Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”: Różnice pomiędzy wersjami

m
Wycofano edycje użytkownika Nicolauskas (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 2A01:117F:4BE:1600:CDD1:F51E:7907:CB89.
m (Wycofano edycje użytkownika Nicolauskas (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 2A01:117F:4BE:1600:CDD1:F51E:7907:CB89.)
|Podobne = [[Święto Wojska Polskiego]], [[Narodowe Święto Niepodległości]], [[Dzień Weterana]]
}}
'''Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”''' – [[Święta państwowe w Polsce|polskie święto państwowe]] obchodzone corocznie [[1 marca]], poświęcone pamięci [[Żołnierze wyklęci|Żołnierzy Wyklętych]] – żołnierzom antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia, ustanowione na mocy ustawy z dnia 3 lutego 2011 roku<ref name="dzu">{{Dziennik Ustaw|rok=2011|numer=32|pozycja=160}}.</ref>. Święto nie jest [[dni wolne od pracy w Polsce|dniem wolnym od pracy]]<ref name="gpr" />.
 
== Historia inicjatywy ==
W 2001 roku [[Sejm Rzeczypospolitej Polskiej]] podjął uchwałę, w której uznał ''zasługi organizacji i grup niepodległościowych, które po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] zdecydowały się na podjęcie nierównej walki o suwerenność i niepodległość Polski'', oddając w ten sposób hołd poległym i pomordowanym oraz wszystkim więzionym i prześladowanym członkom organizacji [[Wolność i Niezawisłość]]<ref name="Monitor 2001">{{Monitor Polski|rok=2001|numer=10|pozycja=157}}</ref>. Było to pierwsze tej rangi uhonorowanie żołnierzy zbrojnego podziemia antykomunistycznego.
 
W 2009 roku organizacje kombatanckie, skupione wokół Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych, reprezentującego takie organizacje jak: Zrzeszenie „[[Wolność i Niezawisłość]]”, [[Narodowe Siły Zbrojne|Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych]], [[Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej]], wsparte przez opolskie władze samorządowe, zwróciły się o ustalenie dnia 1 marca Dniem Żołnierzy Antykomunistycznego Podziemia<ref name="POKiN">{{cytuj stronę| url = http://bukojer.salon24.pl/98052,o-uczczenie-zolnierzy-wykletych| tytuł = O uczczenie „żołnierzy wyklętych”| autor = Jerzy Bukowski, POKiN| opublikowany =salon24.pl | praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref><ref name="nd">{{cytuj stronę| url = http://stary.naszdziennik.pl/index.php?typ=po&dat=20090227&id=po61.txt| tytuł = 1 marca dla żołnierzy niepodległości| autor = Anna Ambroziak| opublikowany =naszdziennik.pl | praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Od początku poparcia dla inicjatywy zadeklarowały [[Klub (parlament)|kluby parlamentarne]] [[Platforma Obywatelska|Platformy Obywatelskiej]] i [[Prawo i Sprawiedliwość|Prawa i Sprawiedliwości]]<ref name="nd" />.
 
[[Inicjatywa ustawodawcza|Inicjatywę ustawodawczą]] w zakresie uchwalenia nowego święta podjął w 2010 roku prezydent [[Lech Kaczyński]]<ref name="gpr">{{cytuj stronę| url = http://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/484187,bedziemy_mieli_nowe_swieto_narodowy_dzien_pamieci_zolnierzy_wykletych.html| tytuł = Będziemy mieli nowe święto: Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”| autor = PAP| opublikowany = gazetaprawna.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Uzasadnienie dołączone do projektu ustawy głosiło, że ustanowienie święta {{cytat|jest wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji patriotycznych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny (...). Narodowy Dzień pamięci „Żołnierzy Wyklętych” to także wyraz hołdu licznym społecznościom lokalnym, których patriotyzm i stała gotowość ofiar na rzecz idei niepodległościowej pozwoliły na kontynuację oporu na długie lata<ref name="druk nr 2854" />.}}
 
Po [[Katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku|śmierci prezydenta Lecha Kaczyńskiego]] prezydent [[Bronisław Komorowski]] podtrzymał projekt<ref name="prezydent">{{cytuj stronę| url = http://www.prezydent2.pl/aktualnosci/wydarzenia/art,1644,prezydencki-projekt-narodowego-dnia-pamieci-zolnierzy-wykletych.html | tytuł = Prezydencki projekt Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” | autor = PAP| opublikowany = prezydent.pl | praca = | data = | język = | data dostępu = 2011-02-18}}</ref>, ale uchwalenie nowego święta przeciągało się. O uchwalenie ustawy apelowała w grudniu 2010 roku Fundacja „Polska się Upomni”<ref name="apel">{{cytuj stronę| url = http://www.honor.pl/download/apel-w-spr-zolnier-wyklet.pdf| tytuł = Apel w sprawie upamiętnienia „Żołnierzy Wyklętych”| autor = Fundacja „Polska się Upomni”| opublikowany = honor.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Na początku 2011 roku Fundacja ta, organizacje kombatanckie i [[Jan Żaryn]] sygnowały ''Porozumienie na rzecz obchodów dnia i roku Żołnierzy Wyklętych'', stanowiące sobie za główny cel wspieranie ustanowienia Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych świętem państwowym<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.honor.pl/download/porozumienie-zolnierze-wykleci.pdf| tytuł = Porozumienia na rzecz obchodów dnia i roku Żołnierzy Wyklętych| autor = Fundacja „Polska się Upomni”| opublikowany = honor.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Działania porozumienia zostały przedstawione na konferencji prasowej w lutym 2011 roku<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.ksd.media.pl/aktualnosci/292-porozumienia-na-rzecz-obchodow-dnia-i-roku-onierzy-wykltych| tytuł = Porozumienia na Rzecz Obchodów Dnia i Roku Żołnierzy Wyklętych| autor = Tadeusz Filipkowski, ZG ŚZŻAK| opublikowany = ksd.media.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-19}}</ref>.
 
