Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 48 bajtów ,  3 lata temu
IPA, red.
|www =
}}
'''Charles Pierre Baudelaire''' (wym. [{{IPA|ʃaʁl bodlɛʁ}}]) (ur. [[9 kwietnia]] [[1821]] w [[Paryż]]u, zm. [[31 sierpnia]] [[1867]]) – [[Poezja|poeta]] i [[krytyka literacka|krytyk]] [[literatura francuska|francuski]], [[parnasizm|parnasista]] zaliczany do grona tzw. "[[Poeci wyklęci|poetów przeklętych]]". Znany z przekładów utworów m.in. [[Edgar Allan Poe|Edgara Allana Poego]]. [[Prekursor]] [[symbolizm]]u i [[dekadentyzm]]u.
 
Jego − epatująca śmiałą [[Erotyka (sztuka)|erotyką]], [[turpizm|brzydotą]], obrazami [[zło|zła]] i [[profanacja|profanacji]] − twórczość wywoływała w swoim czasie kontrowersje, a autora wielokrotnie oskarżano o obrazę [[moralność|moralności]]. Baudelaire często podejmował tematy [[prostytucja|prostytucji]], [[Parafilia|dewiacji]], życia na marginesie społecznym oraz buntu przeciwko tradycji i [[religia|religii]]. W jego twórczości widoczne są akcenty [[Mizoginia|mizoginiczne]] oraz [[gnostycyzm|gnostyckie]].
W młodości Charles Baudelaire przyjaźnił się z takimi pisarzami jak [[Honoré de Balzac]], [[Gérard de Nerval]] czy [[Théophile Gautier|Theophile Gautier]].
 
== BiografiaŻyciorys ==
Urodził się w Paryżu w rodzinie byłego księdza rzymskokatolickiego, a następnie urzędnika François Baudelaire'a i Caroline z domu Dufays. W wieku sześciu lat stracił ojca. Ponieważ matka wyszła ponownie za mąż za oficera Jacques'a Aupicka w 1828 przeniósł się razem z rodziną do [[Lyon]]u, gdzie jego ojczym służył jako dowódca batalionu w stopniu pułkownika<ref name="jastrun23">M. Jastrun, ''Baudelaire'', s. 23</ref>. Początkowo uczył się w Collège Royale w Lyonie. Od 1836 przebywał ponownie w Paryżu jako uczeń Collège Louis-le-Grand. W tym okresie powstały jego pierwsze wiersze, pisane w [[język francuski|języku francuskim]] i po [[łacina|łacinie]]. W 1839 został usunięty ze szkoły. Zdał jednak z powodzeniem egzamin maturalny w trybie eksternistycznym. W 1840 rozpoczął studia prawnicze. Obracał się w towarzystwie [[bohema|bohemy]] [[Paryż]]a. Zbulwersowana jego zachowaniem rodzina postanowiła go od tego środowiska odseparować. W 1841 ojczym wysłał go na rok do Indii, pragnąc wdrożyć go do pracy w handlu<ref name="jastrun23"/>.
Baudelaire nie dotarł tam jednak. W 1842 jego statek z powodu [[sztorm]]u na [[Ocean Indyjski|Oceanie Indyjskim]] musiał zakończyć rejs na [[Mauritius]]ie.
Po powrocie z podróży Baudelaire jako pełnoletni otrzymał spadek po ojcu, osiadł w Paryżu i zerwał kontakty z rodziną. Rozpoczął życie bogatego [[Dandyzm|dandysa]]. Wstąpił do kół literackich i kontynuował pracę twórczą. Przed 1845 powstała pierwsza część zbiory ''[[Sztuczne raje]]'' oraz niektóre utwory włączone następnie do ''[[Kwiaty zła|Kwiatów zła]]''<ref name="jastrun23"/>. W 1848 wziął udział w [[rewolucja lutowa 1848|rewolucji lutowej]], pragnąc w ten sposób przede wszystkim wyrazić bunt przeciwko rodzinie (ojczymowi)<ref name="jastrun23"/>. W tym samym roku rozpoczął pracę nad tłumaczeniem utworów Edgara Allana Poe<ref name="jastrun23"/>.
 
W 1855 osiemnaście jego utworów poetyckich zostało wydrukowanych w ''[[Revue de Deux Mondes]]'', dwa lata później miała miejsce pierwsza publikacja ''Kwiatów zła''. Treść niektórych zawartych w tomie wierszy stała się przyczyną wytoczenia poecie procesu o obrazę moralności publicznej, który zakończył się obłożeniem go karą grzywny i konfiskatą niektórych tekstów<ref name="jastrun24">M. Jastrun, ''Baudelaire'', s. 24</ref>.
 
W 1860 opublikował tom ''Sztuczne raje'', rok później rozszerzone wydanie ''Kwiatów zła'' z nowymi utworami. Od 1864 przebywał na stałe w [[Bruksela|Brukseli]] pracując nad poematami prozą, które zostały wydane pośmiertnie, jako ''Paryski spleen''<ref name="jastrun24"/>.
* 1866: ''[[Odpryski]]''
 
=== Odniesienia w kulturze ===
Jednym z polskich interpretatorów twórczości Baudelaire'a jest [[Wojciech Płocharski]], który na płycie [[Cyfry (album)|Cyfry]] duetu Przyjaciele wykonuje piosenki do wierszy ''Zapach egzotyczny'' oraz ''Zaproszenie do podróży''.
 
16 392

edycje