Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 147 bajtów ,  3 lata temu
m
źródła/przypisy
'''Węglowodory''' – [[Związki organiczne|organiczne związki chemiczne]] zawierające w swojej strukturze wyłącznie [[atom]]y [[węgiel (pierwiastek)|węgla]] i [[wodór|wodoru]]. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru<ref name=Atkins>{{Cytuj książkę | autor = [[Peter Atkins]], Loretta Jones | tytuł = Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. | wydawca = Wydawnictwo naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 2004 | strony = 524-525 | isbn = 978-83-01-13810-6}}</ref>.
 
Węglowodory są podstawowym składnikiem [[Ropa naftowa|ropy naftowej]], która stanowi ich podstawowe źródło w [[Przemysł|przemyśle]]<ref name="Atkins" />. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. [[Piroliza|suchej destylacji]] [[Drewno (technika)|drewna]] i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. [[karotenoidy]]).
 
Węglowodory ze względu na występowanie wiązań wielokrotnych węgiel-węgiel dzieli się na:
* nasycone, zwane inaczej [[Alkany|alkanami]] w których nie występują podwójne i potrójne [[wiązanie chemiczne|wiązania chemiczne]] między atomami węgla
* [[węglowodory nienasycone]], w których te wiązania występują, które dzielą się dalej na<ref name="Atkins" />:
** [[alkeny]] ([[olefiny]]) – zawierające wiązania podwójne (np. [[Eten|etylen]]), które ponownie dzielą się na:
*** [[dieny]] – zawierające dwa wiązania podwójne, które po raz kolejny dzielą się na:
**** [[alleny]] – w których występują skumulowane układy wiązań podwójnych (C=C=C) (np. [[1,2-Butadien|1,2-butadien]])<ref name="Atkins" />
**** dieny sprzężone – w których występują dwa wiązania podwójne przedzielone jednym pojedynczym: (C=C−C=C) (np. [[1,3-Butadien|1,3-butadien]])
*** [[polieny]] – w których występuje więcej niż dwa wiązania podwójne.
** [[alkiny]] – w których występują wiązania potrójne węgiel-węgiel (np. [[Etyn|acetylen]])<ref name="Atkins" />
** [[węglowodory aromatyczne]] – w których występują struktury ze specyficznie sprzężonymi układami wiązań podwójnych (np. [[benzen]])<ref name="Atkins" />.
 
Inny podział węglowodorów wynika z topologii ich łańcuchów:
* liniowe – w których występują ściśle liniowe łańcuchy węglowe – np. n-[[oktan]]<ref name="Atkins" />
* rozgałęzione – w których występują boczne odgałęzienia w łańcuchu – np. [[2,2,4-Trimetylopentan|izooktan]], [[izopren]]<ref name="Atkins" />
* alicykliczne – w których występują pierścienie węglowe – np. [[cykloheksan]]
* [[związki policykliczne|policykliczne]] – w których występują dwa lub więcej pierścieni cyklicznych, w których część atomów węgla jest "współdzielona" np. [[naftalen]]