Symfonia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 253 bajty ,  4 lata temu
poprawa linków do przek., WP:SK, o sinfoniettach (skoro jest redir), drobne redakcyjne
(poprawa linków do przek., WP:SK, o sinfoniettach (skoro jest redir), drobne redakcyjne)
'''Symfonia''' – (w klasycznym kształcie) to zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy utwór muzyczny na [[orkiestra|orkiestrę]], popularny w [[XVIII wiek|XVIII]], [[XIX wiek|XIX]] i w pierwszej połowie [[XX wiek]]uwieku. Symfonia jestJest orkiestrowym odpowiednikiem [[sonata|sonaty]].
 
Skrócone symfonie przeznaczone dla mniejszych orkiestr to ''sinfonietty''<ref>{{Cytuj stronę | url = http://sjp.pwn.pl/sjp/sinfonietta;2575460.html | tytuł = sinfonietta | praca = Słownik języka polskiego | opublikowany = PWN | data dostępu = 2015-08-09}}</ref>.
 
== Cechy symfonii programowej ==
 
* [[Joseph Haydn|Franz Joseph Haydn]] – 112 symfonii
* [[Wolfgang Amadeusz Mozart|Wolfgang Amadeus Mozart]] – 41 symfonii (napisał 68 – jednak wiele ocalało tylko we fragmentach)
* [[Ludwig van Beethoven]] – 9 symfonii (w tym programowa [[VI symfonia Beethovena|VI]] i wokalna [[IX symfonia Beethovena|IX]])
* [[Franz Schubert]] – 8 (13)<ref>Numeracja Symfonii [[Franz Schubert|Schuberta]] zmieniała się na przestrzeni lat. Lista kompozycji [[Franz Schubert|Schuberta]] został opracowana w latach 40. XIX wieku przez [[Aloys Fuchs|Aloisa Fuchsa]] po konsultacji z bratem kompozytora, Ferdynandem. W drugiej połowie XIX wieku George Grove zestawił symfonie Schuberta w porządku chronologicznym. Twórcy zrewidowanego katalogu Deutscha z [[1978]] roku, Walter Durr i Arnold Feil wyłączyli z Katalogu Deutscha VII Symfonię E-dur. Ich stanowisko jest kwestionowane i szeroko dyskutowane w świecie muzycznym; Brian Newbould – ''Schubert and the Symphony. A New Perspective'', Toccata Press, 1992, s.291-293.</ref> symfonii (''[[VIII (VII) symfonia Schuberta|VIII ''Niedokończona'']]'', ''[[IX symfonia Schuberta|IX ''Wielka'']]'', a także ''D-dur D2B'', ''D-dur D615'', ''D-dur D708A'', ''[[VII symfonia Schuberta|VII symfonia E-dur D 729]]'' oraz ''X Symfonia D-dur D936A'' – z których zachowały się szkice lub fragmenty i są zwykle pomijane w katalogach, stąd często podawana liczba ośmiu symfonii skomponowanych przez [[Franz Schubert|Schuberta]])
* [[Igor Strawinski]] – 5 symfonii
* [[Siergiej Prokofjew]] – 7 symfonii
* [[Dmitrij Szostakowicz|Dymitr Szostakowicz]] – 15 symfonii (oraz kilka symfonii kameralnych – aranżacji kwartetów smyczkowych na orkiestrę smyczkową)
* [[Charles Ives]] – 4 symfonie.
 
 
== XX wiek ==
Symfonia jako gatunek muzyki orkiestrowej straciła w XX w. na znaczeniu, niemniej obecna była w twórczości wielu wybitnych kompozytorów: [[Siergiej Prokofjew|Prokofjewa]], [[DymitrDmitrij Szostakowicz|Szostakowicza]], [[Witold Lutosławski|Lutosławskiego]] czy [[Bolesław Szabelski|Szabelskiego]] i [[Henryk Mikołaj Górecki|Góreckiego]]. Często zarzucano klasyczne wzorce formalne, tworząc utwory o swobodnej, a czasem wręcz eksperymentalnej budowie.
 
=== Symfonie tradycyjne ===
* ''Mała encyklopedia muzyki'', Stefan Śledziński (red. naczelny), [[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]], Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6
 
{{Kontrola autorytatywna}}
[[Kategoria:Symfonie| ]]