Sąd konstytucyjny: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2 bajty ,  4 lata temu
m
 
== Modele sądu konstytucyjnego ==
Wyróżnia się dwie zasadnicze formy działania sądów konstytucyjnych: [[Francja|francuską]] oraz [[Niemcy|niemiecką]], przy czym w niektórych krajach (np. we [[Włochy|Włoszech]]) istnieje model pośredni{{odn|Ferreres Comella|2011|s=267}}. Kryterium wyróżniającym jest to, kto jest uprawniony do wniesienia sprawy przed sąd konstytucyjny. W odmianie francuskiej<ref>Po reformie z 2008 r. również we Francji przyjęto odmianę pośrednią{{odn|Ferreres Comella|2011|s=267}}.</ref> jedynie pewne organy ([[ombudsman]], prezydent), czy grupy polityczne (najczęściej określona grupa parlamentarzystów) mają kompetencje do zgłaszania wniosku o taką kontrolę. Kontrola jest abstrakcyjna, tzn. opiera się na samej wątpliwości danego organu, czy dany akt prawny jest zgodny z konstytucją{{odn|Ferreres Comella|2011|s=267}}. Obywatele nie mają bezpośredniego dostępu do sądu konstytucyjnego.
 
W wersji niemieckiej kontrola konstytucyjności jest konkretna. Obywatele, którzy czują, że ich podstawowe prawa i wolności zostały naruszone i którzy wyczerpali drogę sądową przed sądami powszechnymi, mogą wystąpić ze [[skarga konstytucyjna|skargą konstytucyjną]] do sądu konstytucyjnego, który zbada konstytucyjność aktu prawnego, na podstawie którego sąd podjął decyzję. Warunki skargi konstytucyjnej są wyraźnie sprecyzowane i składana jest ona najczęściej za pośrednictwem sądu powszechnego lub najwyższego. Sądy powszechne mogą też występować do sądu konstytucyjnego w formie [[pytanie prejudycjalne|pytania prejudycjalnego]]{{odn|Ferreres Comella|2011|s=267}}.
 
Poszczególne kraje różnią się też tym, jakie są konsekwencje orzeczenia o niekonstytucyjności. Przy kontroli konkretnej najczęściej stwierdzenie niekonstytucyjności obowiązuje jedynie w danej sprawie. Przy kontroli abstrakcyjnej niekonstytucyjna norma prawna usuwana jest z systemu prawnego. W większości krajów orzeczenie sądu konstytucyjnego jest ostateczne, choć w niektórych możliwej jest przegłosowanie orzeczenia przez parlament. Jedyną drogą na wprowadzenie danych norm do systemu prawnego jest wtedy [[zmiana konstytucji]]. W Niemczech [[Federalny Trybunał Konstytucyjny|Trybunał Konstytucyjny]] może w niektórych przypadkach stwierdzić niekonstytucyjność niektórych poprawek do konstytucji. W niektórych krajach (Kanada) parlament może w głosowaniu zwykłym uchylić orzeczenie sądu konstytucyjnego{{odn|Graber|2002}}.
 
== Sądy konstytucyjne na świecie ==