Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 60 bajtów, 3 lata temu
gramatyczne i redakcyjne
'''Cyberpunk''' – nurt w literaturze [[Fantastyka naukowa|science-fiction]] oraz [[film|kinematografii]], skupiający się na negatywnych konsekwencjach funkcjonowania ludzi w otoczeniu zaawansowanej [[technologia|technologii]] [[komputer]]owej i informacyjnej, którego charakterystycznymi cechami są:
*[[dystopia|dystopijny]] obraz stechnicyzowanego światai przyszłości,rządzonego rozkładprzez moralnykorporacje towarzyszącyświata postępowi technologicznemu (zasada określana jako "high tech & low life" ([[Franz Rottensteiner]])przyszłości,
*rozkład moralny towarzyszący postępowi technologicznemu - zasada określana jako "high tech & low life" ([[Franz Rottensteiner]]),
*istnienie związanej z technologią [[kontrkultura|kontrkultury]], z której wywodzą się bohaterowie,
*istnienie sieci przesyłu danych łączącej cały realny świat, a tworzącej osobną rzeczywistość ([[cyberprzestrzeń]]), w której często rozgrywa się znacząca część [[fabuła|fabuły]],
*mroczny, pesymistyczny klimat utworów.
Słowo "Cyberpunk" pojawiło się jako tytuł opowiadania [[Bruce Bethke|Bruce'a Bethke]] wydanego w 1983 roku w ramach antologii "[[Amazing Stories]]", jednak jako nazwy na określenie nowego nurtu literackiego po raz pierwszy użył go krytyk literacki [[Gardner Dozois]]<ref>[http://www.kulturaihistoria.umcs.lublin.pl/archives/3271 Krzysztof Księski – "Dystopijna wizja świata bliskiego zasięgu. Cyberpunk jako złożone zjawisko kulturowe. Zarys zjawiska."] Czasopismo naukowe "Kultura i Historia"</ref>.
 
Pojęcie cyberpunku można rozważać również pod kątem postawy życiowej, filozofii lub ideologii, wgdzie tym wypadku pojęcie cyberpunku jest rozważane bardziej pod kątem porównywaniaporównania człowieka z maszyną ([[cybernetyka]]) i wynikających z tegoprowokują pytańpytania na temat duszy, Boga oraz świadomości.
 
Cyberpunk zdaje się być uosobieniem zasady postulowanej przez futurystów "3M – Miasto, Masa, Maszyna". Te trzy elementy składowe stanowią esencję cyberpunku. Akcja rozgrywa się najczęściej w ogromnych, przeludnionych miastach-molochach, gdzie ludzie są zdemoralizowani przez technikę, społeczeństworelacjami jestludzkimi rządzi [[Darwinizm społeczny|socjodarwinistycznedarwinizm społeczny]], a dekadencka młodzież zażywa narkotyki i modyfikuje swe ciała, często do celów przestępczych takich jak [[haker (bezpieczeństwo komputerowe)|hakerstwo]], [[walka uliczna|walki uliczne]] ([[punk]]). Clou cyberpunku to jednak Maszyna – [[cyberprzestrzeń]] i dek – szybki komputer. Ponadto niebagatelną rolę odgrywa [[cybernetyka]] – cybernetyczne [[Implant|wszczepy]] wszelkiego autoramentu, od sztucznych oczu, po sztuczne mięśnie i wzmocnione organy wewnętrzne ('''cyber-''').
 
Cyberpunk koncentruje się najczęściej na mrocznej stronie wpływu technologii na człowieka., Istotnymkoncentrując jestsię jegona połączeniekonsekwencjach relacji człowieka z maszyną, - od wspominanejcałkowicie sztucznych cybernetykiciał, przezlub całkowicienośników sztuczneświadomości, ciałaprzez nawspomnianą zwykłymcyborgizację, na uzależnieniu człowieka, dood techniki w podstawowych czynnościach dnia powszedniego kończąc. Regułą w tym gatunku jest występowanieistnienie korporacji i firm o niezwykle rozległych wpływach. Często cyberpunk przedstawia przyszłość jako świat niegościnny, gdziew którym cywilizacja koncentruje się w odciętych miastach, gdzie wolność i swoboda zostałazostały poświęconapoświęcone podw pozoremimię obronyochrony ludzkości. W(często związkujedynie zpretekstowo). tym,Stąd akcja utworów często śledziopisuje działania zbuntowanego podziemia. Ostatnim przewijającym się motywem jest społeczeństwo informacji, gdzie cyberprzestrzeń jest wszechobecna, a informacje są niezwykle wartościowym towarem; natu tympojawiają się poluprzede dominująwszystkim [[haker (bezpieczeństwo komputerowe)|Hakerzy]].
 
Estetycznie mamy do czynienia z brudnym [[Naturalizm (sztuka)|naturalizmem]]. Filmy często utrzymane są w jednolitej kolorystyce – tonacji ciemnoniebieskiej (nie zawsze, np. ciemnozielony [[Matrix]]). Popularne są ciemne kadry, naz którychkontrapunktami widniejąoślepiających oślepiająceneonów neony,i zatłoczoneujęcia ulicezatłoczonych ulic (cyberpunk rozkwitł w latach 80., kiedy powszechnie obawiano się problemu [[przeludnienie|przeludnienia]] Ziemi), moknącemoknących w nieustającym deszczu.
 
Za ojca literackiego cyberpunku uważa się powieściopisarza [[William Gibson (pisarz science fiction)|Williama Gibsona]], autoraktórego powieścinajważniejsze (najważniejszeutwory to tzw,. ''"Trylogia Ciągu''": ''"[[Neuromancer]]''", ''"[[Graf Zero]]''", ''"[[Mona Liza Turbo]]''"). Jest on też orazautorem wielulicznych opowiadań. Rozkwit gatunku nastąpił w [[Lata 80. XX wieku|latach osiemdziesiątych XX wieku]],. lecz jegoJego dość sztywnesztywna ramy,konwencja narzucającespowodowała koncepcjęjednak światawkrótce wtórność, powodującea żeautorzy poposzukując jakimśoryginalnych czasiepomysłów trudnozaczęli byłoprzekształcać stworzyćzasady coś ciekawego i oryginalnego, spowodowały iż autorzy zaczęli naginać światświata stworzonystworzonego przez [[William Gibson (pisarz science fiction)|Gibsona]]. PojawiłW sięefekcie np.pojawił nurtsię [[postcyberpunk]]owy [[Neal Stephenson|Neala Stephensona]]. Jako boczna gałąź cyberpunku pojawił się, takżeczy [[Steampunk|steam punk]], - specyficzna odmiana [[historia alternatywna|historii alternatywnej]] czasów [[Rewolucja przemysłowa|rewolucji przemysłowej]].
 
== Literatura ==
82

edycje