Poemat symfoniczny: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3588 bajtów ,  4 lata temu
Dodano wszystkie daty (oprócz Gorskiego - tam są nieznane), dodano jeszcze 5 kompozytorów, poprawiono Liszta, Franck'a, Sibeliusa i Smetane, poprawiono wstęp
(Dodanych 4 kompozytorów, dodane daty powstania poematów (niektórych), rozszerzenie "Ma vlast" o tytuły poszczególnych poematów.)
(Dodano wszystkie daty (oprócz Gorskiego - tam są nieznane), dodano jeszcze 5 kompozytorów, poprawiono Liszta, Franck'a, Sibeliusa i Smetane, poprawiono wstęp)
'''Poemat symfoniczny''' – instrumentalna [[forma muzyczna]]. Za twórcę pierwszego poematu symfonicznego błędnie uchodzi Ferenc Liszt. W XIX wiecznych Niemczech w odniesieniu do poematu symfonicznego używano nazw Tondichtung, Musikalisches Gedicht, Sifnonische Dichtung i innych. W literaturze muzycznej pierwszy raz określenia Tondichtung użył Carl Loewe w stosunku do utworu Mazeppa op. 27 wg Byrona, napisanego w 1830 r. Jest to więc pierwszy poemat symfoniczny. Poemat symfoniczny to utwór o charakterze [[utwór programowy|programowym]], zwykle sugerowanym już w tytule. Forma nie posiada określonej budowy i jest podporządkowana wymogom fabularnej treści, inspirowanej najczęściej literaturą, rzadziej sztukami plastycznymi{{r|encmuz}}, jednakże niektóre z nich pisane są w formie allegra sonatowego (np. ''Step'' Zygmunta Noskowskiego), w formie ronda (''Till Eulenspiegel'' Richarda Straussa), lub w formie wariacji (''Don Quichote'' Richarda Straussa). Wczesne poematy symfoniczne były zazwyczaj jednoczęściowe.
 
Do rozwoju tej formy najbardziej przyczynili się:
* [[Ferenc Liszt]] – napisał m.in.:
** ''Les Preludes'' (''Preludia'', według ''Medytacji'' [[Alphonse de Lamartine|Lamartine'a]], 1848)
** ''Tasso, lamento e trionfo'' (według [[George Gordon Byron|Byrona]], 1854)
** ''Co słychać w górach'' (według ''Liści Jesiennych'' [[Victor Hugo|Victora Hugo]], 1854)
** ''Orfeusz'' (1853-54)
** ''Prometeusz'' (1850)
** ''Hungaria'' (1854)
** ''Hamlet'' (1858)
** ''Bitwa Hunów'' (1856-57)
** ''Mazepa'' (1851)
** ''Héroïde funèbre'' (1849–50) 
** ''Festal Sounds'' (1853)
** ''Die Ideale'' (1857)
** ''Von der Wiege bis zum Grabe'' (''Od kołyski aż do grobu'') (1881–2)
* [[Camille Saint-Saëns]]
** ''Kołowrotek Omfalii'' (''Le Rouet d'Omphale'')), op. 31 (1869)
** ''Phaëton'', op. 39 (1873)
** ''[[Danse macabre (Saint-Saëns)|Taniec szkieletów]]'' (''Danse macabre''), op. 40 (1874)
** ''La Jeunesse d'Hercule'', op. 50 (1877)
* [[Bedřich Smetana]] - cykl 6 poematów symfonicznych ''Má vlast'' (''Moja ojczyzna''), w tym:
** ''Vyšehrad'' (1874)
** ''Vltava'' (1874-75)
** ''Šárka'' (1875)
** ''Z českých luhů a hájů'' (1875)
** ''Tábor'' (1878)
** ''Blaník'' (1880) a także:
** ''Richard III'' (1857-58)
** ''Valdštýnův tábor'' (1858-59)
** ''Hakon Jarl'' (1860-61)
 
* [[Antonín Dvořák]]
** ''Wodnik'' op. 107 (1896)
** ''Południca'' op.108 (1896)
** ''Złoty kołowrotek'' op.109 (1896)
** ''Leśny gołąb'' op. 110 (1896)
** ''Pieśń bohaterska'' op. 111 (1897)
* [[Zygmunt Noskowski]]
** ''Step'' op. 66 (1897)
* [[Piotr Czajkowski]]
** fantazja symfoniczna ''Burza'', op. 18 – według [[William Szekspir|Szekspira]] (1864)
** [[uwertura]] fantastyczna ''Romeo i Julia'' – według [[William Szekspir|Szekspira]] (1870 wersja I, 1871 wersja II, 1880 wersja III)
** [[uwertura]] ''Rok 1812'', op. 49 (1882)
** ballada symfoniczna ''Wojewoda'', op. 78 – według poematu [[Adam Mickiewicz|Mickiewicza]] (1891)
* [[Anatol Ladow]]
** ''[[Baba Jaga (Ladow)|Baba Jaga]]'', op. 56 (1891-1904)
** ''[[Zaczarowane jezioro]]'', op. 62 (1909)
** ''[[Kikimora (muzyka)|Kikimora]]'', op. 63 (1909)
* [[César Franck]]
** ''Ce qu'on entend sur la montagne'' (1845–87)
** ''Rédemption (''1872-1874)
** ''Les Éolides (''1876)
** ''Le Chasseur maudit'' (1882)
** ''Les Djinns'' (1884)
** ''Psyché'' (1886–88)
* [[Richard Strauss|Richard Strauss]]
** ''Aus Italien'' op.16 (1886)
** ''Don Juan'' op. 20 (1888)
** ''Macbeth'' op.23 (1888)
** ''Śmierć i wyzwolenie'' op. 24 (1889)
** ''Till Eulenspiegel'' op. 28 (1895)
** ''Also sprach Zarathustra'' op. 30 (''Tako rzecze Zaratustra''1896)
** ''Don Quixote'' op.39 (1897)
** ''Ein Heldenleben'' op.40 (1898)
 
