Głuszek: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 589 bajtów ,  3 lata temu
źródła/przypisy częściowo
m (Usunięto kategorię "Trznadlowate"; Dodano kategorię "Trznadle" za pomocą HotCat, drobne merytoryczne)
(źródła/przypisy częściowo)
|zoolog = [[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1766
|okres istnienia =
|grafika = EmberizaRock ciabunting.jpg
|opis grafiki =
|typ = [[strunowce]]
|rodzina = [[trznadle]]
|rodzaj = ''[[Emberiza]]''
|gatunek = '''głuszek'''
|synonimy =
|ranga podtaksonu = [[podgatunek|Podgatunki]]
}}
__NOTOC__
'''Głuszek'''{{r|eko}}, trznadel głuszek<ref>{{cytuj książkę r| nazwisko = Łącki | imię = Albin | autor = Albin Łącki | tytuł = Wśród zwierząt – ptaki | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Poznań | data = 1988 | strony = 200 | isbn = 83-09-01320-5lacki}}</ref> (''Emberiza cia'') – gatunek małego [[ptaki|ptaka]] z rodziny [[trznadle|trznadli]] (Emberizidae).
 
== Podgatunki i zasięg występowania ==
== Systematyka ==
Wyróżniono kilka podgatunków ''E. cia''{{r|ioc}}:
* ''E. ciac. cia'' – środkowa i południowa Europa do [[Bałkan|Bałkanów]] i północna [[Turcja]], północno-zachodnia [[Afryka]].
* ''E. ciac. hordei'' – [[Grecja]] przez południową [[Turcja|Turcję]] i na południe do [[Izrael]]a i [[Jordan]]u.
* ''E. ciac. prageri'' – [[Kaukaz (kraina historyczna)|Kaukaz]], południowa [[Ukraina]], wschodnia Turcja oraz południowo-zachodni i północny [[Iran]].
* ''E. ciac. par'' – północno-wschodni Iran do centralnej Azji i północny Pakistan.
* ''E. ciac. stracheyi'' – północno-zachodnie [[Himalaje]] do południowo-zachodni Tybet i [[Nepal]].
* ''E. ciac. flemingorum'' – środkowy Nepal.
 
Na większości obszaru osiadły. Po rewizji Komisji Faunistycznej PTZool uznano tylko dwa stwierdzenia: pierwsze z maja 1915, kiedy śpiewającego samca zaobserwowano pod [[Tarnów|Tarnowem]], a drugie z kwietnia 1985, kiedy głuszek obserwowany był w [[Przegalina|Przegalinie]] koło [[Gdańsk]]a{{r|ptlist}}.
== Występowanie ==
Gniazduje w południowej Europie, południowej Afryce, na Bliskim Wschodzie i na wyżynach Środkowej Azji. Północna granica [[zasięg (biogeografia)|występowania]] przebiega przez Francję, [[Niemcy]] i niektóre pasma Karpat. Do Polski zalatuje wyjątkowo, stwierdzony 4 razy<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= Tomiałojć | imię=Ludwik | nazwisko2= Stawarczyk | imię2=Tadeusz | tytuł= Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany | data=2003 | wydawca=PTPP "pro Natura" | miejsce=Wrocław | isbn=83-919626-1-X | strony=778}}</ref>.
 
== Morfologia ==
Długość ciała 15–16,5 cm, masa ciała 17–29 g{{r|hbwa}}. Występuje nieznaczny [[dymorfizm płciowy]] w upierzeniu, u samicy upierzenie jest bardziej wypłowiałe. Głowa i pierś siwoszare, wyróżniają się: długi czarny pasek oczny i wąs, łączące się ze sobą. Do szarej brwi przylega od góry czarny pasek. Resztę ciała porastają pióra rdzawobrązowe, [[pokrywy (ornitologia)|pokrywy]] małe są szare{{r|ptlist}}.
; '''Wygląd''': Większy od wróbla. Samiec ma szarą głowę z czarnym rysunkiem. Podbródek i górną część piersi srebrzystoszare. Spód ciała cynamonowobrązowy. Na skrzydłach dwa wąskie, jasne paski. Ogon ciemny, skrajne [[sterówki]] białe. Samica jest nieco bardziej matowa. Jej ciemny rysunek na głowie jest bardziej brunatny. Osobniki młodociane są gęsto, brązowo paskowane.
 
