Otwórz menu główne

Zmiany

Rozmiar się nie zmienił, 3 lata temu
poprawa linków
'''Karol Pollak''' (ur. [[17 sierpnia]] [[1818]] w [[Brno|Brnie]], zm. [[27 kwietnia]] [[1880]] w [[Sanok]]u) – [[Polska|polski]] [[drukarz]], [[wydawca]], [[Księgarstwo|księgarz]], radny Sanoka.
 
== BiogramŻyciorys ==
[[Plik:19 & 21 Jagiellońska Street in Sanok.jpg|thumb|240px|Kamienica przy ul. Jagiellońskiej 21 w Sanoku (pierwsza od prawej)]]
[[Plik:Tomb of Pollak family at Central Cemetery in Sanok (Matejki part) 2014a.jpg|thumb|240px|Grobowiec rodziny Pollaków w Sanoku]]
[[Plik:Karol Pollak Street in Sanok.jpg|thumb|240px|Ulica Karola Pollaka w Sanoku]]
Pochodził z rodziny na [[Morawy|Morawach]]. Był synem Jędrzeja i Anny (z domu Geislig bądź Gneslig). Wyuczył się zawodu drukarza. Został wdowcem (jego żoną była Józefa z domu Pobraselka). W drodze przypadku 1848 przybył do [[Sanok]]a i osiadł w tym mieście<ref>[[Alojzy Zielecki]], ''Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku, W epoce autonomii galicyjskiej'', w: ''[[Sanok. Dzieje miasta]], Praca zbiorowa pod redakcją [[Feliks Kiryk|Feliksa Kiryka]]'', Kraków 1995, s. 450.</ref>. W 1848 założył w tym mieście jedną z nowych drukarń na terenie południowej Galicji w okresie [[Autonomia galicyjska|autonomii galicyjskiej]] bliskim [[Wiosna Ludów|Wiośnie Ludów]] (drukarnie zakładali wówczas w 1840 [[Franciszek Skirski]] w [[Rzeszów|Rzeszowie]], w 1849 [[Józef Pisz]] w [[Nowy Sącz|Nowym Sączu]], w 1857 [[Atanazy Rusinowski]] w [[Jasło|Jaśle]]). Jako pierwsze wydawnictwo zostało wydane „Wolność – Równość – Braterstwo” w 1848; w tym roku wychodziły także inne patriotyczne pisma i odezwy. Po upadku Wiosny Ludów Pollak wydawał tabele statystyczne, ogłoszenia, formularze. Od kwietnia 1855 wydawał serię 28 dzieł z XVI i XVII wieku pt. „Biblioteka Polska”, a także „Księgozbiór polski” (od 1857). Ponadto wydawał druki zarówno w języku polskim jak i niemieckim. Później był wydawcą podręczników polskich, na zlecenie [[Karol Wild|Karola Wilda]], z którym współpracował. Drukarnia działała na zasadzie spółki zawartej pomiędzy drukarzem i wydawcą. W pierwszych latach korzystano z jednej prasy drewnianej, jednak potem sprowadzono maszyny nowego typu, które działały do 1905. Liczba pracowników drukarni wzrosła do kilkunastu, pracami redaktorskimi kierował K. J. Turowski (po nieporozumieniach ok. 1855-1856 wyjechał do Przemyśla), współpracownikiem był także polsko-ukraiński poeta [[Platon Kostecki]] (od 1855 mieszkający w Sanoku).
 
W 1861 Karol Pollak otworzył obok drukarni księgarnię komisową i wypożyczalnię książek, dysponującą 1760 pozycjami, w tym ok. 1000 w języku polskim (a także niemieckimi i francuskimi<ref>Tomasz Opas, ''Szkolnictwo i życie kulturalne, W czasach zaborów i niewoli'', w: ''[[Sanok. Dzieje miasta]], Praca zbiorowa pod redakcją [[Feliks Kiryk|Feliksa Kiryka]]'', Kraków 1995, s. 334.</ref>). Jego książnica uchodzi za najstarszą w mieście<ref>[[Alojzy Zielecki]], ''Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku, W epoce autonomii galicyjskiej'', w: ''[[Sanok. Dzieje miasta]], Praca zbiorowa pod redakcją [[Feliks Kiryk|Feliksa Kiryka]]'', Kraków 1995, s. 451.</ref>. Od 1868 do 1869 Pollak był wydawcą pisma „Reforma”, którego poziom pozytywnie ocenił [[Józef Ignacy Kraszewski]]. Łącznie od 1848 do 1870 drukarnia Karola Pollaka wydała ok. 125 tys. książek nakładem własnym i ok. 50 tys. pozycji z nakładów obcych. Funkcjonowanie drukarni miało znaczący wpływ na życie kulturalne mieszkańców miasta i okolic, a sam Pollak aktywnie włączył się w życie narodowe zyskując uznanie.
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | tytuł = Rocznik Sanocki 1986 | wydawca = Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka | miejsce = Rzeszów | data = 1988 | strony = 25-140 | isbn = 83-03-02288-1 | tom = VI | tytuł tomu = 1986 | rozdział = Karol Pollak – typographus sanocensis i dzieje jego drukarni | nazwisko r = [[Jadwiga Zaleska]] | url = http://sanockabibliotekacyfrowa.pl/dlibra/docmetadata?id=52}}
* {{Cytuj książkę | tytuł = [[Sanok. Dzieje miasta]],. Praca zbiorowa pod redakcją [[Feliks Kiryk|Feliksa Kiryka]] | wydawca = Secesja | miejsce = Kraków | data = 1995 | isbn = 83-86077-57-3}}
** {{cytuj książkę|imię nazwisko r = [[Tomasz |nazwisko r=Opas]]|rozdział=Rynek lokalny, w czasach zaborów i niewoli|tytuł=[[Sanok. Dzieje miasta]]| inni=Feliks Kiryk (red)|miejsce= Kraków |data=1995|wydawca = Secesja | strony= 320-321}}
**{{cytuj książkę|imię r=Alojzy |nazwisko r=Zielecki|autor r link= Alojzy Zielecki| rozdział=Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku, w epoce autonomii galicyjskiej|tytuł=Sanok. Dzieje miasta| inni=Feliks Kiryk (red)|miejsce= Kraków |wydawca = Secesja | data=1995|strony= 450}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Zając| imię= Edward |autor link= Edward Zając | tytuł = Szkice z dziejów Sanoka | wydawca = Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku | miejsce = Sanok | data = 1998 | strony = 180-182, 184, 187 | isbn = 83-909787-0-9}}
191 452

edycje