* [[Konstanty Gorski]]
** ''Na Olimpie'' według noweli [[Henryk Sienkiewicz|Henryka Sienkiewicza]]
** ''Zaczarowane koło'' według baśni [[Lucjan Rydel (poeta)|Lucjana Rydla]]
* [[Mieczysław Karłowicz]]
** ''Powracające fale'', op. 9 (1904)
** ''Epizod na maskaradzie'', op. 14 (1909 - niedokończony - dokończył [[Grzegorz Fitelberg]])
* [[Paul Dukas]]
** scherzo symfoniczne ''L'Apprenti sorcier'' (''[[Uczeń czarnoksiężnika (Dukas)|Uczeń czarnoksiężnika]]'', 1897'')''
* [[Jean Sibelius]]
** ''En Saga'', op. 9 (1892/1902)
** ''Le Cygne de Tuonela'', op. 22 nr 3 (1893-95/1897/1900)
** ''FinlandiaThe Wood Nymph,'', op. 2615 (1894)
** ''Córka PohjolaFinlandia'', op. 4926 (1899)
** ''OceanidyCórka Pohjola'', op. 7349 (1906)
** ''Pan and Echo'', op. 53a (1906)
** ''Nightride and Sunrise'', op. 55 (1909)
** ''The Dryad'', op. 45/1 (1910)
** ''The Bard'', op. 64 (1913, r. 1914)
** ''Oceanidy'' op. 73 (1914)
** ''Tapiola o''p. 112 (1926)
* [[Ottorino Respighi]]
** ''Pini di Roma'' (''Pinie rzymskie,'' 1924)
** ''[[Fontanny rzymskie|Fontane di Roma]]'' (''Fontanny rzymskie,'' 1916)
** ''Feste Romane (Święta rzymskie'', 1928)
* [[Bolesław Szabelski]]
** ''Mikołaj Kopernik'' (1976)
* [[Wojciech Kilar]]
** ''Krzesany'' (1974)
** ''Kościelec 1909'' (1976)
* [[Modest Musorgski]]
** ''Noc na Łysej Górze''
** ''Król Kofetua'' op.24 (1910)
** ''Warszawa wyzwolona'' (1950)
 
* [[Charles Ives]]
** ''Unanswered Question'' (1908, poprawione 1930-35)
** ''Central Park in the dark'' (1906)
 
* [[Charles Koechlin]]
** ''La Forêt'', op.25 (1897–1906), op.29 (1896–1907)
** ''Nuit de Walpurgis classique'' op.38 (1901–1916)
** ''Soleil et danses dans la forêt'' op.43 nr.1 (1908–11)
** ''Vers la plage lointaine, nocturne'' op.43 nr.2 (1908–1916)
** ''Le Printemps'' op.47 nr.1 (1908–11)
** ''L'Hiver'' op.47 nr.2 (1908–10, wersja orkiestrowa: 1916)
** ''Nuit de Juin'' op.48 nr.1 (1908–11 orch: 1916)
** ''Midi en Août'' op.48 nr.2 (1908–11 orch: 1916)
** Cykl poematów ''Le Livre de la jungle'' (według [[Księga dżungli|Księgi dżungli]] [[Rudyard Kipling|Rudyarda Kiplinga]]):
*** ''La Course de printemps'' op.95 (1908–25)
*** ''La Méditation de Purun Bhaghat'' op.159 (1936)
*** ''La Loi de la Jungle'' op.175 (1939–40)
*** ''Les Bandar-log'' op.176 (1939–40)
** ''Vers la Voûte étoilée'' op.129 (1923–33)
** ''La Cité nouvelle, rêve d’avenir'' op.170 (1938)
** ''Le Buisson ardent'' op.203 (1945)
** ''Le Docteur Fabricius'' op.202 (1941–44)
 
* [[Arnold Bax]]
** ''Cathaleen-ni-Hoolihan'' (1905)
** ''Into The Twilight'' (1908)
** ''In the Faëry Hills'' (1909)
** ''Rosc-catha'' (1910)
** ''Christmas Eve'' (1912)
** ''Nympholept'' (1912)
** ''The Garden of Fand'' (1913)
** ''Spring Fire'' (1913)
** ''In Memoriam'' (1916)
** ''November Woods'' (1917)
** ''Tintagel'' (1917)
** ''Summer Music'' (1917)
** ''The Happy Forest'' (1922)
** ''The Tale the Pine Trees Knew'' (1931)
** ''Northern Ballad No. 1'' (1927)
** ''Northern Ballad No. 2'' (1934)
** ''Prelude for a Solemn Occasion (Northern Ballad No. 3)'' (1927)
** ''A Legend'' (1944)
 
* Frank Bridge
** ''Mid of the Night'' (1903)
** ''Isabella'' (według powieści [[John Keats|Johna Keats]]'a na podstawie jednego z opowiadań z [[Dekameron]]<nowiki/>u, 1907)
** ''Dance Poem'' (1913)
** ''Summer'' (1914-15)
** ''Enter Spring'' (1926-27)
 
* [[Borys Latoszynski]]
** ''Grażyna'' - ballada symfoniczna op.55, według powieści [[Adam Mickiewicz|Adama Mickiewicz]]<nowiki/>a (1955)
** ''Nad brzegiem Wisły'' op. 59 (1958)
 
== Przypisy ==
5

edycji