Otwórz menu główne

Zmiany

WP:SK+Bn, ort.
}}
{{Historia Hiszpanii}}
'''Druga Republika Hiszpańska''' ({{w języku|es|Segunda República Española}}) – państwo istniejące między 14 kwietnia 1931 a 1 kwietnia 1939 na terenie [[Hiszpania|Hiszpanii]]. Za początek Drugiej Republiki ([[Pierwsza Republika Hiszpańska|Pierwsza]] istniała w latach 1873–1874) uznaje się dzień jej proklamowania i wyjazdu [[Władcy Hiszpanii|króla]] [[Alfons XIII Burbon|Alfonsa XIII]] z kraju, zaś za jej koniec – ostateczne zwycięstwo wojsk nacjonalistycznych w [[Hiszpańska wojna domowa|hiszpańskiej wojnie domowej]], która wybuchła po zamachu stanu dokonanym 18w lipcalipcu 1936.
 
W tym okresie kolejne rządy (z wyjątkiem prawicowych, reakcyjnych gabinetów tworzonych w latach 1933–1936) starały się wprowadzać szeroko zakrojone, [[Egalitaryzm|egalitarystyczne]] i [[Laicyzm|laickie]] reformy po myśli klasy robotniczej. Wiele z tych reform spotykało się ze sprzeciwem bogatej i bardziej [[Konserwatyzm|konserwatywnej]] części społeczeństwa hiszpańskiego oraz [[Kościół (teologia)|Kościoła]].
Dążenia [[Anarchizm|anarchistów]] i [[Komunizm|komunistów]] do likwidacji instytucji państwowych znacznie utrudniały sytuację w ówczesnej Hiszpanii. Wolność i [[Równość (polityka i socjologia)|równość]] były zapisane w konstytucji, jednak w rzeczywistości nie były respektowane, między innymi ze względu na otwarty konflikt między komunistami i anarchistami z jednej strony, a prawicą zjednoczoną wokół [[Hiszpańska Konfederacja Prawicy Autonomicznej|CEDA – Hiszpańskiej Konfederacji Prawicy Autonomicznej]] z drugiej. Ze względu na organizowane przez lewicowców zamachy do konfliktu włączyli się później także [[Falanga (partia)|falangiści]].
 
W 1934 rewolucjoniści lewicowi, nie akceptując odniesionego w listopadzie poprzedniego roku wyborczego zwycięstwa prawicowej [[Hiszpańska Konfederacja Prawicy Autonomicznej|CEDA]], zorganizowali falę strajków nazywanych w Hiszpanii ''Rewolucją 1934'' dając dowód, że sami nie akceptują [[Demokracja|demokracji]], w imię której doprowadzili [[Władcy Hiszpanii|króla]] [[Alfons XIII Burbon|Alfonsa XIII]] do emigracji<ref>{{Cytat|Dla Rewolucji 1934 nie ma żadnego wytłumaczenia. Zwycięstwo wyborcze [[Hiszpańska Konfederacja Prawicy Autonomicznej|CEDA]] było niepodważalne, nieuniknione, a nawet od pewnego czasu oczywiste. Argument, jakoby szef CEDA José María Gil-Robles próbował obalić Konstytucję z 1931 i wprowadzić faszyzm był jednocześnie hipokryzją i kłamstwem. Hipokryzją, bo socjaliści pod przywództwem [[Francisco Largo Caballero]] usiłowali doprowadzić do rebelii bez oglądania się na to co planował bądź nie Gil-Robles, a prominentny działacz socjalistyczny [[Lluís Companys]] i katalońska Generalitat której szefował, łamały Konstytucję; czemu mamy przyjmować za heroicznych obrońców Republiki tych, którzy broniąc jej – walcząc ze swoimi mniej lub bardziej wyimaginowanymi wrogami – sami ją niszczyli? Kłamstwem, bo gdyby Gil-Robles miał zamiar obalić porządek konstytucyjny siłą, to czyż mógłby marzyć o lepszej okazji niż ta, która zgotowali mu polityczni przeciwnicy buntując się w 1934? Przecież w odpowiedzi na sytuację w kraju mógł z pozycji siły ogłosić się dyktatorem. Nie pokazał jednak zamiłowań faszystowskich, lecz demokratyczne i z tego kryzysu wyszedł jako zwolennik parlamentaryzmu, tracąc przez to – jeśli w ogóle kiedykolwiek ją miał – sympatię wśród hiszpańskich faszystów (…) Przez Rewolucję 1934 hiszpańska lewica straciła resztkę moralnego prawa do potępiania zamachu stanu z 1936 roku.}} [[Salvador de Madariaga]] ''España. Ensayo de historia contemporánea (Hiszpania. Esej o historii najnowszej)'' Espasa-Calpe, Madryt, 1979, s. 362.</ref>. Po wyborach w roku 1936 przyszedł czas na niezadowolenie konserwatywnych kręgów wojska, co doprowadziło do zorganizowania przez oficerów [[José Sanjurjo]] i [[Emilio Mola|Emilio Molę]] – do których później dołączył generał [[Francisco Franco]] – zamachu stanu 18w lipcalipcu 1936, który doprowadził do [[Hiszpańska wojna domowa|wojny domowej]] trwającej aż do kwietnia 1939.
 
== Proklamowanie Republiki ==
* 10 sierpnia 1932 – Nieudany [[zamach stanu]] nazywany ''Sanjurjada'' od nazwiska jego przywódcy, generała [[José Sanjurjo]]. Sanjurjo został schwytany w [[Huelva|Huelvie]], kiedy próbował zbiec do Portugalii. Otrzymał wyrok śmierci, który jednak został przez prezydenta Republiki zamieniony na karę dożywotniego więzienia.
* 9 września 1932 – Kontrowersyjna decyzja [[Kortezy|Kortezów]] o przyjęciu Statutu Autonomicznego Katalonii.
* 18 Maja18maja 1933 – Ustawa o zakonach przekształca cały majątek Kościoła katolickiego we własność publiczną. Przepis dotyczył nie tylko samych świątyń, ale również szat liturgicznych, kielichów czy obrazów.
* Uchwalenie Ustawy o reformie rolnej, która jednak nie przynosi spodziewanych efektów ze względu na silny opór wielkich posiadaczy ziemskich.
* 9 października 1933 – rozwiązanie [[Kortezy|Kortezów]] i rozpisanie nowych wyborów parlamentarnych.