Hipolit Cegielski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1689 bajtów ,  4 lata temu
m
Wycofano edycje użytkownika 77.65.86.81. Autor przywróconej wersji to Muzeum dobrzyca.
m (Wycofano edycje użytkownika 77.65.86.81. Autor przywróconej wersji to Muzeum dobrzyca.)
}}
[[Plik:Pomnik Cegielskiego RB2.jpg|thumb|250px|[[Pomnik Hipolita Cegielskiego w Poznaniu]]]]
'''Gaspar Józef Hipolit Cegielski''' (ur. [[6 stycznia]] [[1813]]<ref name="data">Rok 1813 podaje ''Wielkopolski słownik biograficzny'' i encyklopedia PWN (4-tomowa, z lat 70.), a rok 1815 podaje encyklopedia PWN 12-tomowa oraz przedwojenna Encyklopedia Gutenberga, ''Słownik polskich pionierów techniki'' (z 1984), ''Polski Słownik Biograficzny''.</ref> w [[Ławki (województwo wielkopolskie)|Ławkach]], zm. [[30 listopada]] [[1868]] w [[Poznań|Poznaniu]]) – polski filolog, przemysłowiec, działacz społeczny, dziennikarz i polityk.
'''Gaspar Józef Hipolit Cegielski''' urodził się [[6 stycznia]] [[1813|1813 w]] Ławkach koło [[Trzemeszno|Trzemeszna]] jako syn dzierżawcy majątku ziemskiego – Michała Cegielskiego i Józefy z domu Palkowskich. W dzieciństwie stracił matkę, a ojciec zbankrutował, co uznaje się za główną przyczynę dużej samodzielności młodego Hipolita. W latach 1827–1830 uczył się w [[Liceum Ogólnokształcące im. Michała Kosmowskiego w Trzemesznie|Gimnazjum w Trzemesznie]], a od 1830 do 1835 w [[Liceum Ogólnokształcące św. Marii Magdaleny w Poznaniu|Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu]]. Po zdaniu matury rozpoczął studia na [[Uniwersytet Humboldtów w Berlinie|uniwersytecie berlińskim]], które zakończył broniąc pracę doktorską ''De negatione'' z [[filozofia|filozofii]].
 
== Życiorys ==
'''Gaspar Józef Hipolit Cegielski''' urodziłUrodził się [[6 stycznia]] [[1813|1813]]<ref name="data" /> w]] Ławkach koło [[Trzemeszno|Trzemeszna]] jako syn dzierżawcy majątku ziemskiego – Michała Cegielskiego i Józefy z domu Palkowskich. W dzieciństwie stracił matkę, a ojciec zbankrutował, co uznaje się za główną przyczynę dużej samodzielności młodego Hipolita. W latach 1827–1830 uczył się w [[Liceum Ogólnokształcące im. Michała Kosmowskiego w Trzemesznie|Gimnazjum w Trzemesznie]], a od 1830 do 1835 w [[Liceum Ogólnokształcące św. Marii Magdaleny w Poznaniu|Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu]]. Po zdaniu matury rozpoczął studia na [[Uniwersytet Humboldtów w Berlinie|uniwersytecie berlińskim]], które zakończył broniąc pracę doktorską ''De negatione'' z [[filozofia|filozofii]].
 
Następnie wrócił do Poznania, gdzie został nauczycielem języka polskiego i języków starożytnych (greki i łaciny) w gimnazjum, którego był absolwentem. W 1841 ożenił się z Walentyną Motty (córką [[Jan Baptysta Motty|Jana Mottego]] i siostrą [[Marceli Motty|Marcelego]]); z tego małżeństwa miał troje dzieci: [[Stefan Cegielski|Stefana]], Karolinę i Zofię. W tym czasie prowadził również intensywną pracę naukową publikując liczne artykuły z zakresu [[Językoznawstwo|lingwistyki]] i dydaktyki, w tym rozprawę ''O słowie polskim i koniugacjach jego'' z 1842. Napisał też podręcznik do gramatyki [[język grecki|języka greckiego]] (w 1843) i ''Naukę poezji'' w 1845, która była wiele razy wznawiana.
 
Podczas [[Powstanie wielkopolskie 1846 roku|niepokojów w 1846]] odmówił władzom szkoły przeprowadzania kontroli mieszkań swoich uczniów, co zakończyło jego karierę nauczyciela. Deputowany do [[Pruskie Zgromadzenie Narodowe|Pruskiego Zgromadzenia Narodowego.]]<ref>{{Cytuj książkę | autor = [[Lech Trzeciakowski]] | tytuł = Posłowie polscy w Berlinie 1848–1928 | wydawca = Wyd. Sejmowe: Kancelaria Sejmu | miejsce = Warszawa | rok = 2003 | strony = 481 | isbn = 8370595723}}</ref>. Pozbawiony środków do życia, dzięki pomocy przyjaciół otworzył w poznańskim [[Hotel Bazar w Poznaniu|Bazarze]] sklep z narzędziami rolniczymi, który następnie przekształcił w warsztat remontujący [[pług]]i i [[radło|radła]]. Szybko rozwijający się zakład przekształcił się w małą fabrykę narzędzi i maszyn rolniczych, która w 1855 przeniosła się na [[ulica Kozia w Poznaniu|ulicę Kozią]]. Następnie, gdy władze miejskie sprzeciwiły się dalszej rozbudowie, stale rosnący zakład częściowo przeniósł się w 1859 na ul. Strzelecką, gdzie powstała między innymi odlewnia.
 
