Meduza (córka Forkosa): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 13 bajtów ,  3 lata temu
pisownia - w końcu Forkos czy Forkys?, literówki: po co wlk. litery?- to nie są nazwy własne; no i gramatyczne
m (drobne techniczne)
(pisownia - w końcu Forkos czy Forkys?, literówki: po co wlk. litery?- to nie są nazwy własne; no i gramatyczne)
[[Plik:Rondanini Medusa Glyptothek Munich 252 n1.jpg|thumb|Tzw. Meduza Rondanini, kopia rzymska dzieła Fidiasza]]
[[Plik:Medusa by Carvaggio.jpg|thumb|Meduza wedle [[Caravaggio|Caravaggia]]]]
'''Meduza''' ([[język grecki|gr.]] {{grc|Μέδουσα}} ''Médousa'', [[łacina|łac.]] ''Medusa'') – w [[mitologia grecka|mitologii greckiej]] była najmłodsząnajmłodsza z trzech [[Gorgony|Gorgon]].
 
Zbiorcze miano trzech sióstr ''Gorgoes'' (później ''Gorgones'') pochodzi od pierwiastka [[onomatopeja|dźwiękonaśladowczego]], obecnego również w wyrazie ''gorgos'', co po [[język grecki|grecku]] oznacza dziki, straszny, kojarzy się z polskim słowem groza. [[Zygmunt Kubiak]] dostrzega tutaj echo strachu, jakim napawały w przeszłości ludzi sytuacje, gdy coś uderzało w ich siedziby{{odn|Kubiak|1997|s=436}}.
 
Z kolei imię samej Meduzy oznacza Władnąca. Być może wcześniej nosiła ona imię Eurymedusa, a więc Szeroko Władnąca, co z czasem uległo skróceniu{{odn|Kubiak|1997|s=436}}.
 
Jej postrzeganie zmieniało się z upływem czasu. Niegdyś potwór i stare, przedolimpijskie bóstwo, później ofiara przemiany na skutek wyzwania rzuconego bogini{{odn|Grimal|2008|s=114}}.
{{familytree |Po|~|y|~|J|Po = [[Pontos]]|boxstyle_Po=background-color: steelblue}}
{{familytree ||,|-|-|^|v|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.}}
{{familytree |boxstyle=background:steelblue|Ne||Tau||For|y|Ket||Eur|Ne=[[Nereus (mitologia)|Nereus]]|Tau=[[Taumas]]|For=[[Forkos|ForkysForkos]]|Ket=[[Keto (córka Pontosa)|Keto]]|Eur=[[Eurybia|Eurybie]]}}
{{familytree ||,|-|-|-|v|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|.}}
{{familytree |boxstyle=background:#ccf|Gr||Ste||Eua||Med||Wąż|Gr=[[Forkidy|Graje]]|Ste=[[Steno (mitologia)|Steno]]|Eua=[[Euriale|Euryale]]|Med='''Meduza'''|Wąż=Wąż|boxstyle_Med=background-color: #afa||boxstyle_Wąż=background-color:white}}
Wygląd Meduzy, opisany dokładnie przez [[Apollodoros z Aten (historyk)|Apollodorosa]] (2, 4, 2){{odn|Kubiak|1997|s=436}}, napawał strachem. Była najstraszniejsza z Gorgon{{odn|Parandowski|1979|s=200}}, które Pietrzykowski uważa za najstraszniejsze potwory mitologii greckiej{{odn|Pietrzykowski|1983|s=189}}. Podobnie jak jej siostry, zamiast włosów jej głowę pokrywały [[węże]]{{odn|Parandowski|1979|s=200}} i wężowe łuski, a nieruchome{{odn|Kubiak|1997|s=436}} oczy błyszczały{{odn|Grimal|2008|s=114}}. Twarz Meduzy szpeciły grymasy{{odn|Schmidt|2006|s=203}}. Gorgony w ustach miały [[kieł|kły]] przywodzące na myśl [[Dzik euroazjatycki|dzicze]]{{odn|Parandowski|1979|s=200}}. Szyje ich zdobiły łuski jak u smoka. Ręce straszne siostry miały ze [[spiż]]u{{odn|Grimal|2008|s=289}} bądź z [[Brązy|brązu]]. Posiadały też [[złoto|złote]] skrzydła{{odn|Parandowski|1979|s=200}}, umożliwiające im lot{{odn|Grimal|2008|s=114}}. Meduza dodatkowo miała taką właściwość, że sam jej widok{{odn|Parandowski|1979|s=200}} bądź spojrzenie zamieniało w kamień{{odn|Pietrzykowski|1983|s=189}}. Już widok jednego tylko loku jej włosów sprawiał, iż napierające armie uciekały{{odn|Grimal|2008|s=114}}. Można też spotkać informacje, że wszystkie trzy Gorgony miały tę właściwość{{odn|Cotterell|1996|s=180}}{{odn|Grimal|2008|s=114}}. Wstręt i grozę budziły one nie tylko wśród zwykłych ludzi, ale nawet u nieśmiertelnych bogów{{odn|Grimal|2008|s=114}}, bez pomocy których nikt nie mógłby ich pokonać{{odn|Grimal|2008|s=289}}. Jedynym, który nie lękał się potwornego widoku Meduzy, był Posejdon, ojciec jej dzieci{{odn|Schmidt|2006|s=204}}.
 
