Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 98 bajtów ,  3 lata temu
m
drobne redakcyjne
{{dopracować|źródła=2010-10 }}[[Plik:Thomas Augustine Arne.jpg|thumb|Thomas Augustine Arne]]
'''Thomas Augustine Arne''' (ur. [[12 marca]] [[1710]] w [[Londyn]]ie, zm. [[5 marca]] [[1778]] tamże) – [[kompozytor]] [[Anglia|angielski]], autor [[sonata|sonat]], [[kantata|kantat]], [[Opera (dzieło)|oper]] i masek ([[masque]]). Konkurent muzyczny [[Georg Friedrich Händel|Händla]].
 
Twórca znanej kantaty "Bacchus and Ariadne" i pieśni "[[Rule, Britannia!]]" (z maski "[[Alfred (maska)|Alfred]]").
 
Swoją karierę muzyczną rozpoczął w [[1732]] roku i był wysoko ceniony. Według niektórych opinii obecność takich kompozytorów jak Arne, [[John Stanley]], [[William Boyce]], [[William Croft]] czy [[Thomas Linley (starszy)]] i [[Thomas Linley (młodszy)]] na osiemnastowiecznej scenie angielskiej burzy mit o całkowitej dominacji na niej Händla, jak również o małej kreatywności ówczesnych twórców muzyki.
Arne urodził się na King Street w dzielnicy Covent Garden ([[Londyn]]) 12 marca [[1710]] roku i został ochrzczony w 11 tygodni później 28 maja w kościele św. Pawła w tej samej dzielnicy.
 
Dziadek i ojciec Arne'a byli stolarzami i obaj należeli do [[cechCech rzemiosła|cechu]]u stolarzy w londyńskiej [[City]]. Dziadek zmarł w więzieniu [[Marschalsea]] za długi. Ojciec miał jednak dość pieniędzy, by wynająć duży dom w Londynie i wysłać syna do elitarnego [[Eton College]]. Młody Arne przemycił szpinet na strych i tam grał w tajemnicy przed ojcem, używając chusteczki do tłumienia dźwięków (przygody te przypisywane były [[Georg Friedrich Händel|Händlowi]]). Jak pisał historyk muzyki tej epoki, [[Charles Burney]], Arne przebrał się za dostawcę, by mieć dostęp do gmachu Covent Garden Opera House. Tam Arne zawarł znajomość z pierwszym kompozytorem, którym był [[Michael Festing]]. Festing był pod wrażeniem wiedzy i umiejętności młodego Arne'a i zabierał go na przedstawienia muzyczne. W 1733 roku Arne słuchał w Oksfordzie opery [[Georg Friedrich Händel|Händla]] ''Athalia''. Ojciec odkrył w końcu tajemnicę syna, lecz dał się przekonać (prawdopodobnie Festingowi), by pozwolić synowi zająć się muzyką obok kształcenia go na prawnika, jak to wcześniej planowano.
 
== 1732-1740 ==
Jako katolik, Arne miał niektóre drogi do kariery muzycznej zamknięte. Jego pierwszą muzyczną ucieczką od obowiązków prawniczych było uczenie śpiewu swej siostry Susanny Marii Arne i brata Richarda Arne. Cała trójka uczestniczyła w wykonaniu dzieła [[Georg Friedrich Händel|Händla]] ''Acis and Galatea'' w [[Haymarket Theatre]] w kwietniu [[1732]] roku. Arne'owie połączyli wkrótce siły z dwoma innymi śpiewakami: [[Henry Carey (artysta)|Henry Carey]] i [[J.F.Lampe]].
 
Pierwszą ważną kompozycją Arne'a była adaptacja muzyczna dzieła [[Joseph Addison|Josepha Addisona]] ''Rosamond''. W 1736 roku Arne poślubił Cecilię Young, córkę organisty z All Hallows Church z dzielnicy Barking. [[Cecilia Young]] zdążyła się już wcześniej odznaczyć jako znakomita śpiewaczka i interpretatorka oratoriów [[Georg Friedrich Händel|Händla]].
Jako katolik, Arne miał niektóre drogi do kariery muzycznej zamknięte. Jego pierwszą muzyczną ucieczką od obowiązków prawniczych było uczenie śpiewu swej siostry Susanny Marii Arne i brata Richarda Arne. Cała trójka uczestniczyła w wykonaniu dzieła [[Georg Friedrich Händel|Händla]] ''Acis and Galatea'' w [[Haymarket Theatre]] w kwietniu [[1732]] roku. Arne'owie połączyli wkrótce siły z dwoma innymi śpiewakami: [[Henry Carey]] i [[J.F.Lampe]].
W 1738 roku Arne skomponował [[Masque|maskę]] ''Comus,'' wystawioną w [[Theatre Royal przy Drury Lane|Drury Lane Theatre]] 4 marca 1738 roku. Dzieło to było bardzo popularne jeszcze sto lat po śmierci kompozytora.
Pierwszą ważną kompozycją Arne'a była adaptacja muzyczna dzieła [[Joseph Addison|Josepha Addisona]] ''Rosamond''. W 1736 roku Arne poślubił Cecilię Young, córkę organisty z All Hallows Church z dzielnicy Barking. [[Cecilia Young]] zdążyła się już wcześniej odznaczyć jako znakomita śpiewaczka i interpretatorka oratoriów [[Georg Friedrich Händel|Händla]].
W 1738 roku Arne skomponował [[Masque|maskę]] ''Comus,'' wystawioną w [[Drury Lane Theatre]] 4 marca 1738 roku. Dzieło to było bardzo popularne jeszcze sto lat po śmierci kompozytora.
 
