Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 1789 bajtów ,  4 lata temu
drobne redakcyjne
|lata produkcji = 2012-
|wycofany =
|egzemplarze = 919
|liczba wypadków = 1
|liczba katastrof = 1
W lipcu 2009 roku, w obliczu problemów technicznych z silnikami dla A400M oraz znacznego przekroczenia umówionych kosztów programu, co groziło jego anulowaniem oraz koniecznością zwrotu przez EADS równowartości 8 miliardów dolarów<ref name="reneg">{{cytuj stronę| url = http://www.spacewar.com/reports/New_chance_for_Europes_A400M_transporter_999.html| tytuł = New chance for Europe's A400M transporter | data dostępu = 7 listopada 2009| autor = | opublikowany = | praca = | data = 24 lipca 2009| język = en}}</ref>, Ministrowie Obrony Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Turcji, Belgii oraz Luksemburga, zgodzili się na renegocjację warunków kontraktu. Nowe warunki kontraktu obejmują konieczność zapłaty przez EADS kar umownych za opóźnienie oraz pokrycia przez koncern kosztów wypożyczenia przez państwa członkowskie programu konkurencyjnych samolotów Boeinga i Lockheeda Martina, o łącznej wartości około 2,5 miliarda dolarów<ref name="reneg"/>. Zgodzono się również na obniżenie parametrów samolotu, w zakresie zasięgu z 9300 km do 7000 km oraz maksymalnego udźwigu z 37 do 35 ton<ref name="reneg"/>. W planach EADS było rozpoczęcie dostaw samolotów o takich parametrach użytkowych w 2013 roku<ref name="reneg"/>.
 
Samolot ma zastąpić amerykańskie samoloty turbośmigłowe [[Lockheed C-130 Hercules|C-130 Hercules]] oraz francusko-niemieckie [[Transall C-160]], będące w użyciu przez zaangażowane państwa, jednakże jego możliwości przewozowe wypełniają lukę między tymi samolotami, a większym [[Boeing C-17 Globemaster III]]<ref name=lotnictwo>Paweł Bondaryk: ''Spod znaku Airbus Military. Wojskowe samoloty transportowe'' w: "Lotnictwo" nr 8/2013, ss.42-45</ref>. Produkcję C-17 zakończono w 2015 roku.
 
Pierwszy lot prototypu A400M odbył się w Sewilli 11 grudnia 2009 roku<ref name="1 lot">{{cytuj stronę| url = http://wiadomosci.gazeta.pl/Wiadomosci/1,80277,7357123,Airbus_A400M__dziewiczy_lot_wojskowego_giganta__ZDJECIA_.html?skad=rss | tytuł =Airbus A400M: dziewiczy lot wojskowego giganta | autor = jagor, PAP | opublikowany = gazeta.pl | data = 11 grudnia 2009 | data dostępu = 12 grudnia 2009 | język = pl}}</ref>. Ogółem zbudowano pięć prototypów (o numerach 001 do 004 i 006). Samoloty są produkowane w zakładzie w [[Sewilla|Sewilli]] z użyciem elementów produkowanych w innych zakładach koncernu. [[Centropłat]] produkowany jest w [[Nantes]] we Francji, zewnętrzne części skrzydeł w [[Filton]] w Wielkiej Brytanii, [[Kadłub samolotu|kadłub]] w [[Brema|Bremie]] i [[Saint-Nazaire]], [[Powierzchnie sterowe|usterzenie]] w Tablada (część Sewilli) i [[Stade]] w Niemczech<ref name=lotnictwo/>. Przewiduje się montaż 30 samolotów rocznie<ref name=lotnictwo/>.
 
