Otwórz menu główne

Zmiany

m
== Podłoże ==
=== Sytuacja na froncie wschodnim i plany Armii Czerwonej na początek 1943 roku ===
Klęska 6. Armii pod Stalingradem na kilka tygodni całkowicie oddała inicjatywę w ręce Rosjan. Plan wyzwolenia rejonów dwóch dużych miast, Charkowa i Biełgorodu, powstał już w styczniu. Przedstawiciel [[Stawka Najwyższego Naczelnego Dowództwa|Stawki]] gen. [[Aleksander Wasilewski|Wasilewski]] i dowódca [[Front Woroneski|Frontu Woroneskiego]] gen. [[Filipp Golikow]] zapoznali z nim naczelne dowództwo 21 tego miesiąca, a dwa dni później uzyskano na jej realizację zgodę [[Józef Stalin|Stalina]]. Operacji, która miała przesunąć front o 250 km, nadano kryptonim "Zwiezda" (z [[Język rosyjski|ros.]] ''gwiazda''). Jej przeprowadzenie powierzono Frontowi Woroneskiemu, nacierającemu na Kursk i Charków, czyli w dwóch różnych kierunkach. Rejon Charkowa miał zostać wyzwolony przez [[38 Armia (ZSRR)|38.]] i [[40 Armia (ZSRR)|40. Armię]], [[3 Armia Pancerna (ZSRR)|3 Armię Pancerną]], 18 Korpus Strzelecki i [[6 Gwardyjski Korpus Kawalerii Gwardii]]. Do obu armii ogólnych włączono szereg oddziałów przekazanych przez [[60 Armia (ZSRR)|60 Armię]]. 38 Armii, złożonej z 240., 167., 206. i 237. Dywizji Strzeleckiej, przekazała ona 232 Dywizję Strzelecką i 253 Brygadę Strzelecką. Wsparcie 38 Armii stanowiły 180., 14. i 150. Brygada Pancerna oraz trzy pułki artylerii. W skład 40 Armii wchodziły 303. i 100. Dywizja Strzelecka przekazane przez 60 Armię oraz 25 Gwardyjska Dywizja Strzelecka Gwardii, 183., 309., 107., 340. i 305. Dywizja Strzelecka, a także 4., 6., 8. i 129. Brygada Strzelecka. Wsparcie zapewniały: [[4 Korpus Pancerny (ZSRR)|4 Korpus Pancerny]], 10 Dywizja Artylerii, 4 Dywizja Artylerii Rakietowej i 5 Dywizja Obrony Przeciwlotniczej<ref name=autonazwa1>''Encyklopedia II wojny światowej nr 36...'', s. 643.</ref>.
 
Najsilniejszym elementem frontu była 3 Armia Pancerna dowodzona przez gen. [[Pawieł Rybałko|Pawła Rybałkę]]. Składała się ona z [[12 Korpus Pancerny (ZSRR)|12.]] i [[15 Korpus Pancerny (ZSRR)|15. Korpusu Pancernego]], 179 Samodzielnej Brygady Pancernej, 48. i 62. Gwardyjskiej Dywizji Strzeleckiej Gwardii, 184., 160. i 111. Dywizji Strzeleckiej. Tej armii podporządkowany był także 6 Korpus Kawalerii. Siły 3 Armii Pancernej liczyły 57 557 żołnierzy, 223 czołgiczołgów (w tym tylko 85 sprawnych), 389 dział kal. 76-152 mm, 1223 moździerzemoździerzy, 189 dział przeciwpancernych, 1353 [[Karabin przeciwpancerny|rusznicerusznic przeciwpancerneprzeciwpancernych]], 1250 ręcznych i 535 ciężkich karabinów maszynowych. Jak na armię mającą nacierać na odcinku 60 km nie było to zbyt wiele, ale optymistycznie zakładano, że Charków zostanie wyzwolony piątego dnia ofensywy. W rzeczywistości korpusy pancerne nie dysponowały dużą liczbą czołgów i pancerne były jedynie z nazwy. W porównaniu z [[Wehrmacht]]em przydzielona artyleria była słaba, podobnie jak wsparcie lotnicze, które zapewniała [[2 Armia Lotnicza]]<ref name=autonazwa1 />.
 
Jednocześnie sytuacja na froncie była na tyle dobra, że dowódca [[Front Południowo-Zachodni (radziecki)|Frontu Południowo-Zachodniego]] gen. [[Nikołaj Watutin]] zamierzał przeprowadzić operację przeciwko [[Grupa Armii Don|Grupie Armii "Don"]], wyzwalając [[Donieckie Zagłębie Węglowe|Zagłębie Donieckie]] i wychodząc na jej tyły. W konsekwencji mogło to odciąć odwrót odchodzących przez [[Rostów nad Donem]] niemieckich [[1 Armia Pancerna (III Rzesza)|1.]] i [[4 Armia Pancerna (III Rzesza)|4. Armii Pancernej]]. Swoje plany Watutin przedstawił Stalinowi 20 stycznia i natychmiast otrzymał akceptację. Operacja ta otrzymała kryptonim "Skaczok" (z ros. ''sus''). Nastawienie do jej przebiegu było bardzo optymistyczne. Z rubieży [[Pokrowskie]] – [[Starobielsk]] zamierzano uderzyć na front [[Kramatorsk]] – [[Artiomowsk (Ukraina)|Artemowsk]], a następnie dalej w kierunku Stalino (ob. [[Donieck]]) – [[Wołnowacha]] – [[Mariupol]], czyli aż do wybrzeża [[Morze Azowskie|Morza Azowskiego]]. Drugie uderzenie z rejonu [[Kamieńsk Szachtyński|Kamieńska]] na Stalino miało doprowadzić do odcięcia w Zagłębiu Donieckim i wokół Rostowa nad Donem znajdujących się tam wojsk niemieckich. Watutin liczył na to, że uda mu się zakończyć operację do 5 lutego 1943 roku. W razie powodzenia jeszcze w czasie zimy planowano wyzwolenie [[Zaporoże (miasto)|Zaporoża]] i marsz wzdłuż wybrzeża do odcięcia [[Półwysep Krymski|Krymu]]. Plany te były całkowicie nierealne, nie dysponowano bowiem odpowiednimi siłami, a przede wszystkim nie było możliwe dostarczenie zaopatrzenia. Cały front miał do dyspozycji 1,3 tys. samochodów ciężarowych i 380 [[Cysterna (transport)|cystern]] (mogły one przewieźć zaledwie 45% potrzebnego paliwa) oraz 986 czołgów. Mimo takich trudności Watutin zamierzał zorganizować grupę uderzeniową z trzech korpusów pancernych (3., 10. i 18.), trzech dywizji strzeleckich, trzech pułków artylerii przeciwpancernej, trzech pułków moździerzy i trzech pułków lotniczych. Grupa miała przeprowadzić ofensywę z linii Tarasowka – Starobielsk najpierw na Kramatorsk i Artemowsk, a później na Stalino, Wołnowachę i Mariupol<ref>''Encyklopedia II wojny światowej nr 36...'', s. 643–644.</ref>.