Pomimo doskonale rozwijającego się przedsiębiorstwa Hipolit Cegielski nie zaprzestał pracy naukowej, wydając w 1852 poszerzone wydanie rozprawy ''O języku polskim...'' Był też jednym z pierwszych autorów literatury o tematyce technicznej wydając w 1858 ''Narzędzia i machiny rolnicze''.
W 1848 założył w Poznaniu pierwszy niezależny dziennik – „Gazetę Polską”, której był redaktorem naczelnym. Po jej upadku pisał do „Gońca Polskiego”. Zmarł [[30 listopada]] [[1868]] o godzinie 9:15 w Poznaniu. Opiekę nad majątkiem i nieletnimi dziećmi przekazał bliskiemu przyjacielowi, [[Władysław Bentkowski|Władysławowi Bentkowskiemu]].
 
Został pochowany na cmentarzu świętomarcińskim, w bezpośrednim sąsiedztwie grobowca [[Karol Marcinkowski|Karola Marcinkowskiego]] oraz swojej żony. Na pogrzebie specjalną [[kantata|kantatę]] okolicznościową odśpiewał chór pod batutą [[Bolesław Dembiński|Bolesława Dembińskiego]]<ref>Wybór Jan Data, ''Listy z Poznania. Wybór felietonów z drugiej połowy XIX wieku'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1988, s. 155, ISBN 83-210-0718-X.</ref>. Jego grób się nie zachował, gdyż [[III Rzesza|Niemcy]] w czasie okupacji całkowicie zdewastowali nekropolię. W początku lat 80. XX wieku reporter Adam Kochanowski ustalił dokładne położenie mogiły Cegielskiego i podczas prac budowlanych przy [[ulica Towarowa w Poznaniu|ul. Towarowej]], mogących zniszczyć pozostałości, wpłynął (wsparty przez prezydenta [[Andrzej Wituski|Andrzeja Wituskiego]]) na podjęcie decyzji o [[ekshumacja|ekshumacji]]. W miejscu mogiły znaleziono kości, jednak ówczesne metody nie pozwalały na wiarygodną ich identyfikację. Przyjęto, że są to szczątki rodziny Cegielskiego. Obelisk wraz z ziemią z miejsca pochówku umieszczono na [[Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan|Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan]], po jego [[rewitalizacja|rewitalizacji]] w 1981. W skromnej uroczystości, oprócz Wituskiego, Czesława Knolla (uczestnika [[Bitwa nad Bzurą|Bitwy nad Bzurą]]) i drużyn harcerskich, nie wzięły udziału żadne znaczące osobistości. Zaproszenie na powtórny pogrzeb zignorowały także władze [[H. Cegielski – Poznań|Zakładów Cegielskiego]] (delegacja HCP złożyła kwiaty kilka dni później)<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Wielka Księga Miasta Poznania | autor r = Marek Rezler | rozdział = Sylwetki zasłużonych poznaniaków. Biogramy historyczne | wydanie = 1 | wydawca = Dom Wydawniczy „Koziołki Poznańskie”| miejsce = Poznań| rok = 1994| strony = 731-732 | isbn = 83-901625-0-4}}</ref><ref>''Przecież to mój Poznań. Andrzej Wituski w rozmowie z Dorotą Ronge-Juszczyk'', Dom Wydawniczy Rebis, Poznań, 2014, s. 202-203, ISBN 978-83-7818-643-4.</ref>.
 
W październiku 2012 [[Sejmik Województwa Wielkopolskiego]] nazwał rok 2013 rokiem Hipolita Cegielskiego. [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej|Sejm RP]] w grudniu 2012 przyjął okolicznościową uchwałę, związaną z 200. rocznicą urodzenia Cegielskiego<ref>{{Cytuj stronę|url=http://historia.org.pl/2013/01/02/mialy-byc-ogolnopolski-bedzie-wojewodzki-rok-hipolita-cegielskiego-w-wielkopolsce/|tytuł=Miały być ogólnopolski, będzie wojewódzki. Rok Hipolita Cegielskiego w Wielkopolsce|opublikowany=historia.org.pl|data=2 stycznia 2013}}</ref>.
W październiku 2012 [[Sejmik Województwa Wielkopolskiego]] nazwał rok 2013 rokiem Hipolita Cegielskiego.
 
== Zobacz też ==