Publiczną prezentację A400M zaplanowano na 8 czerwca 2010 roku podczas berlińskich pokazów lotniczych ILA. Na [[Royal International Air Tattoo|RIAT 2012]] zaprezentowano nową oficjalną nazwę '''Atlas''', A400M był wcześniej znany nieoficjalnie jako ''Grizzly''. Nowa nazwa była dotychczas używana przez [[Royal Air Force|RAF]], który swoje samoloty oznaczył ''Atlas C1''.<ref>{{cytuj stronę | url=http://www.airbusmilitary.com/LatestNews/tabid/176/ArticleID/205/ArtMID/681/A400M-ATLAS-naming-ceremony-at-RIAT.aspx | tytuł =''A400M ATLAS naming ceremony at RIAT''| data dostępu = 2012-07-10 | autor = | opublikowany = airbusmilitary.com | praca = | data =2012-07-06 | język =en}}</ref> 6 marca 2013 roku oblatano pierwszy egzemplarz seryjny – ''MSN7'' dla Francji<ref>[http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=9842 Oblot seryjnego A400M.] Altair, 7 marca 2013.</ref> 13 marca 2013 A400M otrzymał cywilny certyfikat typu od europejskiej [[Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego|EASA]].<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/a400m-gets-lift-with-full-civil-type-certification-383441/ A400M gets lift with full civil type certification.] flightglobal, 14 marca 2013.</ref> 21 czerwca 2013 na pokładzie A400M ''MSN8'' dla Armée de l'Air przybył na [[Międzynarodowy Salon Lotniczy w Paryżu]] prezydent Francji [[François Hollande]].<ref>[http://event.airbus.com/airshows/bourget2013/news/news-detail/article/a-red-carpet-welcome-for-the-french-president.html A red-carpet welcome for the French President.]</ref> 1 sierpnia 2013 Airbus Military dostarczył do lotnictwa Francji pierwszy zamówiony przez Direction générale de l’armement (DGA) A400M, samolot będzie stacjonował w bazie [[Orlean|Orléans – Bricy]], 65 km od Paryża.<ref>[http://www.airbusmilitary.com/PressCenter/LatestNews/TabId/176/ArtMID/681/ArticleID/289/Airbus-Military-delivers-first-A400M-to-French-Air-Force.aspx Airbus Military delivers first A400M to French Air Force.] Airbus Military, 1 sierpnia 2013.</ref> 28 sierpnia 2013 oblatano pierwszy egzemplarz dla Turcji o numerze ''MSN9''.<ref>[http://www.airbusmilitary.com/PressCenter/LatestNews/TabId/176/ArtMID/681/ArticleID/297/Airbus-Military-A400M-flies-in-Turkish-Air-Force-colours.aspx Airbus Military A400M flies in Turkish Air Force colours.] Airbus, 28 sierpnia 2013.</ref> 29Turcja grudniaodebrała 2013pierwszy francuskisamolot A400M4 ''MSN8''kwietnia nr2014 rejroku<ref>[http://www. ''Fdefensenews.com/article/20140407/DEFREG01/304070015/Turkey-RBAB''Accepts-First-A400M wykonałTurkey swojąAccepts pierwsząFirst misję,A400M.]</ref>. transportując30 22sierpnia tonyoblatano ładunkupierwszego doAtlasa [[Mali]].dla RAF (''MSN15'')<ref>[httphttps://www.altairflightglobal.com.pl/news/view?news_id=12366articles/raf39s-first-a400m-atlas-completes-maiden-flight-403215/ PierwszaRAF's misjafirst A400M.] altair,Atlas 3completes styczniamaiden 2014flight.] flightglobal, 2015-09-01</ref>. TurcjaSamolot odebraładostarczono pierwszydo samolotbazy 4RAF kwietniaBrize Norton 27 listopada 2014 roku<ref>[httphttps://www.defensenewsgov.comuk/articlegovernment/20140407news/DEFREG01/304070015/Turkeyfirst-Acceptsuk-Firsta400m-atlas-delivered-to-the-raf First UK A400M TurkeyAtlas Acceptsdelivered Firstto A400Mthe RAF.] gov.uk, 2014-11-27.</ref>. 14 października 2014 oblatano Atlasa MSN 18''MSN18'' dla Niemiec<ref>[http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=14624 A400M dla Luftwaffe oblatany.] altair, 15 października 2014.</ref>. Samolot przekazano Luftwaffe 18 grudnia 2014. Pierwszy samolot dla Malezji ''MSN22'' oblatano 30 stycznia 2015<ref>[http://airbusdefenceandspace.com/newsroom/news-and-features/first-airbus-a400m-for-malaysia-makes-its-maiden-flight/ First Airbus A400M for Malaysia makes its maiden flight.] airbusdefenceandspace.com, 3 lutego 2015.</ref>. Samolot przekazano formalnie w Sewilli 10 marca 2015<ref>[http://www.janes.com/article/49840/malaysia-receives-first-a400m-airlifter Malaysia receives first A400M airlifter.] janes.com, 9 marca 2015.</ref>, aby od 17 marca zaprezentować go na pokazach lotniczych LIMA 2015 na [[Langkawi]]<ref>[http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=15934 LIMA 2015: Malezja prezentuje A400M] altair, 17 marca 2015.</ref>.
 
