Muda (zarządzanie): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 49 bajtów ,  3 lata temu
przeredagowanie
(drobne redakcyjne)
(przeredagowanie)
[[Plik:BMW Leipzig MEDIA 050719 Download Montage 2 max.jpg|thumb|Nadprodukcja jest niezgodna z, będącymbędącą standardem w sektorze motoryzacyjnym, systememmetodą ''[[Just-in-time (produkcja)|just-in-time]]''.]]
[[Plik:Isfahan-Steel-Profile-Factory.jpg|thumb|Wynikiem nadprodukcji są zapasy.]]
[[Plik:US Navy 040226-N-8273J-169 Working with a local bakery, Culinary Specialist 3rd Class Nickie Amoroso, of Delta, Colo., prepares pastries.jpg|thumb|''Muda'' ruchu to każdy niepotrzebny wysiłek fizyczny wykonywany przez pracownika w czasie pracy.]]
[[Plik:Arbetsmiljo (3).jpg|thumb|''Muda'' transportu występuje najczęściej w przedsiębiorstwach produkcyjnych i logistycznych.]]
[[Plik:Arbetsmiljo (2).jpg|thumb|Wraz ze wzrostem znaczenia wiedzy niewykorzystany potencjał pracowników zaczął być uznawany za jeden z najważniejszych rodzajów ''mudy''.]]
{{nihongo|'''Muda'''|無駄| „bezużyteczny”, „daremny”, „zbędny”, ang. ''waste''}} – japońskie słowo (dosłownie „bezużyteczny, daremny, zbędny”) używane w [[Toyota Production System|Systemiesystemie Produkcyjnymprodukcyjnym Toyoty]] (ang. ''Toyota Production System'', TPS) oraz w ''[[lean management]]'' (szczupłym zarządzaniu) dla określenia każdej czynności, która zużywa zasoby, lecz nie dodaje wartości dla zewnętrznego lub wewnętrznego klienta. W polskiej literaturze zarządzania słowo ''muda'' tłumaczone jest jako '''''strata'''''„strata”<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Liker | imię = Jeffrey K. | tytuł = Droga Toyoty Fieldbook. Praktyczny przewodnik wdrażania 4P Toyoty | wydawca = Wydawnictwo MT Biznes | miejsce = Warszawa | data = 2011 | strony = 59−85 | isbn = 978-83-62195-37-4 | nazwisko2 = Meier | imię2 = David P.}}</ref> lub '''marnotrawstwo'''„marnotrawstwo”<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Sobańska (red.) | imię = Irena | tytuł = Lean accounting. Integralny system lean management | wydawca = Wolters Kluwer Polska | miejsce = Warszawa | data = 2013 | strony = 40 | isbn = 978-83-264-4336-7}}</ref>.
 
''Muda'' wrazjest jednym z trzech – obok ''mura'' (nieregularność) i ''muri'' (nadmierne obciążenie pracą) jest jednym z trzech podstawowych rodzajów nieefektywnych działań w szczupłym zarządzaniu. Wyeliminowanie ''mudamudy'' ze wszystkich procesów w organizacji pozwala wzmocnić jej konkurencyjność, między innymi dzięki m.in. lepszemu wykorzystywaniu dostępnych zasobów, podniesieniu [[Wydajność pracy|wydajności pracy]] oraz obniżeniu kosztów wytworzenia produktów lub usług.
 
== Rodzaje ''mudy'' ==
W wydanej w 1978 w [[Japonia|Japonii]] i 1988 w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] książce ''Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production''<ref group="uwaga">WWydanie wydaniupolskie: polskim zob.:{{cytuj książkę | nazwisko = Ohno | imię = Taiichi | tytuł = System Produkcyjny Toyoty. Więcej niż produkcja na dużą skalę | wydawca = ProdPress.com | miejsce = Wrocław | data = 2008 | strony = 22 | isbn = 978-83-926020-8-8}}</ref> uważany za twórcę TPS [[Taiichi Ōno|Taiichi Ohno]], uważany za twórcę systemu produkcyjnego Toyoty, wskazał siedem rodzajów ''mudy'', występujących w działalności produkcyjnej. Z czasem klasyczna lista siedmiu strat Ohno znalazła także zastosowanie w sektorach usługowych<ref name="Bicheno21">{{Cytuj książkę | nazwisko = Bicheno | imię = John | tytuł = The Lean Toolbox. The Essential Guide to Lean Transformation (4th edition) | wydawca = Production and Inventory Control, Systems and Industrial Engineering Books | miejsce = Buckingham | data = 2009 | strony = 21 | isbn = 978-0-9541244-5-8 | nazwisko2 = Holweg | imię2 = Matthias}}</ref>. Zaczęła być ona również uzupełniana o jeszcze jeden rodzaj marnotrawstwa − niewykorzystany potencjał pracowników<ref name="Bicheno24">{{Cytuj książkę | nazwisko = Bicheno | imię = John | tytuł = The Lean Toolbox. The Essential Guide to Lean Transformation (4th edition) | wydawca = Production and Inventory Control, Systems and Industrial Engineering Books | miejsce = Buckingham | data = 2009 | strony = 24 | isbn = 978-0-9541244-5-8 | nazwisko2 = Holweg | imię2 = Matthias}}</ref>. Stąd współcześnie w ''lean management'' definiowanych jest zwykle osiem rodzajów ''mudy''<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Liker | imię = Jeffrey K. | tytuł = Droga Toyoty. 14 zasad zarządzania wiodącej firmy produkcyjnej świata | wydawca = Wydawnictwo MT Biznes | miejsce = Warszawa | data = 2005 | strony = 67–68 | isbn = 978-83-88970-92-4}}</ref>:
 
