Tyana: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 795 bajtów ,  4 lata temu
merytoryczno-redakcyjne z popr. linków - jako uzupełnienia pierwszej części hasła
(dr., WP:SK)
(merytoryczno-redakcyjne z popr. linków - jako uzupełnienia pierwszej części hasła)
'''Tyana, Tiana''' ([[język grecki|gr.]] Τύανα) – starożytne miasto w [[Kapadocja|Kapadocji]], położone u podnóża [[Taurus (góry w Turcji)|gór Taurus]] jedno z najstarszych miast [[Azja Mniejsza|Azji Mniejszej]], dzisiejsze [[Kemerhisar]] w południowej [[Turcja|Turcji]].
 
Ośrodek miejski istniejący pod nazwą Tuwanuwa już w połowie II tysiąclecia p.n.e. jako jedno z ważnych miast państwa [[Hetyci|starohetyckiego]], wymienione wśród innych w tzw. [[edykt|edykcie]] [[Telepinu (król)|Telepinu]]<ref> Wraz z trzema innymi, jedno z nielicznych zidentyfikowanych z całkowitą pewnością miast Hetytów (''Encyclopædia Britannica'', dz. cyt. w bibliografii, t. 28, s. 933).</ref>. Znane później pod [[język luwijski|luwijską]] nazwą Tuwana, było istotnym punktem na szlaku wiodącym doprzez [[Brama Cylicyjska|WrótWrota CylicyjskichCylicyjskie]] do Syrii. W okresie [[epoka hellenistyczna|hellenistycznym]] przybrało nazwę Tyana, będąc następnie drugim najważniejszym miastem [[starożytny Rzym|rzymskiej]] Kapadocji, a od 372 stolicą odrębnej prowincji ''Cappadocia Secunda''). Za panowania [[Trajan]]a i [[Hadrian]]a miastowybudowano zyskałookazały [[akwedukt]], którego resztki (ok. 1,5 km) zachowały się dotychczas. Od czasów starożytnych słynęło jako miejsce rodzinne [[Apoloniusz z Tiany|Apoloniusza]] zwanego Cudotwórcą (''Thaumaturgos'').
 
Dla [[cesarstwo bizantyńskie|Bizantyjczyków]] ważna twierdza dzięki strategicznemu usytuowaniu na szlaku [[Cylicja|cylicyjsko-syryjskim]] i na pograniczu z [[kalifat]]em [[Umajjadzi|Umajjadów]], co sprawiło, że miasto stało się częstym celem niszczących najazdów muzułmańskich. Po długotrwałym oblężeniu przez Arabów (707-09) spustoszone i wyludnione, potem częściowo odbudowane, lecz ponownie zajęte przez [[Abbasydzi|Abbasydów]] w 806 i 831, od pierwszej połowy X w. podupadało coraz bardziej. W XI wieku miasto znalazło się w granicach państwa [[Seldżukidzi|Seldżuków]], i przybrałoprzyjmując turecką nazwę Kilisehisar (Kilis Hisar), a w późniejszych czasach – Kemerhisar, nawiązującą do łuków rzymskiego akweduktu.
 
W [[chrześcijaństwo|chrześcijaństwie]] stolica [[metropolia kościelna(religia)|metropolii]] kościelnej [[erygowanie|utworzonautworzonej]] w 372, w czasach bizantyjskich znanazwana także jako Chrystupolis (Χριστούπολις), skąd znani są biskupi z okresu IV-XI w. Obecnie [[biskup tytularny|biskupstwo tytularne]] [[Kościół katolicki|Kościoła rzymskokatolickiego]]<ref>''Encyklopedia katolicka''. Lublin: TNTow. Naukowe KUL, 2013, t. XIX, s. kol. 780.</ref>.
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* ''Mała encyklopedia kultury świata antycznego''. Warszawa: PWNPaństwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, t. II, s. 391
* ''Encyclopædia Britannica'' (edycja XV). London-Chicago: Encyclopædia Britannica-Benton Found. , 1993, t. 28
 
[[Kategoria:Kapadocja (prowincja rzymska)]]