{{Cytat box |cytat = {{Cytat|<small>'''''W hołdzie „Żołnierzom Wyklętym” – bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy w obronie niepodległego bytu Państwa Polskiego, walcząc o prawo do samostanowienia i urzeczywistnienie dążeń demokratycznych społeczeństwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób, przeciwstawili się sowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu...'''''</small><br />|}} |źródło = <small>Początek preambuły ''Ustawy o ustanowieniu<br />Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”''</small> |width= 32% |align= left}}
 
== Legislacja ==
Prezydencki projekt ustawy z dnia 26 lutego 2010 roku<ref name="druk nr 2854">{{cytuj stronę| url = http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/0/79E591B5E13D6189C12576DD003B6B30/$file/2854.pdf| tytuł = Druk sejmowy nr 2854| autor =| opublikowany = orka.sejm.gov.pl| praca = | data = | język = | data dostępu = 2011-02-18}}</ref> wpłynął do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej 1 marca 2010 roku<ref name="opis">{{cytuj stronę| url = http://orka.sejm.gov.pl/proc6.nsf/opisy/2854.htm| tytuł = Opis przebiegu procesu legislacyjnego dla projektu ustawy| autor = Sejm RP| opublikowany = | praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. W dniu 5 marca 2010 roku projekt skierowano do [[Komisja Kultury i Środków Przekazu (Sejm)|Sejmowej Komisji Kultury i Środków Przekazu]]<ref name="opis" />. Do reprezentowania stanowiska wnioskodawcy upoważnieni byli: zastępca szefa Kancelarii Prezydenta [[Jacek Sasin]] i podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta [[Andrzej Duda]]<ref name="druk nr 2854" />, lecz obaj zostali zdymisjonowani w kwietniu 2010 roku. 31 stycznia 2011 roku prezydent Bronisław Komorowski upoważnił do reprezentowania swojego stanowiska sekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta [[Krzysztof Łaszkiewicz|Krzysztofa Łaszkiewicza]]<ref name="Pismo z 31 stycznia 2011">{{cytuj stronę |url=http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/0/2109B46BD27D6490C125782A003F5FB6/$file/2854-001.pdf |tytuł=Pismo Prezydenta RP do Marszałka Sejmu RP z dnia 31 stycznia 2011 r. |opublikowany=orka.sejm.gov.pl |data dostępu=2011-02-20}}</ref>.
 
Pismem z dnia 8 czerwca 2010 roku [[Rada Ministrów w Polsce|Rada Ministrów]] pozytywnie zaopiniowała przedstawiony jej projekt, wskazując, że uzupełnia on katalog świąt i dni pamięci, upowszechniających tradycje walk o Wolną Polskę. W opinii zauważono także, że {{cytat|żołnierze tzw. drugiej konspiracji, którzy jako pierwsi walczyli o Wolną Polskę z okupantem sowieckim i zainstalowanym przez niego reżimem komunistycznym, zapłacili za wierność swoim ideałom niejednokrotnie cenę najwyższą – cenę swego życia. Nawet jeśli udało Im się przeżyć, przez kolejne 45 lat żyli z piętnem – jak to określała komunistyczna propaganda – „bandytów” i „faszystów”<ref name="Opinia RM">{{cytuj stronę |url=http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf/0/3410BCE4ED4BC495C125773E002C1A08/$file/2854-s.pdf |tytuł=Pismo Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 2010 r. do Marszałka Sejmu RP |opublikowany=orka.sejm.gov.pl |data dostępu=2011-02-20}}</ref>.}} Tym samym pismem do reprezentowania stanowiska Rady Ministrów wyznaczona została [[Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej|Minister Pracy i Polityki Społecznej]] [[Jolanta Fedak]]<ref name="Opinia RM" />.
 
