Żmudź: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 615 bajtów ,  4 lata temu
→‎Historia: drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
m (Wycofano edycje użytkownika Erik Grańczak (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Masti.)
(→‎Historia: drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
W maju [[1409]] z inspiracji Witolda i Jagiełły na Żmudzi wybuchło ponowne powstanie, a Witold przysłał swego namiestnika [[Rumbold Wolimuntowicz|Rumbolda]]<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Kuczyński| imię = Stefan| autor link = | tytuł =Wielka wojna z Zakonem Krzyżackim w latach 1409-1411 | wydawca = MON| miejsce = Warszawa| rok = 1955| strony =83-87| isbn =}}</ref>. Po Bitwie pod Grunwaldem, Jagiełło i Witold podpisali w 1411 roku z zakonem krzyżackim [[Pokój toruński 1411|pokój toruński]], w którym Krzyżacy zrzekli się Żmudzi na czas życia Witolda. Po jego śmierci Żmudź miała wrócić do zakonu.
 
WPo pierwszym pokoju toruńskim, w roku 1413, mocą [[1413Unia horodelska|Unii horodelskiej]] r.pomiędzy ŻmudźKoroną Polską i Litwą ustanowione zostało Księstwo Żmudzkie, które zostałazostało włączonawłączone do Wielkiego Księstwa Litewskiego jako [[starosta|starostwo]] z zachowaniem pewnych odrębnych przywilejów. W tym samym roku Żmudź przyjęła chrzest. Starostwem żmudzkim zarządzali [[Starostowie generalni żmudzcy|starostowie]]. W konsekwencji przyjęcia chrztu, w [[1417]] powstała [[diecezja żmudzka]] ze stolicą w [[Wornie|Miednikach]].
 
W 1418 roku ludność Żmudzi podniosła bunt przeciwko Witoldowi i opowiadając się za Świdrygiełłą sprzeciwilisprzeciwiła się chrystianizacji, ale Kieżgajło Wolumintowicz w 1419 roku krwawo go stłumił ścinając 60 najważniejszych przywódców żmudzińskich<ref>K. Pietkiewicz, Kieżgajłowie i ich latyfundium do poł. XVI wieku, UAM Poznań 1982.</ref><ref>L. Kolankowski,
Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów, t. I:1377-1434, Warszawa 1930, s. 136.</ref>.
 
W 1422 roku podpisano [[Pokój mełneński|pokój melneński]], w którym zakonZakon krzyżacki po przegranej [[Wojna golubska|wojnie golubskiej]] wieczyście zrezygnował ze Żmudzi. Stan ten potwierdził w 1431 roku [[pokój w Christmemlu]] podpisany z inflancką gałęzią, w którym określono ostatecznie granice Żmudzi<ref>Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1903</ref>. W latach 1413–1441 nazywane było '''starostwem żmudzkim'''. W 1441 wielki książę litewski [[Kazimierz IV Jagiellończyk]] przyjął przywrócony tytuł księcia żmudzkiego.
 
W 1440 roku Żmudź pod przywódcą Dowmonta, zwolennika [[Michał Bolesław Zygmuntowicz|Michajłuszki]] (syna Zygmunta Kiejstutowicza), wykazując tendencje separatystyczne wystąpiła przeciwko Kazimierzowi Jagiellończykowi, który w 1441 roku spacyfikował buntownicze nastroje uznając jej autonomię w zakresie administracji i sądownictwa<ref name=autonazwa3>M. Bogucka, ''Kazimierz Jagiellończyk'', Warszawa 1978, s. 25.</ref><ref name="Ochmański111">J. Ochmański, ''Historia Litwy'', Wrocław 1982, s. 111.</ref>. Na mocy postanowienia Kazimierza Jagiellończyka Żmudź miała być traktowana na równi z województwami wileńskim i trockim, i przestała być traktowana tylko jako starostwo żmudzkie (jakim była od 1413 r.), przywrócono jej tytuł Księstwa żmudzkiego (''Ducatus Samogitiae''), a księciem został Kazimierz Jagiellończyk.
[[Plik:RON księstwo żmudzkie map.svg|thumb|{{Legenda|#ed3b3b|[[Księstwo Żmudzkie]] w granicach Rzeczypospolitej w 1619}}]]
[[Władcy Polski]] przywrócili tytuł [[Księstwo Żmudzkie|książąt żmudzkich]] w [[1441]] roku (łac. ''duces Samogitiae'') i zachowali go do [[1795]].
11 071

edycji