Gorgony zamieszkały na zachodnim skraju świata{{odn|Pietrzykowski|1983|s=189}}, jeszcze za [[Okeanos]]em{{odn|Kubiak|1997|s=436}}. Miejsce ich pobytu sąsiadowało z Ogrodemogrodem [[Hesperydy|Hesperyd]], Królestwemkrólestwem Umarłychumarłych, ziemią [[Gerion]]a{{odn|Grimal|2008|s=114}}, Dziedzinądziedziną Nocynocy, leżało jeszcze bardziej na zachód od miejsca pobytu Graj{{odn|Kubiak|1997|s=436}}. Wedle późniejszych poglądów żyły one w [[Libia|LibiLibii]]{{odn|Cotterell|1996|s=180}}. Zadomowiły się w jaskini{{odn|Grimal|2008|s=114}}. Otaczały je pozostałości zabitych{{odn|Kubiak|1997|s=437}}.
 
== Wyprawa Perseusza i śmierć ==
 
== Po śmierci ==
Cień Meduzy ukazał się [[Herakles]]owi{{odn|Grimal|2008|s=133}} potomkowi Perseusza{{odn|Grimal|2008|s=289}}, gdy ten wstąpił do Królestwakrólestwa Umarłychumarłych, odstraszając wiele innych mar. Heros dobył miecza do walki z potworem, ale towarzyszący mu [[Hermes]] wyjawił mu niezasadność walki z marą mieczem{{odn|Grimal|2008|s=133}}.
 
== Potomkowie ==
 
== Interpretacje ==
Inaczej Meduzę widzi [[Diodor Sycylijski|Diodor]]. Prezentuje on [[euhemeryzm|euhemerystyczną]] interpretację mitu o Meduzie. Uważa on Gorgony za szczep wojowniczych kobiet, podobnych do [[Amazonki (mitologia)|Amazonek]], mieszkających w okolicy [[Atlantyda|Atlantydy]]. Jej mieszkańcy wespół z Amazonkami uderzyć mieli na Gorgony i zwyciężyć je, ale nie wytępić. Kolejny atak poprowadził nańna nie Perseusz, a [[Herakles]] spowodował ich wymarcie{{odn|Grimal|2008|s=114}}.
 
== W sztuce ==
Walka Perseusza z Meduzą należy do scen często przedstawianych w sztuce. Sam moment ucinania głowy przedstawia jedna z [[metopa|metop]] [[Selinunt|selinunckich]]{{odn|Pietrzykowski|1983|s=193}}.
 
Często przedstawiano też samą głowę Meduzy, na przykład na piersiach Ateny. Motyw taki nosi nazwę [[gorgonejon]]u. Być może wykorzystywano ją jako symbol [[rzeźba apotropaiczna|apotropaiczny]], a więc ochroniącychroniący przez złymi mocami. Gorgonejon zmieniał się z upływem czasu. Początkowo przedstawiał twarz okropną, wykrzywioną, z językiem wysuniętym z ust. Późniejsze przedstawienia ukazują już twarz piękną, choć smutną, otoczoną jednak wężami. Prezentuje ją choćby [[Meduza Rondanini]]{{odn|Pietrzykowski|1983|s=193}}.
 
Z kolei przyczółek z [[Korfu|Korkyry]] ukazuje oglądającym Meduzę pośród swoich dzieci{{odn|Pietrzykowski|1983|s=193}}.
Anonimowy użytkownik