Zamek w Ełku: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3230 bajtów ,  3 lata temu
→‎Historia: uzupełnienia dotyczące wyników badań, literatura
(→‎Historia: korekta znacznika)
(→‎Historia: uzupełnienia dotyczące wyników badań, literatura)
[[8 czerwca]] [[2010]] roku lokalny przedsiębiorca zakupił kompleks zamkowy od miasta za cenę 1,75 mln [[złoty|zł]]. Zgodnie z warunkami umowy ma zmodernizować zamek w ciągu pięciu lat od daty zakupu, z przeznaczeniem na kompleks hotelowy{{r|wm}}<ref>[http://www.wspolczesna.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20100608/REG30/158284522 Gazeta Współczesna 8 czerwca 2010]</ref>.
 
W latach [[2011]] i [[2012]] na wyspie zamkowej przeprowadzono wykopaliska archeologiczne oraz badania architektoniczne i konserwatorskie. Badaniami kierował archeolog Radosław Herman<ref>[http://www.naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,390012,archeolodzy-zbadaja-wyspe-zamkowa-w-elku.html www.naukawpolsce.pap.pl: Archeolodzy zbadają wyspę zamkową w Ełku]</ref><ref>[http://www.wspolczesna.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20120809/REG30/120809669 www.wspolczesna.p: Zamek pełen skarbów]</ref>,<ref>[http://archtech.pl/archeolodzy-pojawili-sie-na-zamku-w-elku-serwis-nauka-w-polsce-pap/ www.archtech.pl: Archeolodzy pojawili się na zamku w Ełku]</ref><ref>[http://archtech.pl/ksiazka-zamekw-elku-zainteresowala-serwis-nauka-w-polsce-pap/ www.archtech.pl: Książka zamek w Ełku zainteresowała serwis nauka w Polsce PAP]</ref>. Podczas badań stwierdzono, że dotychczasowe rokonstrukcje zamku, oparte w dużej mierze na szkicu Johanna Giese z 1827 r. są błędne. Na podstawie przeprowadzonych wykopalisk i analiz architektury zamku stwierdzono m.in., że:
* najstarszym elementem zamku była wieża mieszkalno-obronna, której mury zachowały się częściowo do dziś,
* wyspa nie była przecięta fosą na dwie połowy: wschodnią i zachodnią, natomiast szeroka i głęboka fosa otaczała główny budynek zamku,
* zasadnicza rozbudowa zamku datowana dotąd na 1497 r., nastąpiła bezpośrednio po zakończeniu wojny trzynastoletniej i objęła zamek, przedzamcze oraz fortyfikacje wyspy. Można przyjąć, że od tego czasu zamek objął cały teren wyspy. Od tego czasu zamek posiadał przynajmniej cztery kondygnacje nadziemne - parter i trzy piętra - oraz prawdopodobnie spichlerz na poddaszu. Nakrywał go dwuspadowy dach z ozdobnymi szczytami. Przy elewacji jeziornej posiadał przybudówkę-może wieżyczkę;
* zamek w średniowieczu nie posiadał murów obwodowych, a ich rolę pełniły rozbudowane konstrukcje palisadowe;
* przedzamcze (podzamcze) znajdowało się na wschód od zamku, a nie po zachodniej stronie wyspy;
* istotna przebudowa zamku nastąpiła około połowy XVI w. - dobudowanie ryzalitu zachodniego;
* kolejna przebudowa nastąpiła około 1600 r. Głowny budynek zamku został całkowicie przbudowany. Obniżono go do dwóch pięter, a jednocześnie poszerzono na wschód o ok. 1/3 dodając drugi ryzalit w fasadzie. Zmieniono układ pięter we wnętrzach, przebudowano ściany okienne, tworząc nowe okna. Wejście umieszczono na osi budynku na parterze. Od strony jeziora do zamku dostawiono loggię obejmującą wszystkie piętra. Zamek już w formie pałacowej przykrywał dach z ozdobnymi szczytami na krótszych ścianach oraz nad ryzalitami. Otynkowano i ozdobiono elewację w stylu nawiązującym do renesansu. Zamek nadal otaczała fosa, ale wypłycona o funkcji ozdobnej, nad którą przerzucono murowany most. Istotnym zmianom uległa też cała zabudowa wyspy. Obszar wyspy powiększono przez nadsypanie. Mniej więcej w tym okresie wzniesiono także mur obwodowy. Zabudowa otaczała centralny plac, na którego prowadził też most do zamku.
* w kon. XIX w. głowny budynek zamku znowu obniżono, elewacje uproszczono nadając im wystrój w duchu surowego klasycyzmu, analogicznie do wzniesionego obok gmachu więziennego. W takim stanie przetrwał do 1970 r. Na wyspie zabudowa ewoluowała. Usunięto mur obwodowy, powstały nowe budynki wypełniając przestrzeń<ref>[http://archtech.pl/publikacje/radoslaw-herman-zamek-w-elku-tajemnice-wydobyte-z-przeszlosci-elk-lodz-2015/ R. Herman, Zamek w Ełku. Tajemnice wydobyte z przeszłości, Ełk-Łódź 2015]</ref><ref>R. Herman, W. Dudak, „Wyniki badań naukowych a projekt adaptacji zamku. Wzajemne uwarunkowania na przykładach zamków w Uniejowie, Lidzbarku Warmińskim i Ełku”, [w:] „Renovatio et restitutio. Materiały do badań i ochrony założeń rezydencjonalnych i obronnych”, red. Piotr Lasek, Piotr Sypczuk, Warszawa 2015, s. 27-67</ref>.
 
== Legenda o zamku ==
32

edycje