Otwórz menu główne

Zmiany

uzupełnienie
'''Zgromadzenie Ustawodawcze Rosji''' ({{w języku|ru|Всероссийское учредительное собрание}}, '''Konstytuanta''') – najwyższy organ [[Władza ustawodawcza|władzy ustawodawczej]] w [[Republika Rosyjska|Rosji (Republice Rosyjskiej)]] w [[1918]] roku.
 
Po raz pierwszy zwołania Zgromadzenia Ustawodawczego żądali na początku [[XIX wiek]]u [[dekabryści]]. Od początków XX wieku hasło to obecne było w programach partii opozycyjnych wobec [[samodzierżawie|caratu]]: [[Narodnaja Wola|Woli Ludu]], [[Partia Konstytucyjno-Demokratyczna|kadetów]], [[Partia Socjalistów-Rewolucjonistów|eserowców]] i [[Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji|socjaldemokratów]] i było popularne w okresie [[Rewolucja 1905 roku|rewolucji 1905 roku]].
 
Po [[Rewolucja lutowa 1917|rewolucji lutowej]] i obaleniu [[Samodzierżawie|caratu]] podstawą porozumienia między [[Komitet Tymczasowy Dumy|Komitetem Tymczasowym]] [[Duma Państwowa Imperium Rosyjskiego|Dumy Państwowej]] a [[Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich|Piotrogrodzką Radą Delegatów Robotniczych i Żołnierskich]] było zwołanie Konstytuanty, które miało zakończyć okres [[Dwuwładza|dwuwładzy]]. [[Wybory do Konstytuanty w Rosji 1917|Wybory]] odbyły się {{data|1917-11-25}} (tzn. już po obaleniu [[Rząd Tymczasowy Rosji|Rządu Tymczasowego]] i [[Rewolucja październikowa|przejęciu władzy]] przez bolszewików) przy frekwencji ok. 50%. W wyborach uczestniczyło 44,4 mln uprawnionych do głosowania. [[Partia Socjalistów-Rewolucjonistów|Eserowcy]] zdobyli 40%, [[Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego|bolszewicy]] 23,9%, [[Partia Konstytucyjno-Demokratyczna|kadeci]] 4,7%, [[mienszewicy]] 2,3%.
{{data|1918-1-18}} w [[Pałac Taurydzki|Pałacu Taurydzkim]] odbyło się pierwsze i jedyne posiedzenie Zgromadzenia. Przewodniczącym Zgromadzenia został wybrany [[Wiktor Czernow]] z partii socjalistów-rewolucjonistów (eserowców). Masowe demonstracje uliczne w Piotrogrodzie w obronie Zgromadzenia zostały stłumione przez bolszewików przy użyciu broni palnej. Bolszewicy zażądali od Zgromadzenia uchwalenia zrzeczenia się uprawnień legislacyjnych. Zgromadzenie miało zatwierdzić wszystkie dekrety już wydane przez [[Rada Komisarzy Ludowych RFSRR|Radę Komisarzy Ludowych]], a następnie odroczyć obrady. Kluczowy punkt przedstawionej przez bolszewików uchwały brzmiał: ''Zgromadzenie Konstytucyjne uważa, że zadania jego wyczerpują się na ustanowieniu głównych podstaw socjalistycznej przebudowy społeczeństwa''. Wniosek został odrzucony większością 237 przeciw 136 głosom. Po odrzuceniu przez Konstytuantę wniosku bolszewików, ci opuścili posiedzenie, oświadczając, że Zgromadzenie opanowali „kontrrewolucjoniści”. Zgromadzenie kontynuowało obrady. O 2.30 nad ranem salę posiedzeń opuścili sprzymierzeni z bolszewikami [[Lewicowi Eserowcy|lewicowi eserowcy]]. O godz. 4 nad ranem, gdy Wiktor Czernow ogłaszał zniesienie prywatnej własności ziemi, bolszewicka ochrona pałacu zażądała zakończenia posiedzenia. Czernow kontynuował obrady jeszcze przez 20 minut, po czym pod presją wkraczających do sali dalszych uzbrojonych oddziałów bolszewickich odroczył posiedzenie do godziny 17. tego samego dnia. Zgromadzenie już nigdy więcej się nie zebrało<ref>[[Richard Pipes]] ''Rewolucja Rosyjska'' Warszawa 1994; Wyd. [[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]]; ISBN 83-01-11521-1, s. 434-438.</ref>.
 
{{data|1918-1-19|rok=nie}} stycznia [[Rada Komisarzy Ludowych RFSRR|Rada Komisarzy Ludowych]] wydała dekret o rozwiązaniu Konstytuanty jako zgromadzenia ''kontrrewolucyjnego''.
 
{{Kategoria główna|Deputowani do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji 1918}}
[[Richard Pipes]]:
 
<blockquote>''W jakimś sensie można by powiedzieć, że bolszewicy objęli rządy w Rosji nie tyle w październiku 1917, co w styczniu 1918 roku. By użyć słów jednego ze współczesnych, „autentyczny, prawdziwy bolszewizm, bolszewizm najszerszych mas, zapanował dopiero po 5 stycznia”. W istocie rzeczy rozpędzenie Zgromadzenia Konstytucyjnego pod wieloma względami było dla przyszłości Rosji donioślejsze niż zamach październikowy, przeprowadzony za dymną zasłoną hasła „Cała władza w ręce rad!”. Podczas gdy cele Października były ukrywane przed praktycznie wszystkimi, z szeregowymi bolszewikami włącznie, to po 5 stycznia nie mogło być żadnych wątpliwości co do zamiarów bolszewików: właśnie wtedy rozwiali oni resztkę złudzeń pokazując, że nie zamierzają zwracać najmniejszej uwagi na opinię publiczną. Nie musieli słuchać głosu ludu, gdyż to oni byli „ludem” w dosłownym znaczeniu. Jak to ujął Lenin: „Rozpędzenie Zgromadzenia Konstytucyjnego przez władze radzieckie [oznaczało] całkowitą, jawną likwidację formalnej demokracji w imię rewolucyjnej dyktatury”'' <ref>[[Richard R.Pipes]], ''Rewolucjaop. Rosyjskacit.'' Warszawa 1994; Wyd. [[Wydawnictwo Naukowe PWN|PWN]], ISBN 83-01-11521-1, s. 438-439.</ref>.</blockquote>
 
W czasie [[Wojna domowa w Rosji|rosyjskiej wojny domowej]] deputowani podejmowali nieudane próby rekonstrukcji Zgromadzenia. Po zajęciu przez [[Korpus Czechosłowacki]] [[Samara|Samary]], 92 członków Zgromadzenia pod przewodnictwem Wiktora Czernowa obradowało jako [[Komucz]], powołało rząd, przywróciło swobody obywatelskie na kontrolowanym obszarze i przeprowadziło na nim wolne wybory.
 
== Bibliografia ==
* [[Michaił Heller]], [[Aleksander Niekricz]] ''Utopia u władzy'' (kilka wydań), tom 1, podrozdział ''Jesień 1917''.
* [[Richard Pipes]] ''Rewolucja Rosyjska'' Warszawa [[1994]]; Wyd. PWN; ISBN 83-01-11521-1.
* [http://cyberleninka.ru/article/n/uchreditelnoe-sobranie-1 ''Stenogram posiedzenia Konstytuanty i dekret o jej rozwiązaniu''] {{lang|ru}}
 
[[Kategoria:Rewolucje w Rosji]]
14 576

edycji