Otwórz menu główne

Zmiany

Murray również, pokonawszy Pouchota (który dostał się do niewoli w Forcie Niagara, ale odzyskał wolność w czasie wymiany jeńców) zjawił się u wschodnich murów miasta{{odn|Borneman|2007|s=249}}. Gubernator Rigaud i generał Lévis zdawali sobie sprawę z tego, że wcześniej siły brytyjskie były pojedynczo do pokonania, ale teraz już nie, tym bardziej, że panowały nad rzeką. W siedzibie tego pierwszego odbyła się wieczorem 6 września narada wojskowych i notabli. Wszyscy byli zgodni, że „honorowa kapitulacja wojska i łagodne potraktowanie ludności Kanady będzie korzystniejsze niż próba obrony, która opóźni zajęcie miasta o dzień czy dwa”{{odn|Gipson|1949|s=463}}.
[[Plik:Vue de la descente a Terre Neuve par le chevalier de Ternay en 1762.jpg|thumb|Desant wojsk francuskich na Nowej Fundlandii (1762)]]
Następnego dnia rano BouginvilleBougainville z białą flagą zjawił się przed obliczem Amhersta z listem Rigauda. Gubernator zgadzał się poddać Montreal, ale prosił o zwłokę, bowiem posłał gońca w dół rzeki, by ten dowiedział się czy przypadkiem Francja i Wielka Brytania nie zawarły już pokoju. Amherst uśmiechnął się: „Powiedz pan Monsieur Gouverneur, że przybyłem by wziąć Kanadę i zrobię to”{{odn|Long|1933|s=133}}. List Rigauda zawierał 50 punktów aktu kapitulacji. Amherst z niektórymi – zwłaszcza dotyczącymi administracji kolonialnej i prawa własności obywateli – się zgadzał, ale inne zdecydowanie odrzucił. Po pierwsze: nie będzie żadnej honorowej kapitulacji; wojskowi mają złożyć broń i wrócić do Francji obiecawszy, że nie wezmą udziału w obecnym konflikcie<ref group=uwaga>Był to warunek najtrudniejszy do przyjęcia dla oficerów, którzy – dopełniając przyrzeczenia – skazywali się na utratę ¾ poborów i niełaskę królewską.</ref>. Po drugie: wszyscy Francuzi, którzy postanowią zostać w Kanadzie, mogą to uczynić, ale jako poddani Korony Brytyjskiej. Po trzecie: dezerterom z armii brytyjskiej nie zostanie okazane miłosierdzie; zostaną przykładnie ukarani. Po czwarte: biskupów Quebecu nie będzie nominował król Francji, a Kościół Anglii{{odn|Borneman|2007|s=250}}.
 
7 września o świcie bataliony francuskie złożyły broń i zwróciły Brytyjczykom dwie flagi, zdobyte w Oswego przed czterema laty. Amherst domagał się również wydania [[flaga Francji|fleur-de-lis]], ale Lévis odpowiedział, że w ciągu pięciu lat zdarła się w strzępy. Bez wątpienia została zniszczona żeby nie wpadła w brytyjskie ręce. Amherst nie podejmował dalej tego tematu: „niech Francuzi zachowają swoje sztandary, Brytyjczycy mają wszak Kanadę”{{odn|Anderson|2000|s=408}}. Na dworze w [[Wersal]]u opowiadano, że o stracie Nowej Francji [[Ludwik XV]] dowiedział się podczas rozmowy z [[Voltaire]]m. Filozof miał wówczas zauważyć: „Sire, cóż takiego straciliśmy – parę hektarów śniegu?”{{odn|Borneman|2007|s=251–252}}<ref group=uwaga>Słowa te Voltaire włożył w usta [[Kandyd (powiastka filozoficzna)|Kandyda]] w XII rozdziale powieści.</ref>.
16 052

edycje