Historia Kamerunu: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 97 bajtów ,  4 lata temu
usunięcie zbędnych linków do dat, WP:SK+Bn
m (drobne techniczne)
(usunięcie zbędnych linków do dat, WP:SK+Bn)
Pierwszymi mieszkańcami terenów obecnego państwa [[Kamerun]] byli najprawdopodobniej [[Pigmeje]]. Zamieszkują oni zresztą do dziś lasy na południu kraju. Ludy [[Bantu]], zamieszkujące dużą część środkowej i południowej [[Afryka|Afryki]], wywodzą się z kameruńskich wyżyn, skąd rozpoczęły swoją migrację.
 
Pod koniec [[XVIII wiek|XVIII w.]] koczowniczy [[islam|muzułmanie]] – lud [[Fulbe]], pochodzący z [[Sahel (region geograficzny)|Sahelu]] – podbili tereny Kamerunu, wypierając lub podporządkowując sobie ludność miejscową.
 
[[Portugalia|Portugalczycy]] dotarli do wybrzeży Kamerunu już na początku [[XVI wiek|XVI w]]., jednak [[malaria]] zahamowała osadnictwo europejskie i próby podboju aż do drugiej połowy [[XIX wiek]]uwieku. Wtedy to, za sprawą [[chinina|chininy]], postępy stały się łatwiejsze. Nieliczne [[faktoria|faktorie]] nadbrzeżne obracały różnymi towarami, jak również [[niewolnictwo|niewolnikami]]. Pod koniec XIX w. powstały pierwsze [[misja (religia)|misje]] [[chrześcijaństwo|chrześcijańskie]].
 
[[Plik:Karte von Camerun.jpg|thumb|Mapa historyczna Kamerunu z 1888 r.]]
 
== Era kolonialna ==
[[5 lipca]] [[1884]] Kamerun (w tym tereny, które w wyniku plebiscytu w 1961 r. włączono do [[Nigeria|Nigerii]]), stał się kolonią [[Kamerun Niemiecki|niemiecką]] ze stolicą w [[Buéa]], przeniesioną później do [[Jaunde]]. Po [[I wojna światowa|pierwszejI wojnie światowej]] Kamerun był [[terytorium mandatowe|terytorium mandatowym]] [[Liga Narodów|Ligi Narodów]], podzielonym pomiędzy [[Wielka Brytania|Wielką Brytanię]] i [[Francja|Francję]]. Część brytyjska była administrowana z [[Lagos]], zaś francuska – z [[Jaunde]].
 
W [[1955]] r. zdelegalizowana partia [[Związek Ludów Kamerunu]] (''Union of the Peoples of Cameroon'' – UPC), do której należeli członkowie ludów [[Bamileke]] i [[Bassa]], a która działała we francuskiej części kraju, rozpoczęła zbrojne działania, mające na celu uzyskanie niepodległości dla Kamerunu. Walki trwały, tracąc na intensywności, nawet po przyznaniu niepodległości. Liczbę ofiar ocenia się na kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy.
 
== Niepodległość ==
Francuska część kraju uzyskała niepodległość w [[1960]] r. jako Republika Kamerunu. W lutym [[1961]] r. przeprowadzono plebiscyt, mający zdecydować o przyszłości brytyjskiej części Kamerunu. W jego wyniku 2/3 terytorium na północy (zamieszkane głównie przez ludność muzułmańską) przyłączyło się w maju do Nigerii, zaś południowa 1/3 (przeważnie chrześcijańska) przyłączyła się w październiku do Republiki Kamerunu, tworząc Federalną Republikę Kamerunu. Francuska i brytyjska część nowej republiki uzyskała autonomię. [[Ahmadou Ahidjo]] – francuskojęzyczny [[Fulbe]] – został pierwszym prezydentem kraju. Ahidjo, opierając się na siłach bezpieczeństwa, zdelegalizował w [[1966]] r. wszystkie partie polityczne poza swoją. W [[1970]] r. stłumił rebelię UPC. W [[1972]] r. wprowadzono nową konstytucję, znoszącą federację, a ustanawiającą [[państwo unitarne]].
 
W [[1982]] r. Ahidjo zrezygnował z urzędu i został na mocy konstytucji zastąpiony przez premiera [[Paul Biya|Paula Biya'ęBiya’ę]], pochodzącego z ludu [[Fangowie|Beti-Pahuin]]. Ahidjo żałował później, że to Biya został jego następcą, lecz zorganizowany przez jego współpracowników w [[1984]] [[zamach stanu]] nie powiódł się. Biya wygrał przeprowadzone w [[1983]] i [[1984]] r. wybory prezydenckie, w których był jedynym kandydatem. Wielopartyjne wybory w [[1992]] i [[1997]] r. wygrała jego partia – CPDM, jednak istnieją podejrzenia, iż nie były one uczciwe.
 
== Zobacz też ==
 
== Bibliografia ==
* [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/26431.htm Background Note: Cameroon] from the U.S. Department of State.
* Bullock, A. L. C. (1939). ''Germany'sGermany’s Colonial Demands'', [[Oxford University Press]].
* DeLancey, Mark W., and DeLancey, Mark Dike (2000): ''Historical Dictionary of the Republic of Cameroon'' (3rd ed.). Lanham, Maryland: The Scarecrow Press.
* Schnee, Heinrich (1926). ''German Colonization, Past and Future: The Truth about the German Colonies.'' London: George Allen & Unwin.