Pierwsze czytanie projektu ustawy oraz rozpatrzenie projektu odbyło się posiedzeniu Komisji Kultury i Środków Przekazu w dniu 2 lutego 2011 roku<ref name="rozpatrywanie">{{cytuj stronę |url=http://orka.sejm.gov.pl/SQL.nsf/poskomprocla?OpenAgent&6&2854&KSP |tytuł=Rozpatrywanie na posiedzeniach komisji i podkomisji |opublikowany=orka.sejm.gov.pl |data dostępu=2011-02-20}}</ref>. W trakcie prac komisja na wnioski posłanki [[Elżbieta Kruk|Elżbiety Kruk]]<ref name="opis" /> wprowadziła poprawki do preambuły oraz zmodyfikowała art. 3, regulujący termin wejścia ustawy w życie, dzięki czemu zaczęła ona obowiązywać z chwilą jej ogłoszenia (prezydencki projekt zakładał 14-dniowy termin wejścia w życie ustawy)<ref name="posiedzenie 147">{{cytuj stronę |url=http://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/262E9A34B2520FA4C1257833004FD5FA/$file/0466706.pdf |tytuł=Biuletyn z posiedzenia Komisji Kultury i Środków Przekazu (nr 147) |data=2011-02-02 |opublikowany=orka.sejm.gov.pl |data dostępu=2011-02-18}}</ref>. Na posła sprawozdawcę członkowie komisji wybrali [[Piotr Babinetz|Piotra Babinetza]]<ref name="posiedzenie 147" />. Przyjęta w komisji wersja trafiła pod głosowanie do sejmu w tym samym dniu. Po wysłuchaniu sprawozdania niezwłocznie przystąpiono do III czytania. Ustawę w głosowaniu poparły niemal jednogłośnie wszystkie parlamentarne kluby poselskie. Za przyjęciem ustawy głosowało 406 spośród 417 obecnych posłów, 8 było przeciw, 3 się wstrzymało<ref name="opis" />. Przyjęta przez sejm ustawa trafiła pod obrady senatu 4 lutego 2011 roku. Sprawozdawcą komisji na posiedzeniu został [[senator]] [[Piotr Andrzejewski]]<ref name="senatrp">{{cytuj stronę| url = http://www.senat.gov.pl/k7/pos/070/18.htm| tytuł = Stanowisko Senatu w sprawie ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”| autor = Senat RP| opublikowany = senat.gov.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. [[Senat Rzeczypospolitej Polskiej|Senat]] przyjął ustawę bez poprawek<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.senat.gov.pl/k7/dok/uch/070/1103uch.pdf| tytuł = Uchwała Senatu RzP dnia 4 lutego 2011 roku w sprawie ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”| autor = Senat RP| opublikowany = | praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę w dniu 9 lutego 2011 roku<ref name="podpisal">{{cytuj stronę| url = http://www.prezydent.pl/aktualnosci/wiadomosci/art,1655,prezydent-podpisal-ustawe-o-dniu-pamieci-zolnierzy-wykletych.html| tytuł = Prezydent podpisał ustawę o Dniu Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”| autor = PAP| opublikowany = prezydent.pl| praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Ustawa została opublikowana w [[Dziennik Ustaw|Dzienniku Ustaw]] Nr 32, poz. 160 z 15 lutego 2011 roku<ref name="dzu" />.
 
== Termin ==
Uzasadnienie projektu ustawy nie wyjaśnia, dlaczego na celebrowanie Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” wybrano dzień 1 marca. Pomysł ustanowienia święta w tym terminie wysunął ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej [[Janusz Kurtyka]]<ref name="POKiN" />. Tego dnia w 1951 roku w [[Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów|więzieniu mokotowskim]] wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „[[Wolność i Niezawisłość]]”: [[Łukasz Ciepliński|Łukaszu Cieplińskim]], [[Mieczysław Kawalec|Mieczysławie Kawalcu]], [[Józef Batory|Józefie Batorym]], [[Adam Lazarowicz|Adamie Lazarowiczu]], [[Franciszek Błażej|Franciszku Błażeju]], [[Karol Chmiel (żołnierz)|Karolu Chmielu]] i [[Józef Rzepka (zm. 1951)|Józefie Rzepce]] – będących ostatnimi ogólnopolskimi koordynatorami „Walki o Wolność i Niezawisłość Polski z nową sowiecką okupacją”<ref name="ipn">{{cytuj stronę| url = http://www.ipn.gov.pl/portal/pl/245/12067/1_marca_Dniem_Zolnierzy_Polskiego_Podziemia_Niepodleglosciwego_Niezlomni_do_konc.html| tytuł = „Niezłomni do końca” – prezes IPN Janusz Kurtyka o żołnierzach wiernych Rzeczypospolitej, wyklętych w PRL | autor = Janusz Kurtyka| opublikowany = ipn.gov.pl | praca = | data = | język =| data dostępu = 2011-02-18}}</ref>. Jak wyjaśnił przedstawiciel wnioskodawcy na posiedzeniu Komisji, wybór daty był nieprzypadkowy także z tego powodu, że w ten sposób nawiązano do uchwały sejmowej z 2001 roku<ref name="posiedzenie 147" /><ref name="Monitor 2001" />. Inicjatorom powstania święta zależało szczególnie na ustanowieniu go przed 1 marca 2011 roku, aby pierwszymi obchodami uczcić 60. rocznicę zamordowania dowództwa [[Wolność i Niezawisłość|WiN]]<ref name="apel" />.
 
{{Przypisy|2}}
12 702

edycje