Otwórz menu główne

Zmiany

m
{{wojnaWojna infobox
|epoka =czasy najnowsze
|nazwa =Wojna w Saharze Zachodniej
|konflikt =
|grafika =
|opis =
----
'''Wsparcie materialne:'''{{państwo|LBY|1977}} (1975–1984)
|strona2 ={{Państwo|MAR}}<br />{{Państwo|FRA}} (1976, następnie wsparcie)<br />[[Plik:Flag_of_MauritaniaFlag of Mauritania.svg|22px]] [[Mauretania]] (1975–1979)
|dowódca1 =
|dowódca2 =
|siły1 =
|siły2 =
|straty1 =
|straty2 =
|commons =
}}
'''Wojna w Saharze Zachodniej''' – wojna między niepodległościową organizacją [[Front Polisario]] reprezentującą interesy [[Sahara Zachodnia|Sahary Zachodniej]] a wojskami [[Maroko|Marokańskimi]] a wcześniej również [[Francja|francuskimi]] i [[Mauretania|mauretańskimi]]. Do wybuchu wojny doszło na skutek wycofania się [[Hiszpania|Hiszpanów]] z terytoriów tzw. [[Sahara Hiszpańska|Sahary Hiszpańskiej]].
== Geneza ==
{{Osobny artykuł|wojna o Ifni}}
[[Sahara Zachodnia]] pierwotnie była [[koloniaKolonia (geografia polityczna)|kolonią]] [[Hiszpania|hiszpańską]] zwaną jako [[Sahara Hiszpańska]]. Maroko już w latach 50. próbował zbrojnie opanować region angażując [[wojna o Ifni|wojnę o Infi]], próba spotkała się jednak ze znacznym oporem hiszpańskich wojsk kolonialnych wspartych również przez oddziały [[Francja|Francji]] na skutek czego wojska marokańskie zostały zmuszone do odwrotu. W następnych latach ludność [[Sahrawi]] (mieszkańcy Sahary Zachodniej) próbowała zorganizować ruch niepodległościowy który będzie wstanie oderwać kraj od Hiszpanii. W 1966 roku powstał Ruch Wyzwolenia dążący do utworzenia niepodległego państwa zachodniosaharyjskiego. Kulminacyjnym działaniem niepodległościowców była nieudana [[Intifada Zemla]] z 1970 roku w której Sahrawi starli się z oddziałami hiszpańskimi<ref> Espina Barrio, Ángel B. (2003). ''Emigración e Integración Cultural. Antropología en Castilla y León e Iberoamérica, V. Salamanca: Ediciones Universidad de Salamanca – Aquilafuente'', 50. s. 121. ISBN 84-7800-710-5.</ref>. W 1973 roku Sahrawi podjęli kolejną próbę organizacji i utworzyli niepodległościowy [[Front Polisario]] który podjął się zbrojnych działań wymierzonych w administracje kolonialną. Pierwszym liderem grupy został [[El Wali Mustafa Sajed]]. Dwa lata później schorowany dyktator Hiszpanii [[Francisco Franco]] zgodził się na wycofanie z kraju i zorganizowanie [[referendum]] niepodległościowego.
 
== Przebieg ==
{{Osobny artykuł|Zielony Marsz}}
[[Plik:El Uali.jpg|220px|right|thumb|[[El Wali Mustafa Sajed]], pierwszy Przewodniczący Rady Rewolucyjnej Sahary Zachodniej w strukturach Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej]]
Marokański król [[HassanHasan II (Alawici)|HassanHasan II]] wykorzystał moment słabości Hiszpanii i zmobilizował 300 tys. cywilów, którzy przekroczyli zieloną granicę z Saharą Hiszpańską w geście poparcia dla zgłaszanych przez Maroko roszczeń do tego terytorium. Hiszpanie, postawieni przed perspektywą wojny z Marokiem, wycofali się z planów przeprowadzenia referendum i zrzekli się praw do kolonii. W rezultacie Sahara Hiszpańska została podzielona na dwie części - północną pod kontrolą marokańską i południową, którą zajęła [[Mauretania]]<ref>[http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Mauretania-Historia;4574765.html Mauretania. Historia.]</ref>. Front Polisario nie uznał zajęcia kraju i rozpoczął zbrojną kampanię wojskową przeciw okupantom. W 1976 roku działacze Frontu Polisario na kontrolowanych przez siebie terenach ogłosili niepodległość kraju pod nazwą Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna, w odpowiedzi Marokańczycy kontynuowali kampanię przeciwko sił Frontu a ponadto rozpoczęli bombardowania obiektów cywilnych za pomocą [[napalm]]u w których zginęło tysiące Saharyjczyków<ref>Surendra Bhutani, ''Conflict on Western Sahara'', Strategic Analysis, 1754-0054, Volume 2, Issue 7, 1978, s.251 – 256.</ref><ref>Tomás Bárbulo, ''La historia prohibida del Sáhara Español, Destino, Colección Imago mundi'', Vol. 21, 2002, s.284–285</ref>. W zbrojną kampanię przeciwko Polisario wdał się prezydent Mauretanii [[Moktar uld Daddah]]<ref name=rulers>{{cytuj stronę|url=http://www.rulers.org/indexh1.html|tytuł=Haidalla, Mohamed Khouna Ould|opublikowany=rulers.org|język=en|data dostępu=2009-07-23}}</ref> oraz [[Francja]] która w latach 1977-1978 prowadziła Operację Lamantin skierowaną przeciw partyzantom<ref>Thompson, Virginia and Adloff, Richard (1980), The Western Saharans. Background to Conflict, Barnes & Noble Books (ISBN 0-389-20148-0)</ref><ref>Hodges, Tony (1983), Western Sahara: The Roots of a Desert War, Lawrence Hill Books (ISBN 0-88208-152-7)</ref>. Front Polisario został wsparty przez skonfliktowaną z Marokiem [[Algieria|Algierię]] oraz [[Libia|Libię]]. Wojska algierskie w 1976 roku stoczyły z wojskiem marokańskim bitwę o Amgalę w której udział wzięło 400 algierskich żołnierzy<ref>Thompson, Virginia McLean; Thompson, Virginia; Adloff, Richard (1980). ''The Western Saharans: Background to Conflict''. s.176, Croom Helm. ISBN 978-0-389-20148-9.</ref><ref>Barbier, Maurice (2003). ''Le conflit du Sahara occidental: Réédition d'un livre paru en 1982''. Harmattan. ISBN 978-2-296-27877-6.</ref>.
 
