Karl Friedrich Schinkel: Różnice pomiędzy wersjami

m
m (Wycofano edycje użytkownika 31.41.82.140 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Czonek.)
|Dziedzina sztuki = [[architektura]]<br />[[malarstwo]]
|Styl = [[Architektura klasycystyczna|klasycyzm]]<br />[[neogotyk]]
|Ważne dzieła =
|Muzeum artysty =
|commons = Karl Friedrich Schinkel
|source =
|quote =
|e-teatr_id = <!-- dla aktorów teatralnych -->
|www =
}}
'''Karol Fryderyk Schinkel''' ([[język niemiecki|niem.]] ''Karl Friedrich Schinkel'', także ''Carl Friedrich Schinkel''; ur. 13 marca 1781 w [[Neuruppin]], zm. 9 października 1841 w [[Berlin]]ie) – [[Niemcy|niemiecki]] [[architekt]], [[urbanista]], projektant i [[malarstwo|malarz]], jeden z wybitniejszych twórców [[klasycyzm]]u w [[Królestwo Prus|Królestwie Prus]], tworzący także w [[styl arkadowy|stylu arkadowym]]. Szkołą Schinkla (niem. ''Schinkelschule'') nazwano działalność grupy niemieckich architektów kontynuujących styl Schinkla.
Po powrocie do Berlina zarabiał na życie jako malarz. Po klęsce sił pruskich króla [[Fryderyk Wilhelm III Pruski|Fryderyka Wilhelma III]] w czasie [[wojny napoleońskie#Wojna z Prusami|kampanii pruskiej]] w [[bitwa pod Jeną-Auerstedt|bitwie pod Jeną-Auerstedt]], architekci nie mieli zbyt wielu zleceń. Chociaż plany publikacji rysunków z podróży nie doszły do skutku, to posłużyły do wykonania pierwszych obrazów (''Antike Stadt an einem Berg'', 1805) oraz [[diorama|dioram]] i panoram. W latach 1807–1815 Schinkel wykonał panoramy i dioramy dla Wilhelma Ernsta Gropiusa (1765–1852), który w dawnym domu Schinkla prowadził kawiarnię, a oprócz tego od 1806 fabrykę masek oraz [[teatr lalek]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko =Zadow | imię = Mario Alexander|nazwisko2 = Schinkel| imię2 =Karl Friedrich | tytuł = Karl Friedrich Schinkel: Leben und Werk| url = http://books.google.be/books?id=x3nzQU6W3c4C&printsec=frontcover&dq=Karl+Friedrich+Schinkel&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=1&as_miny_is=2009&as_maxm_is=12&as_maxy_is=2009&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en#PPA8,M1| wydawca = Edition Axel Menges| miejsce = | rok = 2003| strony = 50-51| isbn =3932565290 | język = de| data dostępu = 13 kwietnia 2009}}</ref>. Syn Wilhelma, [[Carl Wilhelm Gropius]] (1793–1870), malarz dekoracji, wydawca i artysta sceniczny, należał do kręgu znajomych Schinkla. W [[Boże Narodzenie]] 1809 świąteczną dioramę Schinkla obejrzała rodzina królewska<ref name="Biografia">{{cytuj książkę |nazwisko = | imię = | autor r = Andreas Haus| rozdział= Schinkel, Karl Friedrich| tytuł = Neue Deutsche Biographie (NDB) Tom 22| url = http://mdz10.bib-bvb.de/~db/0001/bsb00016410/images/index.html?nativeno=795| wydawca = Duncker & Humblot | miejsce = Berlin | rok = 2005| strony = 795–798| isbn =| język = de| data dostępu = 13 kwietnia 2009}}</ref>.
 
W 1809 wziął ślub z Susanne Berger, córką [[Szczecin|szczecińskiego]] [[kupiecKupiec (zawód)|kupca]] Georga Friedricha Bergera i Uranii Jacqueline Jeanson, którą poznał poprzez Gropiusa<ref name="Zadow" />.
 
=== Kariera ===
|Plik:Nationaldenkmal Kreuzberg Berlin.JPG|Pomnik narodowy ku czci poległych w wojnach VI koalicji antyfrancuskiej w berlińskiej dzielnicy Kreuzberg
}}
Schinkel uważany jest za pioniera naukowego podejścia do zagadnień [[konserwacja zabytków|konserwacji zabytków]]. Jako pierwszy postulował wykonywanie inwentaryzacji przed rozpoczęciem prac konserwatorskich. Nadzorował, między innymi, roboty konserwatorskie na [[zamek w Malborku|zamku w Malborku]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Jokilehto| imię =Jukka | tytuł = A history of architectural conservation| url = http://books.google.be/books?id=sgaEMjKB3DcC&pg=PA114&dq=Karl+Friedrich+Schinkel&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=3&as_pt=ALLTYPES&client=firefox-a&hl=en#v=onepage&q=Marienburg&f=false| wydawca = Butterworth-Heinemann| rok =2002 | strony = 116| isbn =0750655119 | język =en | data dostępu = 2010-07-05}}</ref> oraz w okresie 1819-1824 restaurację [[Stargard|stargardzkiegostargard]]zkiego [[Kolegiata Najświętszej Marii Panny Królowej Świata w Stargardzie|kościoła Mariackiego]]<ref>K. Kalita-Skwirzyńska, ''Kościół Najświętszej Maryi Panny w Stargardzie Szczecińskim'', Szczecin 1991, s. 8.</ref>.
 
== Dzieła ==
26 976

edycji