie mnichem. Zgodnie z panującym w [[Imperium Rosyjskie|Rosji]] zwyczajem, dzieci rodzin wojskowych miały kształcić się w szkołach wojskowych i robić karierę oficerską. Wiosną 1852 roku Maria Szepielewa dostała list z [[Petersburg]]a. Polecono jej przywieźć syna do stolicy, gdzie miał pobierać nauki w korpusie kadetów. Za radą [[Metropolita|metropolity]] kijowskiego [[Filaret (Amfitieatrow)|Filareta (Amfitieatrowa)]], Maria Szepielewa odpisała do Petersburga, że z powodu niemoty syna nie może go oddać do wojska<ref name="Житие">[http://www.rus-sky.com/nasledie/alexygol.htm ''Житие иже во святых Преподобного и Богоносного отца нашего Алексия Голосеевского старца и подвижника Киево-Печёрской Лавры''], "Русский Паломник" 8 (1993). [dostęp: 2010-05-28].</ref>.
 
W 1853 roku Maria Szepielewa została zaproszona z synem do udziału w wieczerni z okazji święta [[Wielkanoc|Paschy]] do domowej [[Cerkiew (budynek)|cerkwi]] metropolity Filareta. Po odprawieniu [[Liturgia chrześcijańska|liturgii]] nastąpił obrzęd całowania [[Krzyż prawosławny|krzyża]] na [[Pastorał#Pastorał w kościołach wschodnich|pastorale]] trzymanym przez władykę. Gdy nadeszła kolej Władimira Szepielewa, Filaret trzykrotnie zwrócił się do chłopca ze słowami ''Chrystus zmartwychwstał!'', na co on po raz pierwszy w życiu przemówił: ''Prawdziwie zmartwychwstał!''<ref name="Преподобный">[http://www.goloseevo.com.ua/?part=life&news_id=7 ''Преподобный Алексий Голосеевский'']. [dostęp: 2010-05-26].</ref>. Po cudownym uzdrowieniu metropolita Filaret zaproponował Marii Szepielewej, że weźmie jej syna do Ławry Pieczerskiej, gdzie będzie usługiwał władyce. 2 lipca 1853 roku trzynastoletni chłopiec przybył do [[Ławra|ławry]]. Cztery dni po opuszczeniu przezeń domu zmarła Maria Szepielewa. Odpowiedzialność za wykształcenie chłopca przyjął na siebie metropolita. Zapewnił mu lekcje u profesorów [[Akademia Mohylańska w Kijowie|Kijowskiej Akademii Duchownej]] oraz [[Kijowski Uniwersytet Narodowy im. Tarasa Szewczenki|Uniwersytetu Kijowskiego]]. Kształcenie SzpepielewaSzepielewa odbywało się w zakresie literatury rosyjskiej, historii Cerkwi i Rosji, [[Biblia|Pisma Świętego]], medycyny oraz prawdopodobnie łaciny. Sam władyka zajmował się moralnym i etycznym wychowaniem chłopca. Na przykład, w wielkie święta prawosławne Filaret polecał Szepielewowi rozdawać jałmużnę biednym mieszkańcom Kijowa<ref name="Житие"/>. Modlitw Szepielew uczył się od starca Parteniusza<ref name="Преподобный"/>.
 
Zimę młodzieniec spędzał w ławrze. Latem z władyką Filaretem i Parteniuszem udawał się do [[Pustelnia Gołosiejewska|Pustelni Gołosiejewskiej]] ([[język rosyjski|ros.]] ''Голосеевская Пустынь''). W 1855 roku zmarł Parteniusz, zaś podpadający na zdrowiu metropolita zaproponował Szepielewowi złożyć prośbę do Soboru Duchownego Ławry Pieczerskiej o przyjęcie go w gronopoczet [[nowicjat|nowicjuszyposłusznik]]ów. 25 lutego (6 marca) 1856 roku Sobór pozytywnie rozpatrzył podanie Szepielewa, który w wieku siedemnastu lat wstąpił do nowicjatu i został skierowany do pracy w [[Typografia|typografii]]. [[Sutanna#Szaty duchowne w tradycji wschodniej|SutannęRiasę]] wraz z [[Błogosławieństwo|błogosławieństwem]] Szepielew otrzymał z rąk swojego wychowawcy, Filareta (zmarł rok później). Po wstąpieniu do [[monaster]]u przyszły święty opuścił dom władyki i zamieszkał w celi w ławrze<ref name="Житие"/>.
 