== Ekologia i zachowanie ==
Głuszki gniazdują na suchych, otwartych obszarach – często górskich, nasłonecznionych i porośniętych krzewami; odnotowywane do wysokości 1900 m n.p.m. Spotykane również w [[winnica|winnicach]], ogrodach i świetlistych lasach [[dąb|dębowych]]. W przypadku populacji wędrownych, zimą zasiedlają one podobne siedliska, co w porze lęgowej{{r|ptlist}}.
; '''Biotop''': Zasiedla tereny suche i ciepłe, zwykle południowe zbocza gór porośnięte trawami i kępami krzewów. Lubi sąsiedztwo skał.
 
; '''Głos''': Odzywa się wysokim i krótkim ''tsip''. Przypomina nieco śpiew strzyżyka lub pokrzywnicy z wplecionymi ''tsip''.
 
; '''Jaja''': [[Samica]] składa 4–6 białawych, czarno kreskowanych i pokrytych nieregularnymi liniami jaj.
 
[[File:Emberiza cia MHNT.ZOO.2010.11.217 Séville.jpg|thumb|lewo|Jaja głuszka]]
; '''Wysiadywanie jaj i opieka''': Wysiaduje głównie samica 12–13 dni i 10–13 dni karmi pisklęta w gnieździe. Po wylocie z gniazda młode są dokarmiane przez oboje rodziców.
 
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty [[Gatunkowa ochrona zwierząt|ścisłą ochroną gatunkową]]<ref>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną {{Dziennik Ustaw|rok=2004|numer=220|pozycja=2237}}</ref>.
 
{{Przypisy|2|przypisy =
<ref name="iucn">{{IUCN |id = 22720894|nazwa = Emberiza cia|autorzy = BirdLife International|rok = 2014|iucn rok = 2015|wersja = 2015-4 |data = 2015-12-13}}</ref>
<ref name="ioc">{{Cytuj stronę | autor = F. Gill, & D. Donsker | url = http://www.worldbirdnames.org/bow/buntings | tytuł = Bananaquit, buntings, sparrows & bush tanagers | opublikowany = IOC World Bird List: Version 56.4 | język = en | data dostępu = 2015-12-131 listopada 2016}}</ref>
<ref name="eko">{{cytuj stronę|autor = P. Mielczarek, M. Kuziemko | url = http://www.eko.uj.edu.pl/listaptakow/passerines3passerines5.html#Emberizidae | tytuł = Rodzina: Emberizidae Vigors, 1825 - trznadle - Old word buntings (wersja: 2015-05-27) | opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata|data dostępu = 2015-12-13}}</ref>
<ref name=ptlist>{{cytuj książkę | tytuł = Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków | rok = 2015 | autor = Dominik Marchowski | wydanie = 1 | wydawca = SBM | miejsce = Warszawa | isbn = 9788378459835 | strony = 325}}</ref>
<ref name=hbwa>{{cytuj stronę | url = http://www.hbw.com/species/rock-bunting-emberiza-cia | autor = Copete, J.L. | rok = 2016 | tytuł = Rock Bunting (''Emberiza cia'') | praca = del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive | data dostępu = 1 listopada 2016}}</ref>
<ref name=lacki>{{cytuj książkę | nazwisko = Łącki | imię = Albin | autor = Albin Łącki | tytuł = Wśród zwierząt – ptaki | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Poznań | data = 1988 | strony = 200 | isbn = 83-09-01320-5}}</ref>
}}