Dardanele: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 28 bajtów ,  3 lata temu
m
uzupełnienie
(WP:SK, usunięcie nadmiarowych linków do dat)
m (uzupełnienie)
[[Plik:mapa hellespont.png|thumb|300px|Hellespont i Propontyda w starożytności]]
[[Plik:Dardanelles map2.png|thumb|300px|Cieśnina Dardanele]]
 
{{Koordynaty|40|16|00|N|26|31|00|E|scale:200000|umieść=na górze|zapis=kątowo}}
 
'''Dardanele''' ([[język turecki|tur.]] ''Çanakkale Boğazı'') – [[cieśnina]] między [[Półwysep Bałkański|Półwyspem Bałkańskim]] a [[Anatolia|Azją Mniejszą]], łączy [[Morze Egejskie]] z [[Morze Marmara|morzem Marmara]]. Długość 120,5 km, szerokość 1,3-18,5 km, główne porty to [[Gallipoli (miasto w Turcji)|Gelibolu]] i [[Çanakkale]]. W starożytności znana jako '''Hellespont'''.
 
Wąska cieśnina była doskonałym miejscem do kontroli przepływających statków, co stanowiło źródło bogactwa okolicznych miast. Najwcześniejszym z nich była [[Troja]], której zniszczenie było spowodowane najprawdopodobniej chęcią zapewnienia sobie swobodnego importu metali przez [[Grecy|Greków]]. W pierwszej połowie I tysiąclecia p.n.e. Grecy założyli nad Hellespontem liczne kolonie.
 
Wojska perskie pod koniec VI w. p.n.e. oraz w 480 r. p.n.e. przekroczyły cieśninę po moście z łodzi (''Dzieje'' [[Herodot]]a).
 
Hellespont był newralgicznym punktem dla [[Ateny|Aten]], które były uzależnione od importu zboża z portów Morza Czarnego. Od V w. p.n.e. Ateny pobierały 10% cła[[cło]] od wszystkich nieateńskich statków dzięki utrzymywanej w [[Sestos]] flocie wojennej.
 
W roku 405 p.n.e. flota spartańska pod dowództwem [[Lizander|Lizandra]] zwyciężyła flotę Aten pod [[Bitwa u ujścia Ajgospotamoj|Ajgospotamoj]]. Po tym Spartanie zablokowali import zboża, co przyczyniło się ostatecznie do przegranej Aten w [[Wojny peloponeskie|wojnie peloponeskiej]].
15 554

edycje