'''Nadprodukcja''' (ang. ''waste of overproduction'') – wytwarzanie produktów, usług lub informacji w oderwaniu od zgłaszanego [[popyt]]u, tj.to znaczy z wyprzedzeniem, lub w ilości większej ilości, niż jest to niezbędneniezbędna. Produkowanie w nadmiarze jest niezgodne z kluczowymkluczową dla TPSsystemu produkcyjnego Toyoty systememmetodą ''[[Just-in-time (produkcja)|just-in-time]]''. Taiichi Ohno uważał nadprodukcję za najgroźniejszy rodzaj marnotrawstwa<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Ohno | imię = Taiichi | tytuł = System Produkcyjny Toyoty. Więcej niż produkcja na dużą skalę | wydawca = ProdPress.com | miejsce = Wrocław | data = 2008 | strony = 17 | isbn = 978-83-926020-8-8}}</ref>, gdyż prowadzi ona do powstawania innych rodzajów ''mudy'' (przede wszystkim zapasów)<ref group="uwaga">W ''lean management'' istnieją sytuacje, kiedy produkowanie z niewielkim wyprzedzeniem nie jest marnotrawstwem. Jest tak w niektórych przypadkach poziomowania produkcji (jap. ''heijunka''). Zob. np. {{cytuj książkę | nazwisko = Liker | imię = Jeffrey K. | tytuł = Droga Toyoty Fieldbook. Praktyczny przewodnik wdrażania 4P Toyoty | wydawca = Wydawnictwo MT Biznes | miejsce = Warszawa | data = 2011 | strony = 203−204 | isbn = 978-83-62195-37-4 | nazwisko2 = Meier | imię2 = David P.}}</ref>.
 
'''Nadmierne zapasy''' (ang. ''waste of inventory'') – większa, niż niezbędne minimum, ilość surowców, półproduktów, pracy w toku oraz wyrobów gotowych. Obecność zapasów jest konsekwencją nadprodukcji. Zapasy „zamrażają“ środki finansowe, które mogłyby zostać przeznaczone na inne cele<ref name="Grycuk3"/>. Zwiększają także ryzyko przypadkowego zniszczenia, uszkodzenia i starzenia się produktów oraz generują dodatkowe koszty transportu i magazynowania. Posiadanie nadmiernych zapasów pozwala maskować problemy w przedsiębiorstwie m.in. z jakością produktów, nierzetelnymi dostawcami i złym stanem technicznym maszyn.
 
'''Błędy i wady jakościowe''' (ang. ''waste of defects'') – wadliwe produkty lub niewłaściwie wykonane usługi, i związana z tym konieczność m.in. dodatkowych inspekcji, ponownego wytworzenia, naprawy lub wymiany wadliwego produktu oraz czas poświęcony na odpowiadanie na reklamacje klientów. Do tej kategorii strat zaliczana jest każda praca lub czynność, która nie została wykonana z wynikiem pozytywnym za pierwszym razem i musiała zostać powtórzona.
'''Oczekiwanie''' (ang. ''waste of waiting'') – niepotrzebne oczekiwanie produktu w procesie dodawania wartości lub oczekiwanie maszyn lub ludzi na potrzebne materiały, narzędzia, instrukcje lub informacje niezbędne do wykonania pracy. W procesach administracyjnych jest to m.in. oczekiwanie na decyzje, podpisy, zezwolenia, zaświadczenia, a także kolejki (np. w urzędach i placówkach służby zdrowia)<ref name="Grycuk3">{{Cytuj stronę | url = http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/74C86809F06F1A8AC12578B1004385C3/$file/Analiza_%20BAS_2011_47%20(2).pdf | tytuł = Lean Government, czyli koncepcja szczupłego zarządzania w administracji publicznej | nazwisko = Grycuk | imię = Adrian | data = 4 lutego 2011 | praca = [[Analizy BAS]] | opublikowany = Biuro Analiz Sejmowych | strony = 3 | data dostępu = 2015-06-10}}</ref>.
 
