Wojna rodezyjska: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 8 bajtów ,  3 lata temu
lit.
(lit.)
(lit.)
 
== Przebieg ==
Wkrótce po utworzeniu Rodezji pojawiły się dwie organizacje narodowowyzwoleńcze: [[Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe]] (ZAPU) i [[Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe]] (ZANU). Druga z organizacji powstała w wyniku rozłamu ZAPU w sierpniu 1963 roku. Rozłam spowodowany był różnicami w podejściu do taktyki, odmiennym składem etnicznym a także sporem między liderami ruchu<ref>Sibanda 2005, s. 321</ref>. ZANU i jej zbrojne skrzydło Afrykańska Armia Wyzwolenia Narodowego Zimbabwe kierowane było początkowo przez duchownego protestanckiego Ndabaningi Sithole a następnie przez [[Robert Mugabe|Roberta Mugabe]]. ZANU składała się głównie z ludności z plemion Shona. ZAPU i jej zbrojne skrzydło Niezależnej Ludowej Rewolucyjnej Armii Zimbabwe z kolei składało się głównie z grup etnicznych Ndebele a na czele grupy stał [[Joshua Nkomo|Joshua Nkoma]]<ref>Rogers 1998, s. 37</ref>. W okresie [[zimna wojna|zimnej wojny]] [[Chiny]] wsparły oddziały ZANU, [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] natomiast wsparł ZAPU. ZANU uzyskała też wsparcie wielu państw Afryki - do kwietnia 1979 roku, 12 tysięcy partyzantów tej grupy zostało przeszkolonych w [[Tanzania|Tanzanii]], [[Libia|Libii]] i [[Etiopia|Etiopii]]<ref>Preston 2004, s. 66</ref>, grupa też posiadała własne bazy na terenie Mozambiku gdzie korzystała z gościnności [[FRELIMO]]<ref>Martin & Johnson 1981, s. 321</ref>. ZAPU organizowała z kolei swoje bazy na terenie [[Zambia|Zambii]]<ref>Dabengwa 1995, s. 48–72</ref>. Każda z grup rebelianckich, toczyła osobną wojnę z siłami bezpieczeństwa, a niekiedy obie grupy walczyły między sobą<ref>Bennett 1990, s. 25</ref>. W 1976 roku, ZANU i ZAPU rozpoczęły rozpoczął współpracę na forum utworzonego Patriotycznego Frontu Zimbabwe. Rząd Rodezji wsparty został przez RPA. Wojna rodezyjska wpłynęła na szereg konfliktów w kilku krajach sąsiednich - [[wojna o niepodległość Angoli|wojnę o niepodległość Angoli]], [[wojna domowa w Angoli|angolską wojnę domową]], [[wojna o niepodległość Mozambiku|wojnę o niepodległość Mozambiku]] i [[wojna domowa w Mozambiku|mozambicką wojnę domową]]<ref>Binda 2008, s. 105</ref>. W 1976 i 1977 do niepodległego już Mozambiku kilkukrotnie wkroczyła armia rodezyjska która przeprowadziła na terenie kraju akcje militarne skierowane przeciwko Afrykańskiej Armii Narodowego Wyzwolenia Zimbabwe stacjonującej w Mozambiku.
 
Gospodarka kraju zaczęła cierpieć coraz bardziej ze względu na zwiększające się wydatki na siły pacyfikacyjne. Wraz z narastającym zagrożeniem napadami partyzantów na białych farmerów rosła liczba osób emigrujących z Rodezji{{odn|Smith|1997|s=305}}. Wojna i spowodowane przez nią tzw. „wewnętrzne porozumienie”, podpisane w roku 1978 przez Smitha i Muzorewę, doprowadziły w czerwcu 1979 roku do zagwarantowania równych [[Prawa wyborcze|praw wyborczych]] dla wszystkich, a tym samym do zakończenia w Rodezji kolonialnych rządów białej mniejszości, nazwę kraju zmieniono zaś na Zimbabwe-Rodezja z większościowym rządem czarnych obywateli. Zmiany te nie zostały jednak uznane na arenie międzynarodowej, co oznaczało kontynuację walk (Smith decyzję mocarstw określił mianem „wielkiej zdrady”){{odn|Bennett|1990|s=17}}. W grudniu 1979 roku w Londynie toczyły się negocjacje pomiędzy rządem Zimbabwe-Rodezji, władzami brytyjskimi oraz reprezentowanym przez Mugabe i Nkomo Zjednoczonym Frontem Patriotycznym (PF), a w ich wyniku podpisane zostało [[porozumienie w Lancaster House]]. Kraj wrócił przejściowo pod panowanie brytyjskie, a w marcu 1980 roku odbyły się kontrolowane przez Wielką Brytanię i [[Wspólnota Narodów|kraje Wspólnoty]] wybory powszechne{{odn|Dupuy|Dupuy|1993|s=1545}}. Zwycięstwo odniósł ZANU i 18 kwietnia Mugabe pierwszym premierem Zimbabwe. Tego samego dnia kraj został uznany za niepodległe państwo przez społeczność międzynarodową{{odn|Stearns|2002|s=1069}}.
Anonimowy użytkownik