Turbacz: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 422 bajty ,  4 lata temu
m
WP:SK, drobne techniczne w przypisach, drobne redakcyjne
m (poprawa linków zewnętrznych)
m (WP:SK, drobne techniczne w przypisach, drobne redakcyjne)
|opis grafiki = Widok na Turbacz od południowej strony, na zdjęciu widoczne [[Schronisko PTTK na Turbaczu|schronisko]]
|państwo = Polska
|położenie =
|pasmo = [[Gorce]]
|wysokość = 1310
|wybitność = 605<ref name=karpinski>{{Cytuj stronę |url= http://www.marcinkarpinski.pl/korona.php?szczyt=turbacz|tytuł=MarcinOkolice Karpinski – informacjeRabki-Zdrój|data dostępu = 20122015-0712-1412}}</ref>
|data zdobycia =
|pierwsze wejście =
|data zdobycia zimą =
|pierwsze wejście zimą =
|kod mapy = Gorce
|stopniN = 49 |minutN = 32 |sekundN = 34.6
|stopniE = 20 |minutE = 06 |sekundE = 41.6
|opis miejsca =
|pozycja opisu =
|commons = Category:Turbacz
}}
 
== Turystyka ==
Położone pod szczytem, na wysokości 1283 m schronisko [[Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze|PTTK]] na Turbaczu to okazały kamienny budynek o dwóch prostopadłych skrzydłach z arkadowym wejściem i strzelistym dachem z mansardami, krytym gontem (ponad 100 miejsc noclegowych), otwarty w [[1958]] roku (projekt: Anna Górska)<ref name=Gorce/>. W pobliżu schroniska znajduje się przekaźnik RTV i telefonii komórkowej. Sam szczyt Turbacza znajduje się 5 minut drogi od schroniska. Jest on mało popularny turystycznie w odróżnieniu od schroniska PTTK<ref name=karpinski>{{Cytuj stronę |url= http://www.marcinkarpinski.pl/korona.php?szczyt=turbacz|tytuł=Okolice Rabki-Zdrój|data dostępu = 2012-07-14}}</ref>.
 
Przed schroniskiem największy w Gorcach węzeł [[szlak turystyczny|szlaków turystycznych]] (co wiąże się ze zwornikowym charakterem masywu Turbacza); z tarasu przed wejściem roztacza się rozległa panorama [[Pieniny|Pienin]] i [[Tatry|Tatr]] ponad wzniesieniami [[Pogórze Spisko-Gubałowskie|Pogórza Spisko-Gubałowskiego]] – od [[Tatry Bielskie|Tatr Bielskich]] z [[Hawrań|Hawraniem]] przez [[Tatry Wysokie]] z [[Łomnica (Tatry)|Łomnicą]], [[Gerlach]]em, [[Wysoka (Tatry)|Wysoką]] i [[Świnica|Świnicą]] po [[Tatry Zachodnie]] z [[Kasprowy Wierch|Kasprowym Wierchem]], [[Bystra (szczyt)|Bystrą]] i [[Banówka (Tatry)|Banówką]]<ref name=Gorce/>.
W gwarach góralskich nazwa Turbacza jest określana jako: ''Turbac'', ''Trubac'', bądź ''Turboc''<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Maciejczak | imię = Władysław | autor link = | nazwisko2 = Kobylińska | imię2 = Józefa | autor link2 = Józefa Kobylińska | tytuł = Słownik gwary zagórzańskiej | rok = 1994 | isbn =}} </ref>.
 