[[Plik:Frederick, Prince of Wales, and his sisters by Philip Mercier.jpg|thumb|William Hogarth: Książę Walii i pozostałe dzieci królewskie grające na instrumentach]]
 
== 1740-1750 ==
W [[1740]] roku wystawiono jego drugą maskę ''The Judgement of Paris'' (''Sąd Parysa''). Muzyka z finałowego chóru niestety zaginęła. Była ona wykonana na uroczystości organizowanej przez księcia Walii z okazji ślubu jego córki księżniczki Augusty i 25-lecia sukcesji hanowerskiej w Wielkiej Brytanii. Dla tej samej uroczystości Arne skomponował druga maskę ''[[Alfred (maska)|Alfred]]'', zawierającą słynny chorał ''[[Rule, Britannia!]],'' odtąd nieformalny drugi [[hymn]] brytyjski, a także przepiękną arię: ''Arise sweet Messenger of the Morn''.
 
W [[1740]] roku wystawiono jego drugą maskę ''The Judgement of Paris'' (''Sąd Parysa''). Muzyka z finałowego chóru niestety zaginęła. Była ona wykonana na uroczystości organizowanej przez księcia Walii z okazji ślubu jego córki księżniczki Augusty i 25-lecia sukcesji hanowerskiej w Wielkiej Brytanii. Dla tej samej uroczystości Arne skomponował druga maskę ''[[Alfred (maska)|Alfred]]'', zawierającą słynny chorał ''[[Rule Britannia]],'' odtąd nieformalny drugi [[hymn]] brytyjski, a także przepiękną arię: ''Arise sweet Messenger of the Morn''.
Pod koniec roku [[1740]] rozpoczął adaptowanie dzieł [[William Szekspir|Shakespeare,a]]: ''As You like it'' (''Jak wam się podoba''), ''Twelfth Night'' ([[1741]]), ''The Merchant of Venice'' (''[[Kupiec wenecki]]'') ([[1742]]), ''The Tempest'' (''Burza'') ([[1746]]) i ''Love Labour's Lost'' ([[1747]]).
W 1742 roku Arne odwiedził wraz z żoną [[Dublin]]. Podczas sezonu muzycznego w tym mieście wystawił wiele dzieł Händla i własnych, w tym oratorium ''The Death of [[Abel (imię)|Abel]]'' (''Śmierć Abla'') z [[1744]] roku.
W [[1745]] roku Arne przedstawił własną wersję orkiestracji hymnu brytyjskiego [[Hymn Wielkiej Brytanii|God Save the Queen]] w [[Theatre Royal przy Drury Lane|Drury Lane Theatre]]. Następne udane dzieło ''Colin & Phobe'' uczyniło go najpopularniejszym kompozytorem w Londynie na 20 lat.
 
== 1750-1760 ==
W [[1755]] roku Arne i jego żona zdecydowali się na separację. Stosunki między nimi już od dawna były złe. Humorzasta żona torpedowała wiele przedstawień, które musiały być przekładane z powodu jej "niedomagań". Arne wypłacał jej od separacji 40 funtów rocznie.
 
W [[1759]] roku Arne otrzymał tytuł Doctor of Music na uniwersytecie w [[Oksford]]zie. Arne dokonał ponownego wystawienia słynnej ''[[Opera żebracza|Beggar's Opera]]'' z 1729 roku w Covent Garden ([[1759]]). W roli głównej wystąpiła jego uczennica Miss Brent.
 
== [[1760]]-1770 ==
W roku [[1761]] Arne wystawił swe oratorium ''Judith'', a w 1762 haendlowski ''Alexander's Feast.'' [[John Stanley]] i [[John Christopher Smith]] byli tym zdenerwowani, ponieważ sądzili, że posiadają monopol na wystawienia oratorów mistrza, zmarłego w [[1759]] roku.
 