== Pobyt w Ławrze Pieczerskiej ==
[[Plik:Kiev caves.jpg|250px|thumb|right|Ławra Pieczerska]]
15 kwietnia 1857 roku Szepielew został przyjęty przez Sobór Duchowny do grona stałych posłuszników (nowicjuszy) Ławry Pieczerskiej. Pozostawiono go przy pracy w typografii. W okresie nowicjatu rodzina Szepielewa namawiała go do porzucenia stanu duchownego i zawarcia małżeństwa. Dopiero po interwencji [[Archimandryta|archimandryty]] Warłaama krewni odstąpili od swego pomysłu. Przed złożeniem ślubów wieczystych Szepielew odbył pielgrzymkę do grobu św. [[Mitrofan z Woroneża|Mitrofana]] w [[Woroneż]]u. Odwiedził również miejsce pochówku metropolity Antoniego z Woroneża, nad którym odprawił [[Panichida|panichidę]]. W 1872 roku Szepielew miał zostać mnichem. Namiestnik Ławry Pieczerskiej, archimandryta Warłaam, wybrał mu imię Filaret (na cześć wychowawcy SziepielewaSzepielewa), jednak w dniu [[Postrzyżyny mnisze|postrzyżyn]] Szepielewa, 13 kwietnia 1872 roku ([[Wielki Czwartek]]), podczas uroczystości zmienił je na Aleksy. 12 września 1872 roku o. Aleksy został przeniesiony do Pierwszego Szpitalnego Monasteru Nikołajewskiego<ref name="Преподобный"/>.
 
Monaster szpitalny podlegał bezpośrednio Soborowi Duchownemu Ławry Pieczerskiej. Aleksy miał pełnić w nim funkcję pisarza (''записчик''). 23 listopada 1973 roku Aleksy został mianowany [[hierodiakon]]em. 23 grudnia 1874 roku Szepielew został [[zakrystian]]inem (''ризничий''). Pobyt Aleksego w Monasterze Nikołajewskim upamiętnia srebrny [[Kielich (naczynie)|kielich]] z napisem: ''Świętej pamięci hierodiakona Aleksego (Szepielewa)'', podarowany za życia przez Szepielewa cerkwi przy Monasterze Nikołajewskim. 6 grudnia 1875 roku Aleksy został wyświęcony przez metropolitę Arseniusza na hieromnicha. 20 sierpnia 1879 roku Szepielewa przeniesiono z Monasteru Nikołajewskiego do Bliskich Pieczar Ławry Pieczerskiej. Jego praca polegała na pilnowaniu porządku przy [[relikwiarz]]ach ze szczątkami świętych oraz opiekowaniu się pielgrzymami. W Bliskich Pieczarach Ławry Pieczerskiej Aleksy spędził ponad sześć lat. Za swoją pracę został odznaczony przez Święty Synod krzyżem. 7 października 1885 roku Szepielewa skierowano na stanowisko zakrystiana w Wielkiej Cerkwi (świątyni katedralnej Zaśnięcia Bogurodzicy) Ławry Kijowskiej. Podczas posługi w Wielkiej Cerkwi miał miejsce incydent, który stał się przyczyną zwolnienia Aleksego z obowiązków zakrystianina i przeniesienie go do innego monasteru kijowskiego. Szepielew został oskarżony przez siostry Stiepanowe o przywłaszczenie pięciu tysięcy [[Rubel|rubli]], które miał dla nich przechować. Siostry podały skargę do archimandryty [[Juwenaliusz (Połowcew)|Juwenaliusza]], namiestnika Ławry, następnie do metropolity [[Platon (Gorodiecki)|Platona]]. Ponieważ nie doczekały się odpowiedzi, napisały kilka prywatnych listów do eklezjarchy Ławry, archimandryty Walentego, niechętnego Aleksemu. 21 września 1887 roku Sobór Duchowny Ławry zwolnił Szepielewa ze stanowiska zakrystiana Wielkiej Cerkwi. Jednak oskarżenia sióstr Stiepanowych nie ustały, dlatego 30 kwietnia 1891 roku Aleksy został przeniesiony do pustelni Spaso-Prieobrażeńskiej (na południe od Kijowa). Wspominając swój pobyt w tym klasztorze, nadmieniał, że w tym miejscu zawsze pamiętał o śmierci<ref name="Житие"/>.
Cerkiew prawosławna przypisuje Aleksemu dar prorokowania. Jako przykłady przytacza wydarzenia z życia pielgrzymów, odwiedzających Pustelnię Gołosiejewską, oraz z praktyki duszpasterskiej świętego. 1 marca 1881 roku po dokonaniu proskomidii ([[podniesienie]]) Aleksy zauważył, że wyjęta z prosfory dla cara [[Aleksander II Romanow|Aleksandra II]] cząsteczka przed przykryciem diskosu ([[patena]]) z [[Baranek Boży|Barankiem]] (cząsteczka o kształcie sześcianu, wyjmowana z [[Prosfora|prosfory]]) ma kolor jasnobrązowy, a nie biały jak pozostałe. Powstało podejrzenie, że cząsteczka została oblana winem. Aleksy uznał, że Bóg zesłał znak, ostrzegający o niebezpieczeństwie w życiu Aleksandra II. Car zginął na skutek zamachu<ref name="Житие"/>. W 1888 roku Aleksy przepowiedział odwiedzającym Pustelnię Gołosiejewską rodzicom dwuletniej wówczas Wassy Kowalewej, że ich córka zostanie świętą mniszką i będzie prześladowana za swoją wiarę. Gdy dziewczynka dorosła, wstąpiła do monasteru i przyjęła imię Faina<ref>А. Стратилатов, [http://starobelsk.org/statya/zhizneopisanie-monahini-fainy-chast-1 ''Жизнеописание монахини Фаины. Часть 1'']. [dostęp: 2010-05-31].</ref>.
 