29 grudnia 2013 francuski A400M ''MSN8'' nr rej. ''F-RBAB'' wykonał swoją pierwszą misję, transportując 22 tony ładunku do [[Mali]].<ref>[http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=12366 Pierwsza misja A400M.] altair, 3 stycznia 2014.</ref>
Dostawy pierwszych samolotów dla poszczególnych klientów były przewidziane: dla Wielkiej Brytanii (numer 014) we wrześniu 2014 roku, dla Niemiec (nr 018) – pod koniec 2014 r., dla Malezji – w styczniu 2015 r., dla Hiszpanii – w 2016 r., dla Belgii i Luksemburga – w 2019 r<ref name=lotnictwo/>. Biorąc pod uwagę koszt programu, koszt jednego samolotu obecnie (2013) szacuje się na około 160 milionów euro<ref name=lotnictwo/>.
 
==Katastrofa==
9 maja 2015 roku, w minutę po starcie do lotu [[badania w locie|doświadczalnego]], piloci zgłosili problem z maszyną i wkrótce zaczęli zawracać na [[Port lotniczy Sewilla-San Pablo|lotnisko w Sewilli]]. Po kilku minutach wiedzieli już, że nie dolecą do pasa startowego. 15 minut po starcie, lądując awaryjnie w polu, na milę przed lotniskiem, samolot zawadził o linię energetyczną i rozbił się z prędkością 167 węzłów (około 309 km/h). Czterech z sześciu członków załogi zginęło, a dwóch w stanie ciężkim przewieziono do szpitala<ref name=Telegraph>{{cytuj stronę|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/spain/11595899/Heroic-Spanish-farmer-dragged-survivors-out-of-Seville-plane-crash.html|tytuł=Heroic Spanish farmer dragged survivors out of Seville plane crash|autor=James Badcock|opublikowany=Telegraf|data=10 maja 2015|data dostępu=11 maja 2015|język=en}}</ref>. Samolot MSN23 był przeznaczony dla Turcji<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=16399|tytuł=W Sewilii rozbił się A400M|opublikowany=altair.com.pl|data=9 maja 2015|data dostępu=11 maja 2015}}</ref>.
 
W wyniku katastrofy użytkownicy A400M zawiesili loty maszyn tego typu do odwołania ([[Malezja]], [[Niemcy]], [[Turcja]], [[Wielka Brytania]]) lub ograniczyli je do sytuacji kryzysowych ([[Francja]])<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.konflikty.pl/aktualnosci/wiadomosci/airbus-nie-zwatpimy-w-a400m/ | tytuł = Airbus: nie zwątpimy w A400M | autor = Łukasz Golowanow | data = 11 maja 2015}}</ref><ref name = "janes">{{cytuj stronę | url = http://www.janes.com/article/51304/nations-suspend-a400m-flight-operations-following-fatal-crash | autor = Gareth Jennings | tytuł = Nations suspend A400M flight operations following fatal crash |data = 10 maja 2015}}</ref>. Brytyjskie Atlasy wznowiły loty w czerwcu 2015<ref>[https://ukdefencejournal.org.uk/british-a400ms-return-to-flight/ British A400M’s Return To Flight.]</ref>.
 
Komisja do spraw Badania Technicznego Wypadków Samolotów Wojskowych (CITAAM) ustaliła, że po starcie trzy silniki pozostały w pozycji biegu jałowego pomimo prób załogi przywrócenia mocy silników, i tylko czwarty silnik reagował na sterowanie [[Dźwignia przepustnicy|dźwignią przepustnicy]]<ref name=Statement>{{cytuj stronę|url=http://airbusdefenceandspace.com/newsroom/news-and-features/statement-regarding-accident-information-transmission-ait-to-a400m-operators-as-follow-up-to-aot-of-19-may/|tytuł=Statement regarding Accident Information Transmission (AIT) to A400M operators as follow up to AOT of 19 May|data=3 czerwca 2015|język=en|opublikowany=AIRBUS Defence and Space}}</ref>.
 
