III wojna północna: Różnice pomiędzy wersjami

m
(infobox)
m (WP:SK+Bn)
== Liga Północna ==
Działania Rosji w tym rejonie Europy wymierzone były w tworzący się sojusz francusko-szwedzki. W [[1697]] roku postawa cara [[Piotr I Wielki|Piotra I]] sprawiła, że [[Francja|Francji]] nie udało się osadzić na polskim tronie księcia [[Franciszek Ludwik Burbon-Conti|Franciszka Ludwika Contiego]]. Dzięki poparciu do tronu [[August II Mocny|Augusta II Mocnego]] Piotr I chciał zachować Rzeczpospolitą jako silnego sojusznika przeciw [[Imperium Osmańskie|Turcji]] i wciągnąć ją do wojny ze [[Szwecja|Szwecją]].
W 1699 roku Dania, Saksonia i Rosja zawarły sojusz, którego celem było odzyskanie utraconych terytoriów. [[5 października]] 1699 r. [[August II Mocny]] jako elektor Saksonii zawarł [[sojusz zaczepno-odporny]] z Danią, a [[21 listopada]] 1699 r. sojusz tego samego typu z Rosją w [[Prieobrażenskoje]]. Podobny sojusz zawarła Rosja z Danią. Powstała w ten sposób [[Liga Północna (1699)|Liga Północna]]<ref>Historia dyplomacji polskiej, [[Warszawa]] 1982 t. II, s. 352-353352–353.</ref>. [[2 lutego]] 1700 r. August II podpisał tajny traktat z [[Brandenburgia|Brandenburgią]], już w czasie działań wojennych [[6 kwietnia]] 1700 r. doszło do zawarcia przymierza duńsko-brandenburskiego<ref>[[Emanuel Rostworowski]], Historia powszechna. Wiek XVIII, Warszawa 1994, s. 238.</ref>.
 
== Pierwsza faza wojny (1700-1706) ==
 
=== Walki w Polsce (1702-1706) ===
W lipcu 1701 roku [[Karol XII]] rozgromił Sasów w [[Bitwa nad Dźwiną|bitwie pod Rygą]] i zajmując Inflanty i [[Kurlandia|Kurlandię]] wkroczył do Polski, która formalnie zachowała neutralność. W [[1702]] roku Karol XII w kwietniu [[Bitwa o Wilno (1702)|zajął Wilno]], a w dniu 23 maja dotarł do [[Warszawa|Warszawy]] nie napotykając większego oporu. Po zajęciu miasta Szwedzi ruszyli na południe, pokonując 19 lipca armię polsko-saską w [[bitwa pod Kliszowem|bitwie pod Kliszowem]]. Szwedzi zajęli 7 sierpnia [[Kraków]] w wyniku czego spłonął [[Zamek Królewski na Wawelu|Zamek na Wawelu]], a następnie zaatakowali Saksonię. W maju 1703 roku Szwedzi [[Bitwa pod Pułtuskiem (1703)|pobili Sasów pod Pułtuskiem]], 16 września 1703 roku zajęli Poznań, a w październiku Toruń. Chociaż uzyskali poparcie polskiej szlachty, która zawiązała w lutym 1704 roku [[konfederacja warszawska (1704)|konfederację warszawską]] i która zdetronizowała Augusta II, nie udało im się zająć całego kraju, pomimo tego, że po [[Bitwa pod Poniecem|bitwie pod Poniecem]] opanowali całą Wielkopolskę. W tym samym roku zwolennicy króla Augusta II Mocnego zawiązali w [[Sandomierz]]u antyszwedzką [[konfederacja sandomierska 1704|konfederację sandomierską]], która miała służyć walce z kandydatem Karola XII do tronu polskiego, [[Stanisław Leszczyński|Stanisławem Leszczyńskim]]. W czasach panowania Piotra I rosyjscy rezydenci posiadali w Rzeczypospolitej informatorów, głównie spośród [[Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny#Prawosławie w I Rzeczypospolitej|ludności prawosławnej]]<ref>Гражуль В. Российская разведка XVIII столетия. Тайны галантного века, Moskwa 2013, s. 43-4843–48.</ref>. W sierpniu 1704 roku członkowie konfederacji sandomierskiej podpisali [[Traktat narewski|w Narwie układ]] sojuszniczy z władcą Rosji, carem [[Piotr I Wielki|Piotrem I]], wypowiadając formalnie wojnę Szwecji. Z kolei po kolejnej zwycięskiej [[Bitwa pod Warszawą (1705)|bitwie pod Warszawą]] w 1705 roku, przeciwnicy Augusta II Mocnego w lipcu wybrali na króla Stanisława Leszczyńskiego. W [[1705]] r. podpisał on w Warszawie traktat z Karolem XII, który całkowicie podporządkowywał Polskę Szwecji. Kolejnym obiektem ataków stała się Saksonia, która musiała w [[1706]] r. podpisać upokarzający [[pokój w Altranstädt]]. Ponadto po klęsce sił Augusta II w [[Bitwa pod Wschową|bitwie pod Wschową]] zrzekł się on praw do korony polskiej.
: ''Zobacz więcej: [[Wojna domowa w Polsce 1704-1706]].''
 
 
== Zobacz też ==
* [[Historiahistoria Polski (1697–1763)]]
 
{{Przypisy}}