W 1896 roku miało miejsce otwarcie relikwiarza ze szczątkami św. [[Teodozjusz Czernihowski|Teodozjusza Czernihowskiego (Pieczerskiego)]]. Zmiany szaty na zachowanym ciele świętego miał dokonać Aleksy. Zdrzemnął się jednak, we śnie zobaczył Teodozjusza, który prosił o wspomnienie jego rodziców podczas liturgii. Na pytanie Aleksego, dlaczego, będąc zbawionym, sam nie wstawi się o zbawienie dusz rodziców, święty odpowiedział, że silniejsza jest modlitwa liturgiczna. Cerkiew prawosławna przytacza ten przykład, aby podnieść znaczenie modlitw za zmarłych<ref>S. Rose, ''Modlitwa za zmarłych'', w: [http://www.monasterujkowice.pl/books.php?b=15&c=10 ''Dusza po śmierci'']. [dostęp: 2010-05-28].</ref>. Podczas objawienia św. Teodozjusz nazwał imiona swoich rodziców (Nikita i Maria), które nie były znane Cerkwi prawosławnej, nie zachowały się również w tradycji ludowej. O tym zdarzeniu Aleksy opowiedział metropolicie [[Joannicjusz (Rudniew)|Joannicjuszowi]], który zakazał mu ujawniania imion. Kilka lat później w najstarszym monasterze kijowskim, [[Monaster Wydubicki w Kijowie|Wydubickim]], odkryto SynodnikSynodyk rodu Uglickich (księga z imionami zmarłych, za których odprawiano modlitwy). W księdze znajdowała się notatka Teodozjusza, wówczas [[Igumen|ihumena]] monasteru, który wpisał do niej imiona swoich rodziców.
 
