Otwórz menu główne

Zmiany

m
drobne redakcyjne
'''Obowiązek szkolny''', ('''przymus szkolny''')obowiązekwymóg poddania się procesowi [[edukacja|edukacji]] powszechnej, zazwyczaj do ukończenia określonego roku życia (np.na przykład osiągnięcia [[pełnoletnośćpełnoletniość|pełnoletnościpełnoletniości]]) lub w ramach określonego poziomu kształcenia (np.na ukończenieprzykład do ukończenia poziomu [[Gimnazjum|gimnazjalnego]]).
 
== Historia ==
[[Plik:1717 Verordnung zur Einführung der Allgemeinen Schulpflicht in Preußen.jpeg|thumb|Zarządzenie wprowadzające przymus szkolny w Prusach, 1717]]
 
Pierwsze próby wprowadzenia obowiązku szkolnego zawierają przepisy Księstw [[Saksonia-Weimar|Weimarskiego]] (1619 r.), [[Saksonia-Gotha|Gotajskiego]] (1642 r.) i [[Brandenburgia-Prusy|Brandenburgii-Prus]] (1698&nbsp;r. i 1717&nbsp;r.). W [[Prowincja Massachusetts Bay|kolonii Massachusetts]] w 1647 roku wprowadzili go dominujący w niej [[Purytanizm|purytanie]]. W 1683 wydano takie zarządzenie w [[Księstwo oleśnickie|Księstwie Oleśnickim]], przymus szkolny wprowadził "Książęcy„Książęcy oleśnicki statut niemieckich szkół miejskich i wiejskich"wiejskich” ([[język niemiecki|niem.]] ''Fuerstlich Oelsnische deutsche Stadt und Landschulordnung''). Przymus obejmował dzieci w wieku od 6 do 9 lat<ref>[http://www.olesnica.nienaltowski.net/Z_przeszlosci_olesnickiego_szkolnictwa.htm ''Z przeszłości oleśnickiego szkolnictwa.'']</ref>.
 
W roku 1717 król [[Królestwo Prus|Prus]] [[Fryderyk Wilhelm I Pruski|Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern]] wydał nakaz by wszystkie dzieci w całym kraju uczęszczały do szkół podstawowych. Inne kraje, zwłaszcza habsburskie, próbowały naśladować pruskie rozwiązania w tej dziedzinie. Sama jakość nauczania w podstawowych szkołach pruskich nie była najwyższa, ponieważ nauczycielami byli częstokroć zwykli weterani wojenni, a program składał się z nauki rachunków, pisania i czytania, z odrobina historii, lecz tak jak zalecał filozof [[Christian Wolff]] nie chodziło tuo to, by niewielu ludzi posiadało dużą wiedzę, lecz by szerokie rzesze ludności dysponowały podstawowymi umiejętnościami i wiadomościami. Duże zasługi w kontynuowaniu królewskiego planu w Prusach miał teolog [[Jan Juliusz Hecker|Johann Julius Hecker]].
 
W 1739 w Danii [[Chrystian VI Oldenburg]] wprowadził powszechny obowiązek uczęszczania do szkół podstawowych, jednak ten nakaz pozostawał martwą literą. [[Maria Teresa Habsburg]] wprowadziła obowiązek szkolny w krajach imperium Habsburgów w 1774 roku.
 
Wszystkie jednak próby wprowadzenia obowiązku szkolnego przed [[Rewolucja francuska|rewolucją 1789 roku]] udawały się jedynie częściowo, lub były zawieszane z powodu nikłych możliwości realizacji (brak infrastruktury). Sytuacja uległa zmianie wraz ze zmianami ustrojowymi i technologicznymi wieku pary. Od początków XIX wieku przymus szkolny istnieje w większości systemów prawnych (1819 Prusy, 1869 Austria, 1872 Japonia, 1876 W. Brytania, 1882 Francja, 1848–1918 USA, 1930 ZSRR).
[[Maria Teresa Habsburg]] wprowadziła obowiązek szkolny w krajach imperium Habsburgów w 1774 roku.
 
Wszystkie jednak próby wprowadzenia obowiązku szkolnego przed [[Rewolucja francuska|rewolucją 1789 roku]] udawały się jedynie częściowo, lub były zawieszane z powodu nikłych możliwości realizacji (brak infrastruktury). Sytuacja uległa zmianie wraz ze zmianami ustrojowymi i technologicznymi wieku pary. Od początków XIX wieku przymus szkolny istnieje w większości systemów prawnych (1819 Prusy, 1869 Austria, 1872 Japonia, 1876 W. Brytania, 1882 Francja, 1848–1918 USA, 1930 ZSRR).
 
W Holandii ustawę o obowiązku szkolnym (''Leerpflicht'') przeforsował w parlamencie poseł [[Francis David Schimmelpenninck]] w 1900 roku.
Dla wypełnienia obowiązku szkolnego nie ma znaczenia, czy szkoła jest szkołą publiczną czy niepubliczną. Wraz z ukończeniem przypisanego wieku obowiązek ustaje, chociażby wcześniej nie był wypełniany, np. z powodu przebywania dziecka w kraju, w którym obowiązują inne zasady systemu [[oświata|oświaty]] powszechnej. Może być odroczony do dziesiątego roku życia dziecka w przypadku np. upośledzenia. Decyzję podejmuje się na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.
 
Niespełnienie tego obowiązku podlega [[Egzekucja administracyjna|egzekucji administracyjnej]]<ref>Art. 20 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ({{Dziennik Ustaw|rok=2004|numer=256|pozycja=2572}}, z późn. zm.)</ref>. [[Organ administracji publicznej|Organ miejscowy administracji publicznej]] właściwy do spraw edukacji może nałożyć na [[Opiekun|opiekuna prawnego]] dziecka [[Grzywna (prawo)|karę grzywny]] w celu przymuszenia do realizowania tego obowiązku. W skrajnych przypadkach [[sąd opiekuńczy]] może pozbawić [[Rodzice|rodziców]] [[Władza rodzicielska|władzy rodzicielskiej]]<ref>Art. 111 § 1 [[Kodeks rodzinny i opiekuńczy|k. r. o.]]</ref>.
 
== Obowiązek szkolny w Niemczech ==
 
== Krytyka ==
Przymus szkolny jest krytykowany ([[edukacja domowa]]) przez liberałów. Uważają oni, że edukacja nie należy do zadań państwa i nie ma ono prawa zmuszać nikogo do korzystania z państwowego systemu, boją się także skutków ewentualnego masowego "prania mózgów" wynikłego z ujednoliconej scentralizowanej edukacji. W USAStanach Zjednoczonych, w związku z kryzysem w edukacji, widać wyraźnie{{fakt|data=2010-03}} tendencję do częściowego powrotu do nauki domowej ([[Edukacja domowa|homeschooling]]), najczęściej prowadzonej przez rodziców.
 
Inne zarzuty to negatywny wpływ przymusu szkolnego na niektóre społeczności, na przykład [[Inuit]]ów czy [[Aborygeni australijscy|Aborygenów]]; w ich przypadku w związku z bardzo rozproszonym osadnictwem i dużymi odległościami od placówek oświatowych przymus szkolny powoduje dezintegrację [[rodzina (socjologia)|rodzin]].
24 483

edycje