Ustrój polityczny Francji: Różnice pomiędzy wersjami

m
(wandalizm)
=== Prezydent Republiki ===
[[Plik:Elysée Palace, Paris 2005.jpg|thumb|Brama do [[Pałac Elizejski|Pałacu Elizejskiego]], rezydencji prezydenta Francji]]
Zgodnie z [[Konstytucja Francji|konstytucją]] [[prezydenci Francji|prezydent Republiki]] (fr. ''Président de la République'') miał być wybierany na siedem lat, jednak obecnie jego [[kadencja (politologia)|kadencję]] skrócono do pięciu lat w wyniku [[referendum]] konstytucyjnego z [[2000]] roku. To prezydent desygnuje kandydata na premiera, przewodzi Radzie Ministrów, jest zwierzchnikiem sił zbrojnych oraz ma prawo parafowania [[traktatUmowa międzynarodowymiędzynarodowa|traktatów międzynarodowych]]. Prezydent ma prawo poddawania różnych kwestii politycznych pod referendum oraz może rozwiązać [[Zgromadzenie Narodowe (Francja)|Zgromadzenie Narodowe]]. W sytuacjach nadzwyczajnych prezydent może przejąć pełnię władzy w państwie.
 
Zgodnie z systemem stworzonym przez [[Charles de Gaulle|de Gaulle'a]] prezydent ma dużą władzę. Jeżeli w parlamencie dominuje jego frakcja polityczna, to on decyduje kto będzie premierem oraz określa cele polityczne rządu. Jednak gdy frakcja prezydencka stanowi mniejszość parlamentu, prezydent musi wyznaczyć premiera wywodzącego się z [[opozycja (polityka)|opozycyjnej]] wobec siebie większości. Zjawisko względnej współpracy pomiędzy premierem i prezydentem wywodzącymi się z przeciwnych obozów politycznych nosi miano [[koabitacja|koabitacji]] i po raz pierwszy opisano je właśnie we Francji.
Zgodnie z tradycją rada ministrów składa się z następujących urzędników
* [[Minister|ministrów]],
* [[wiceministerSekretarz stanu (Polska)|wiceministrów]] (''ministres délégués''),
* [[sekretarzSekretarz stanu (Francja)|sekretarzy stanu]] (''secrétaires d'état''),
 
W historii [[V Republika Francuska|Piątej Republiki]] niektórzy ministrowie mieli też tytuł [[wicepremier]]a (''ministres d'État''), ale miał on znaczenie wyłącznie prestiżowe.
* [[Ministerstwo Edukacji Francji|Ministerstwo Edukacji]],
* [[Ministerstwo Obrony Francji|Ministerstwo Obrony]],
* [[Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Europejskich Francji|Ministerstwo Spraw Zagranicznych]].
 
Rząd ma znaczącą rolę w określaniu prac [[legislacja|legislacyjnych]] realizowanych w parlamencie. Posiada [[Prerogatywa|prerogatywy]] uprawniające go do [[inicjatywa ustawodawcza|inicjatywy ustawodawczej]] oraz składania poprawek podczas posiedzeń parlamentu. Rząd może też powołać się na specjalny tryb pracy ustawodawczej, który skraca cykl tworzenia prawa.
=== Procedury legislacyjne władzy wykonawczej ===
Tylko prezydent i premier mają prawo podpisywania [[dekret]]ów (''décrets''):
* prezydent ma uprawnienie do wydawania dekretów zawierających [[nominacjaMianowanie|nominacje]] oraz dymisje wysokich urzędników cywilnych oraz dowódców wojskowych. Lista stanowisk obsadzanych w ten sposób jest wyszczególniona w konstytucji oraz ustawach regulujących funkcjonowanie poszczególnych instytucji.
* premier wydaje dekrety stanowiące rozporządzenia, [[kontrasygnata|kontrasygnowane]] przez odpowiedzialnych za poszczególne dziedziny ministrów. W niektórych obszarach rozporządzenia są jedyną regulacją, ale zwykle pełnią rolę aktów wykonawczych do wydanych już ustaw. W niektórych przypadkach przed wydaniem dekretu konieczne jest skonsultowanie go z [[Rada Stanu (Francja)|Radą Stanu]] (fr. ''Conseil d'État''), wtedy nosi on zwyczajową nazwę ''décrets en Conseil d'État''. Dekrety nie poddane temu procesowi określane są jako dekrety uproszczone (''décrets simples'').
 
 
=== Rada Konstytucyjna ===
[[Rada Konstytucyjna]] (fr. ''Conseil Constitutionnel'') rozpatruje akty prawne i ocenia, czy są one zgodne z [[konstytucja|konstytucją]] oraz [[umowa międzynarodowa|traktatami międzynarodowymi]]. Wniosek o wszczęcie postępowania przed Radą Konstytucyjną mogą składać prezydent, przewodniczący Senatu (fr. ''président du Sénat''), przewodniczący Zgromadzenia Narodowego (fr. ''président de l'Assemblée nationale''), premier, 60 senatorów lub 60 posłów. Jednocześnie za niekonstytucyjne trybunał może uznać przepisy sprzeczne z [[Deklaracja Prawpraw Człowiekaczłowieka i Obywatelaobywatela|Deklaracją Praw Człowieka i Obywatela]] (fr. ''Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen'') oraz [[Europejska Konwencjakonwencja Prawpraw Człowiekaczłowieka|Europejską Konwencją Praw Człowieka]].
 
Rada Konstytucyjna składa się z 9 członków, z czego 3 jest mianowanych przez prezydenta, 3 przez przewodniczącego Senatu i 3 przez przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego. Ponadto do zasiadania w radzie mają prawo byli prezydenci Francji. Charakterystyczne jest to, że członkowie rady nie muszą mieć wykształcenia prawniczego, jednak utrwalił się zwyczaj konstytucyjny, aby takie wykształcenie posiadali.
* 26 [[region (Francja)|regionów]] (fr. ''région''), z tego 22 we Francji metropolitalnej i 4 regiony zamorskie, kierowanych przez rady regionalne (fr. ''conseil régional'').
 
Władze różnych szczebli prowadzą działalność publiczną na różnych poziomach. Przykładem może być tutaj [[edukacja]], gdzie gminy zarządzają [[szkoła podstawowa|szkołami podstawowymi]], departamenty [[szkoła średnia|średnimi]], a regiony [[Szkoła wyższaUczelnia|wyższymi]]. Jednak władze lokalne we Francji zajmują się tylko utrzymaniem budynków, natomiast programy nauczania i nadzór nad nauczycielami jest w gestii [[Ministerstwo Oświaty Francji|Ministerstwa Oświaty]].
 
Zobacz więcej: [[Podział administracyjny Francji]].
24 158

edycji