W 1907 roku odwiedzająca Pustelnię Gołosiejewską mniszka Eufalia została nazwana przez Aleksego ihumenią. Pięć lat później, gdy już jako skarbniczka odwiedziła starca, ponownie została zatytułowana przez niego ihumenią. iMnich nadmienił również, że jej ciotka niedługo umrze (zmarła w tymże roku). W 1914 roku Eufalia została ihumenią. W 1911 roku przed wyjazdem na urlop do monasteru na [[Athos#XIX wiek i okres dominacji rosyjskiej|Starym Athosie]] (monaster na [[Bałkany|Bałkanach]]) nowicjusz Nikołaj wstąpił do Aleksego po błogosławieństwo. Starzec rzekł do niego, że niedługo ze Starego Athosu na skutek smuty mnisi będą przybywać do Pustelni Gołosiejewskiej<ref name="Житие"/>. W 1912 roku słowa Aleksego potwierdziły się. Na Starym Athosie wybuchły spory [[dogmat]]yczne wokół [[tetragram|Imienia Boga]]. Sytuacja w monasterze została wykorzystana przez władze świeckie, które szukały pretekstu do osłabienia wpływu [[Rosyjski Kościół Prawosławny|rosyjskiejRosyjskiej Cerkwi prawosławnejPrawosławnej]] w [[Historia Grecji#Lata 1901–1940|Grecji]]. Wojsko greckie zajęło monaster. Mnisi rosyjscy zostali zmuszeni do powrotu do Rosji<ref>П. Троицкий, ''Греко-русский вопрос'', w: [http://rus-sky.com/history/library/troitzky.htm ''Русские на Афоне. Середина 19–начало 20 века'']. [dostęp: 2010-06-06].</ref>. W 1912 roku, gdy do Pustelni Gołosiejewskiej przybyło kilku młodych ludzi. Na jednego z nich Aleksy włożył swoje nakrycie głowy ze słowami, że więcej nie będzie pił wódki, ujawniając tym samym tajemnicę pielgrzyma przed jego towarzyszami. Nazwał go też po imieniu, Samuelem<ref>В. Ляшенко, ''Ясновидящие монахи и священники'', w: [http://knol.google.com/k/%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B8-%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F-%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0-2# ''Мистическая история и топография Киева-2'']. [dostęp: 2010-05-28].</ref>. W maju 1914 roku odwiedziła starca mniszka z bratem oficerem, który miał zamiar się żenić. Aleksy odwiódł go od tego, mówiąc, że za dwa miesiące wybuchnie wojna. Student Kijewskiego Seminarium Duchownego, Aleksandr Gotowcew, często odwiedzał Aleksego w Pustelni. Przed Wielkim Postem 1915 roku Gotowcew przyprowadził swojego przyjaciela, Michaiła Wierczenko, który miała zamiar wstąpić do monasteru. W rozmowie z Gotowcem Aleksy powiedział, że Wieczerko niedługo umrze (zmarł na [[Gruźlica człowieka|gruźlicę]] latem 1915 roku w [[Jałta|Jałcie]]). Gdy Gotowcew otrzymał wiadomość o śmierci przyjaciela, przybył do Aleksego z prośbą o modlitwę za jego duszę. Aleksy już wiedział o zdarzeniu, utrzymując, że miał proroczy sen. W 1916 roku Aleksego odwiedził żołnierz. Starzec powiedział mu, że zostanie ranny na [[I wojna światowa#Rok 1916 – wojna na wyczerpanie|wojnie (1914-1918)]], ale powróci do domu. Na przypuszczenie żołnierza, że wojna niedługo się skończy. Aleksy odpowiedział:
{{Cytat box
|cytat = Co się stanie, co się stanie z Rosją! Boże mój, Boże mój! Co wojna, wojna? Krew zaleje Ruską ziemię. Świątynie zachwieją się, krzyże z nich pozdejmują, a szczątki świętych powrzucają do [[Dniepr]]u!.. Ludzie zamienią się w zwierzęta! Wielu zdrajców otoczy Cara... Dużo przeleje się krwi chrześcijańskiej.
Na pożegnanie Aleksy dodał, że więcej się nie zobaczą. Żołnierz został ranny na wojnie. Gdy wrócił do domu, Aleksy już nie żył.
 