W lutym [[1762]] roku Arne odniósł największy sukces w swoim życiu, jakim była [[Opera (dzieło)|opera]] ''Artaxerxes''. [[Joseph Haydn]], który widział jej późniejsze wystawienia, był oczarowany.Była to najpopularniejsza opera w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] aż po głęboki [[XIX wiek]]. Sukces został powtórzony przy ''[[Love in a Village]]'', która prócz arii Arne'a zawierała także kilka popularnych piosenek z epoki.
W roku [[1761]] Arne wystawił swe oratorium ''Judith'', a w 1762 haendlowski ''Alexander's Feast.'' [[John Stanley]] i [[John Christopher Smith]] byli tym zdenerwowani, ponieważ sądzili, że posiadają monopol na wystawienia oratorów mistrza, zmarłego w [[1759]] roku.
[[1764]] rok przyniósł jeszcze jeden sukces, jakim okazało się wystawienie ''The Arcadian Nuptials'' (tym razem masque, nie opera).
W lutym [[1762]] roku Arne odniósł największy sukces w swoim życiu, jakim była [[Opera (dzieło)|opera]] ''Artaxerxes''. [[Joseph Haydn]], który widział jej późniejsze wystawienia, był oczarowany.Była to najpopularniejsza opera w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] aż po głęboki [[XIX wiek]]. Sukces został powtórzony przy ''[[Love in a Village]]'', która prócz arii Arne'a zawierała także kilka popularnych piosenek z epoki.
[[1764]] rok przyniósł jeszcze jeden sukces, jakim okazało się wystawienie ''The Arcadian Nuptials'' (tym razem masque, nie opera).
W [[1766]] roku siostra Arne'a, Mrs Cibber, zmarła, a Miss Brent, jego uczennica, poślubiła włoskiego skrzypka Pinto. W [[1767]] Arne wydał ''The Four Symphonies'' napisanych w stylu, w jakim komponował przybyły do Londynu w 1762 roku [[Johann Christian Bach]], który wywarł duży wpływ na późną muzykę Arne'a.
 
== [[1770]]-1778 ==
 
Arne jako nowo przyjęty członek ''Gentleman's Catch Club'' i ''Madrigal Society'' dawał regularne koncerty. W 1769 roku Arne wystawił ''Shaspeare's Ode'' ([[1769]]), następnie maskę ''The Fairy Queen'' ([[1771]]) i ''May Day'' ([[1775]]). W październiku [[1777]] Arne pojednał się z żoną, jednak ich szczęście trwało krótko, ponieważ Arne wówczas był już poważnie chory i zmarł 5 marca [[1778]] roku. Według jego testamentu dziedziczyła po nim żona i jedyny syn Michael Arne.
 
== Znaczenie ==
Thomas Augustine Arne był jednym z największych kompozytorów, żyjących kiedykolwiek na Wyspach Brytyjskich, i prawdopodobnie największym kompozytorem brytyjskim [[XVIII wiek|XVIII]] wieku, jeśli nie liczyć pochodzącego z Niemiec Haendla. Jego muzyka jest dziś naprawdę dobrze znana jedynie w Wielkiej Brytanii, gdzie jego wpływ na sztukę kompozytorską jest widoczny po dziś dzień. Reszta świata zna go przede wszystkim jako twórcę ''[[Rule, Britannia!]]'', lecz możliwe, że Europa i Ameryka wkrótce docenią i inne jego kompozycje, tak jak je doceniał [[Joseph Haydn]].
 
Thomas Augustine Arne był jednym z największych kompozytorów, żyjących kiedykolwiek na Wyspach Brytyjskich, i prawdopodobnie największym kompozytorem brytyjskim [[XVIII]] wieku, jeśli nie liczyć pochodzącego z Niemiec Haendla. Jego muzyka jest dziś naprawdę dobrze znana jedynie w Wielkiej Brytanii, gdzie jego wpływ na sztukę kompozytorską jest widoczny po dziś dzień. Reszta świata zna go przede wszystkim jako twórcę ''[[Rule Britannia]]'', lecz możliwe, że Europa i Ameryka wkrótce docenią i inne jego kompozycje, tak jak je doceniał [[Joseph Haydn]].
 
== Linki zewnętrzne ==
 
* http://www.haendel.it/compositori/arne.htm
 
* [http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?id=5099&template=werkseite_digitales_archiv_en&_eid=5057&_ug=Pieces%20for%20two%20hands&_werkid=221&_mid=Works%20by%20Ludwig%20van%20Beethoven&_seite=1 Beethoven Haus Bonn, Variationen über das englische Volkslied "Rule Britannia" für Klavier (D-Dur) WoO 79]
* [http://www.library.unt.edu/music/virtual/browse.html#A Works by Thomas Arne] in the University of North Texas Virtual Rare Book Room
* [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6496 Profile page for Thomas Arne] on the [[Find a Grave|Find A Grave]] web site
*