'''Nadmierne przetwarzanie''' (ang. ''waste of over-processingoverprocessing'') – każda czynność, która nie jest niezbędna do wytworzenia produktu lub usługi o wymaganych przez klienta parametrach i poziomie jakości. Zastosowanie zaawansowanych i drogich technologii, maszyn, narzędzi informatycznych etc. w sytuacji, kiedy do osiągnięcia tego samego wyniku wystarczyłyby prostsze i tańsze. Podpisy, dokumenty, zaświadczenia, zgody przełożonych, które nie są niezbędne do wykonania zadania. Zbędne podróże służbowe, raporty, kontrole czy też niepotrzebnie zwoływane zebrania<ref name="Grycuk3"/>.
 
'''Zbędny transport''' (ang. ''waste of transportation'') – niepotrzebne przemieszczanie produktów lub materiałów zarówno w obrębie organizacji, jak i pomiędzymiędzy organizacjami. Podobnie jak w przypadku zapasów, transport generuje dodatkowe koszty oraz zwiększa ryzyko zniszczenia lub uszkodzenia produktów.
 
'''Zbędny ruch''' (ang. ''waste of motion'') – każdy zbędny wysiłek fizyczny wykonywany przez pracownika w trakcie wykonywania pracy (chodzenie, sięganie po przedmioty, schylanie się, przechodzenie z miejsca na miejsce etc.) wynikający najczęściej z niewłaściwej organizacji lub nieprawidłowego zaprojektowania stanowiska pracy.
 
'''Niewykorzystany potencjał pracowników''' (ang. ''waste of untapped human potential'') – niewykorzystywanie przez organizację pomysłów, kreatywności, kompetencji, talentów, a także dostępnego czasu pracy jej pracowników., Wykonywanieoraz wykonywanie przez nich zadań poniżej ich kompetencji<ref name="Grycuk3"/>.; Niesłuchanieniesłuchanie pracowników. Przekonaniei przekonanie, że tylko kierownicy mogą mieć dobre pomysły<ref name="Bicheno24"/>.
 
W celu łatwiejszego zapamiętania klasycznych siedmiu rodzajów ''mudy'', w języku angielskim stosowany jest akronim '''TIM WOOD''' (''transportation'', ''inventory'', ''motion'', ''waiting'', ''overproduction'', ''over-processingoverprocessing'', ''defects'')<ref name="Bicheno21"/>.
 
Jednym z najważniejszychważniejszych narzędzi wykorzystywanychstosowanych w szczupłym zarządzaniu do identyfikowaniaidentyfikacji ''mudy'' jest '''''mapowanie„mapowanie strumienia wartości'''''wartości” (ang. ''value stream mapping'')<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Rother | imię = Mark | tytuł = Learning to see: value stream mapping to create value and eliminate muda | wydawca = Lean Enterprise Institute | miejsce = Brookline |data = 1999 | strony = 4 | isbn = 0-9667843-0-8 | nazwisko2 = Shook | imię2 = John}}</ref>.
 
== Podział ''mudy'' ==
W literaturze spotyka się także dodatkowy podział na ''mudę'''muda pierwszego typu''''', (czynności, które nie dodająniedodające wartości, ale potrzebne, i któreniedające niesię mogąszybko zostaćwyeliminować szybko wyeliminowane; najczęściej wynikają one ze stosowanej technologii), oraz ''mudę'''muda drugiego typu''''' (czynności całkowicie zbędne, które mogą − i powinny − zostać wyeliminowane bezzwłocznieniezwłocznie)<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Marchwiński | imię = Chet | tytuł = Leksykon Lean. Ilustrowany słownik pojęć z zakresu Lean Management | wydawca = Wydawnictwo Lean Enterprise Institute Polska | miejsce = Wrocław | data = 2010 | strony = 49 | isbn = 978-83-926554-5-9 | nazwisko2 = Shook | imię2 = John | nazwisko3 = Schroeder | imię3 = Alexis}}</ref>.
 
{{Uwagi}}
25 535

edycji