W 1979 roku po [[zamach stanu|wojskowym puczu]] z wojny wycofała się Mauretania<ref>''Przeglądowy Atlas Świata. Afryka.''/pod. red. Rajmunda Mydela i Jerzego Grocha Kraków, Wyd.FOGRA, 1998. s. 320</ref>. Prezydent [[Muhammad Chuna uld Hajdalla]] wycofał wojska z południowego [[Rio de Oro]] i uznał Polisario za reprezentanta ludności Sahrawi co doprowadziło to do zaognienia stosunków z Marokiem. W 1984 rząd Hajdalli oficjalnie uznał niepodległość Sahary Zachodniej<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-8584.html|tytuł=Mauritania: Regional Security Concerns|opublikowany=Library of Congress Country Studies.|język=en|data dostępu=2009-07-23}}</ref>. W latach 80. wsparcie finansowe i techniczne dla osamotnionego w walce Maroka płynęło z [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]], [[Stany Zjednoczone Ameryki|Stanów Zjednoczonych]] i Francji<ref>Antonio Díaz Fernandez, ''Los Servicios de Inteligencia Españoles'', Alianza Editorial, Madrid, 2005, s. 176.</ref>.
 
== Zakończenie konfliktu ==
{{Osobny artykuł|MINURSO}}
Do końca lat 80. Front Polisario zdołał wyprzeć Marokańczyków na wybrzeża Oceanu Atlantyckiego i opanować około 15% terytorium Sahary Zachodniej. Walki stanęły w miejscu na skutek czasowej normalizacji relacji algiersko-marokańskich, tym samym Polisario straciło źródło broni jakim był algierski rząd. We wrześniu 1991 roku wojnę zakończył rozejm między Frontem Polisario a rządem Maroko. Obecnie trwa zawieszenie broni, jednak żadna ze stron konfliktu nie odstępuje od swoich roszczeń<ref>''Maroko''. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 32-33, seria: Przewodnik Pascala. ISBN 83-7304-573-2.</ref>. Według różnych źródeł w wojnie zginęło od 10 do 20 tysięcy osób<ref>[http://lupiga.com/vijesti/ekskluzivno-za-lupigu-podupiremo-mirno-rjesenje-ali-zadrzavamo-mogucnost-da-i-silom-oslobodimo-nasu-zemlju EKSKLUZIVNO ZA LUPIGU: Podupiremo mirno rješenje, ali zadržavamo mogućnost da i silom oslobodimo našu zemlju Lupiga.com]</ref>. Od 1991 roku celem stabilizacji Sahary Zachodniej i doprowadzenia do referendum działa [[MINURSO]] stanowiąca [[misjeSiły pokojowe ONZ|misję pokojową ONZ]]. Decyzja o jej powołaniu do życia została zawarta w [[Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ|rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ]] nr 690<ref>[http://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=S/RES/690(1991) Tekst rezolucji]</ref>.
 
{{Przypisy|2}}
 
[[Kategoria:Historia Mauretanii]]
[[Kategoria:Historia Maroka‎Maroka]]
[[Kategoria:Historia Sahary Zachodniej‎Zachodniej]]
[[Kategoria:Wojny w Afryce]]
[[Kategoria:Wojny w historii Francji]]
152 054

edycje