Cerkiew wymienia szereg proroctw Aleksego, nie umiejscawiając ich w czasie, często pomija też podanie danych osobowych. Przełożony Pustelni Nikolskiej w guberni czernihowskiej zgubił krzyż nad Dnieprem, bez którego nie mógłby odprawiać liturgii i przyjmować pielgrzymów. Tego samego dnia do monasteru przybył Aleksy, który odwiedzał Pustelnię co roku, i przywiózł ze sobą zgubiony przez duchownego krzyż. Wieśniaczka z [[Obwód tambowski|guberni tambowskiej]], Akilina Stiepanowa, zwróciła się do Aleksego po radę, czy oddać z chorą córkę, Warwarę, do monasteru. Na pytanie, czy ma jeszcze dzieci, odpowiedziała, że ma drugą, młodszą, córkę, Paraskiewę, która szykuje się do zamążpójścia. Aleksy polecił Stiepanowej przygotować trumnę dla Paraskiewy i zapewnił, że Warwara dzięki modlitwom wyzdrowieje i zostanie wydana za mąż. Dwa tygodnie po tym młodsza córka Stiepanowej zmarła. Starsza córka zaś niedługo potem założyła własną rodzinę. Synowi kobiety, która przyjechała z [[Charków|Charkowa]] do Pustelni Gołosiejewskiej, Aleksy powiedział, że zostanie biskupem, jak Jozafat[[Joazaf (GorlenkoHorłenko)]]. Gdy kobieta chciała zapłacić za modlitwy 10 rubli, starzec zwrócił jej pieniądze, dokładając do nich 5 rubli. Przewidział w ten sposób, że bez tych pieniędzy daru nie będzie mogła opłacić mieszkania. Kilka kobiet z [[Rzyszczów|Rzyszczowa]] wystawiło Aleksego na próbę: miały poprosić go o pieniądze na bilet powrotny. Jednak Aleksy sam je zaproponował. Kobieta z [[Jenisejsk]]a wysłała do Aleksego 300 rubli jako dar za modlitwy. Sąsiadka ją skrytykowała słowami: ''Po co wysyłać pieniądze do monasteru. Mnisi luksusowo jedzą i je przepiją''. Kobieta dostała te pieniądze z powrotem z listem, w którym Aleksy przytoczył cytat sąsiadki. Odwiedzająca Aleksego rodzina K. została zaproszona przez starca na herbatę, zaś matka rodziny dodatkowo dostała od niego słoik z [[Konfitura|konfiturą]]. Miała częstować się nią sama i nie dawać mężowi. Zachowanie Aleksego tłumaczyło się później tym, że kobieta była nieszczęśliwa w małżeństwie z powodu despotycznego małżonka. Po zdarzeniu ojciec rodziny zmienił nastawienie do żony i dzieci. Nowicjuszka, która przybyła do Aleksego z kijowskiego [[Monaster św. Flora w Kijowie|Monasterumonasteru Fłorowskiegośw. Flora]] (''Свято-Вознесенский Флоровский монастырь''), została przezeń pocieszona i zapewniona, że niedługo skończą się jej problemy, dostanie w klasztorze własną celę i nie będzie cierpieć<ref name="Житие"/>.
 
== Pouczania Aleksego ==
Pod wpływem nauk Aleksego Aleksander Gotowcew, student Kijowskiej Akademii Duchownej, wstąpił do monasteru i przyjął imię Aleksy. Został biskupem i poniósł [[Męczennik|śmierć męczeńską]] w latach trzydziestych w okresie prześladowań Cerkwi przez władze sowieckie. [[Hermogen (Gołubiew)|Aleksy Gołubiew]] został mnichem pod imieniem Hermogen. Był przełożonym Ławry Pieczerskiej w latach dwudziestych, gdy monasterowi groziło zamknięcie. Przed śmiercią został metropolitą.
 
O modlitwę prosił Aleksego władyka [[Włodzimierz (Bogojawleński)]], który poniósł śmierć męczeńską w styczniu 1918 roku. Ciało władyki odnalazł duchowy syn Aleksego, archimandryta AnfimAntym (Jeleniecki), wówczas skarbnik Ławry Pieczerskiej. Sam AnfimAntym był później więziony przez władze radzieckie. Do Pustelni Gołosiejewskiej w celu rozmów duchowych ze starcem przyjeżdżali władycy [[Antoni (Abaszydze)]] i [[Pimen (Biełolikow)]]. Biskup Wiaczesław (Szkurko), [[Męczennik|męczennik za wiarę]] (1937), zdaniem badaczy biografii Szepielewa, jako pierwszy spisał żywot Aleksego. Stworzył swoje dzieło, będąc jeszcze hieromnichem<ref name="Преподобный"/>.
{{Przypisy}}