== Użytkownicy ==
Dostawy pierwszych samolotów dla poszczególnych klientów były przewidzianezrealizowano: dla Francji (numer 007) w sierpniu 2013, dla Turcji (nr 009) w kwietniu 2014, dla Wielkiej Brytanii (numernr 014015) wew wrześniulistopadzie 2014 roku, dla Niemiec (nr 018) – pod koniecgrudniu 2014 r., dla Malezji (nr 022) – w styczniumarcu 2015 r., Przyszłe dostawy zostaną zrealizowane dla Hiszpanii (numer 044) – w 2016 r., dla Belgii i Luksemburga – w 2019 r<ref name=lotnictwo/>. Biorąc pod uwagę koszt programu, koszt jednego samolotu obecnie (2013) szacuje się na około 160 milionów euro<ref name=lotnictwo/>.
{| class="wikitable" align="center"
|-
! Data zamówienia
! Użytkownik
! LiczbaZamówiono zamówionych maszyn(szt.):<ref name=lotnictwo/><ref>[http://www.airbusmilitary.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AirbusMilitaryOrdersDeliveries_31Jan2013.pdf Airbus Military orders and deliveries.] airbusmilitary</ref>
! Dostawy od
!Dostarczono
! Liczba zamówionych maszyn:<ref name=lotnictwo/><ref>[http://www.airbusmilitary.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AirbusMilitaryOrdersDeliveries_31Jan2013.pdf Airbus Military orders and deliveries.] airbusmilitary</ref>
!Data przekazania
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|DEU}} [[Luftwaffe]]
|align="center" |2014
|align="center" |53
|align="center" |20141
|align="center" |18 grudnia 2014
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|FRA}} [[Francuskie Siły Powietrzne|Armée de l’air]]
|align="center" |2013
|align="center" |50
|align="center" |20136
|align="center" |20141 sierpnia 2013
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|ESP}} [[Hiszpańskie Siły Powietrzne|Ejército del Aire]]
|align="center" |2016 (plan)
|align="center" |27
|align="center" |
|align="center" |2016 (plan)
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|GBR}} [[Royal Air Force]]
|align="center" |2014
|align="center" |22
|align="center" |2019 (plan)4
|align="center" |201927 (plan)listopada 2014
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|TUR}} [[Tureckie Siły Powietrzne|Türk Hava Kuvvetleri]]
|align="center" |2014
|align="center" |10
|align="center" |2015 (plan)1
|align="center" |4 kwietnia 2014
|-
|27 maja 2003
|{{flaga|BEL}} [[Belgijskie Siły Powietrzne|Luchtcomponent]]
|align="center" |2019 (plan)
|align="center" |7
|align="center" |
|align="center" |2019 (plan)
|-
|27 maja 2003
|{{Państwo|LUX}}
|align="center" |2019 (plan)
|align="center" |1
|align="center" |
|align="center" |2019 (plan)
|-
|8 grudnia 2005
|{{Państwo|MYS}}
|align="center" |2015 (plan)
|align="center" |4
|align="center" |1
|align="center" |10 marca 2015
|-
!Łącznie:
!
!174
!13
|}
 
Początkowo Wielka Brytania zamówiła 25 samolotów, a Niemcy 60, następnie ilości te uległy redukcji do 22 i 53<ref name=lotnictwo/> (z czego Niemcy wcielą 40 sztuk). 15 grudnia 2004 [[Republika Południowej Afryki]] zamówiła osiem sztuk, w listopadzie 2009 zrezygnowano z zakupu<ref>
{{cytuj stronę |url = http://www.altair.com.pl/start-3664 RPA |tytuł = rezygnuje z A400M |autor = | opublikowany = altair.com.pl |data = 5 listopada 2009 |data dostępu = 12 grudnia 2009 | język = pl}}</ref>. 15 lipca 2005 [[Chile]] podpisało list intencyjny ws. 3 sztuk, ale zamówienie nie wpłynęło.
 
{{Przypisy}}
10 647

edycji