Według Władysława Maciejczaka nazwa etnicznie odnosiła się niegdyś jedynie do [[Hala Turbacz|Hali Turbacz]] i została błędnie przeniesiona na szczyt, a prawidłowa nazwa ludowa brzmiała: "Kluczki" (odnotowana w księgach austriackich). Nazwa ta do dziś odnosi się do lasu znajdującego się po południowej stronie Gorców. Bywa także używana przez starszych Zagórzan odnosząc się do samego szczytu. Do końca XIX w. były używane takie nazwy jak: ''Niedźwiedź'', ''Niedźwica'', ''Niedźwiedzica''<ref name=Słownik1>{{cytuj stronę| url = http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/699| tytuł = Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich: tomII, ss699| data dostępu = 29 Lipiec 2012| autor = | język = pl}}</ref><ref>{{cytuj stronę| url = http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/728| tytuł = Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich: tomV, ss728| data dostępu = 29 Lipiec 2012| autor = | język = pl}}</ref>. Powstały one na skutek błędu kartografów na mapie Galicji z 1790 roku. Kartografowie błędnie oznaczyli miejscowość: [[Niedźwiedź (powiat limanowski)|Niedźwiedź]] na miejscu Turbacza<ref name=karpinski>{{Cytuj stronę |url= http://www.marcinkarpinski.pl/korona.php?szczyt=turbacz|tytuł=Okolice Rabki-Zdrój|data dostępu = 2012-07-14}}</ref>. Pod nazwą Niedźwiedź oraz innymi szczyt figurował jeszcze w [[Słownik geograficzny Królestwa Polskiego|Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego]]. Przy definicji szczytu w tym słowniku wspomina się także o lesie Kluczka i odrębnym ramieniu górskim o nazwie Turbacz ([[Wierchowa]])<ref>{{Cytuj stronę |url= http://dir.icm.edu.pl/pl/?find_in=fulltext&volume_id=2&find_text=Nied%C5%BAwiedzica+1311&search_volume=all&x=29&y=10|tytuł=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich|data dostępu = 2012-07-17}}</ref>. Przypuszcza się że nazwa Turbacz ma korzenie [[język wołoski|wołoskie]]. Jedna z teorii mówi że pochodzi od [[język rumuński|rumuńskich]] słów: ''turba'' – "darń, torf". Istnieje też teoria według której pierwotnie określenie dotyczyło [[Turbacz (dopływ Koninki)|Potoku Turbacz]] i jest nazwą dokładnie wschodniorumuńską nawiązującą do słowa ''turbat'' – "wściekły", "szalony", "zmącony", "mętny"<ref name=Maciejczak>{{Cytuj książkę |nazwisko= Maciejczak|imię= Władysław|tytuł= Regionalny przewodnik monograficzny. Mszana Dolna: 2000|wydawca= |miejsce= Mszana Dolna|rok= 2000| strony = |isbn= 83-913887-0-0}}</ref>. Wysunięte zostały także przypuszczenia że nazwa może pochodzić od gry na [[trombita|trembitach]], według tej teorii słowa góralskie zaczynający się na: ''tr'' byłyby pierwotną wersją<ref name=karpinski>{{Cytuj stronę |url= http://www.marcinkarpinski.pl/korona.php?szczyt=turbacz|tytuł=Okolice Rabki-Zdrój|data dostępu = 2012-07-14}}</ref><ref>W Beskidach istnieje wiele nazw pochodzenia wołoskiego, upowszechniły się one po przybyciu Wołochów w XIV, XV wieku</ref>.
 
== Szlaki turystyki pieszej ==
{{Duża grafika|Panorama z Turbacza na północną stronę.JPG|1000px|Panorama ze schroniska na Turbaczu na północna stronę}}
Obok schroniska duży węzeł szlaków turystycznych<ref name=Compass/>:
: {{szlak|czerwony}} – czerwony [[Główny Szlak Beskidzki]] przez wierzchołek Turbacza, [[Obidowiec]], [[Stare Wierchy]], [[Jaworzyna Ponicka|Jaworzynę Ponicką]] i [[Maciejowa (Gorce)|Maciejową]] do [[Rabka-Zdrój|Rabki-Zdroju]]
* [[Czoło Turbacza]]
{{Przypisy}}
 
{{Duża grafika|Panorama z Turbacza na północną stronę.JPG|1000px|Panorama ze schroniska na Turbaczu na północna stronę}}
 
{{Szczyty Gorców}}
24 158

edycji