System kontroli trakcji: Różnice pomiędzy wersjami

WP:SK+ToS+mSK, drobne redakcyjne, wikizacja do definicji
(WP:SK+ToS+mSK, drobne redakcyjne, wikizacja do definicji)
'''[[System]] kontroli trakcji''', ''ASR'' (''ang. "''Acceleration slip regulation"'') – [[system]] zaliczany do grupy systemów Advanced Vehicle Control Systems (albo Automated Highway Systems), którego głównym zadaniem jest niedopuszczenie do nadmiernego [[Poślizg#Pojazdy|poślizgu]] kół pojazdu podczas przyspieszania (objawiającego się ich buksowaniem). Pośrednio systemy takie mogą wpływać również na polepszenie właściwości trakcyjnych pojazdu podczas ruchu w zakręcie. Większość systemów działa jedynie w zakresie niskich prędkości pojazdu (do 40 km/h) aczkolwiek budowane są też wersje działające dla całego zakresu prędkości. Jest kolejnym po [[ABS (motoryzacja)|ABS-ie]] systemem podwyższającym [[Bezpieczeństwo czynne pojazdu|bezpieczeństwo czynne]]. Działanie systemu wpływa także na zmniejszenie zużycia opon i paliwa. System ten wykorzystuje elementy systemu ABS. Może również wykorzystywać inne elementy, jak jednostkę sterującą pracą silnika.
 
Pośrednio systemy takie mogą wpływać również na polepszenie właściwości trakcyjnych pojazdu podczas ruchu w zakręcie. Większość systemów działa jedynie w zakresie niskich prędkości pojazdu (do 40 km/h) aczkolwiek budowane są też wersje działające dla całego zakresu prędkości. Jest kolejnym, po systemie [[ABS (motoryzacja)|ABS]], podwyższającym [[Bezpieczeństwo czynne pojazdu|bezpieczeństwo czynne]]. Działanie systemu wpływa także na zmniejszenie zużycia opon i paliwa. System ten wykorzystuje elementy systemu ABS. Może również wykorzystywać inne elementy, jak jednostkę sterującą pracą silnika.
W zależności od producenta samochodu system taki może posiadać różne nazwy. W Polsce jednym z popularniejszych określeń jest '''ASR''' (od [[język niemiecki|niem.]] Antriebsschlupfregelung). Nazwa ASR jest wykorzystywana w pojazdach produkowanych m.in przez koncern [[Mercedes-Benz]], [[Volkswagen]], [[FIAT|Fiat]] lub [[Rover]]. Koncerny [[Ford Motor Company|Ford]], [[Saab (motoryzacja)|Saab]], Mazda oraz Chevrolet (Daewoo) stosują nazwę '''TCS''' (od ang. ''Traction control system''). [[Toyota]] stosuje nazwę '''TRC''' (od ang. ''Track control''). Firma [[BMW]] stosuje oznaczenie '''ASC+T''' lub nowszy model '''DSC''' (Dynamic stability control). Stosowane są również oznaczenia '''TC''' (ang. ''Traction Control'') i inne.
 
W zależności od producenta samochodu system taki może posiadać różne nazwy. W Polsce jednym z popularniejszych określeń jest '''ASR''' (od [[język niemiecki|niem.]] ''Antriebsschlupfregelung''). Nazwa ASR jest wykorzystywana w pojazdach produkowanych m.in. przez koncern [[Mercedes-Benz]], [[Volkswagen]], [[FIAT|Fiat]] lub [[Rover]]. Koncerny [[Ford Motor Company|Ford]], [[Saab (motoryzacja)|Saab]], Mazda oraz Chevrolet (Daewoo) stosują nazwę '''TCS''' (od ang. ''Traction control system''). [[Toyota]] stosuje nazwę '''TRC''' (od ang. ''Track control''). Firma [[BMW]] stosuje oznaczenie '''ASC+T''' lub nowszy model '''DSC''' (Dynamic stability control). Stosowane są również oznaczenia '''TC''' (ang. ''Traction Control'') i inne.
 
== Zasada działania ==
W momencie rozpoznania przez jednostkę sterującą poślizgu któregoś z kół lub osi (różnica częstotliwości sygnałów z czujników [[ABS (motoryzacja)|ABS-u]] dla różnych kół jest większa niż podczas normalnej jazdy), następuje zmniejszenie ich prędkości, które realizowane może być na kilka sposobów:
* wykorzystanie hamulców do przyhamowania kół znajdujących się w poślizgu – rozwiązanie zapewniające szybki czas reakcji systemu, jednakże negatywnie wpływające na komfort podróży.
* opóźnienie zapłonu lub całkowite jego odłączenie przy jednoczesnym odcięciu wtrysku
W zależności od szczegółowych rozwiązań wykorzystywany jest tylko jeden sposób sterowania, dwa lub wszystkie.
 
W pojeździe bez systemu kontroli trakcji po najechaniu na śliską powierzchnię przez jedno z kół napędowych, spadnie opór stawiany układowi napędowemu przez to koło, koło zacznie się obracać szybciej, niż wynika to z prędkości toczenia się koła, w wyniku czego będą wzrastały obroty układu napędowego. Na skutek (efekt uboczny) działania [[Mechanizm różnicowy|mechanizmu różnicowego]], który powoduje że [[Moment (fizyka)|moment]] obrotowy jest taki sam na wszystkich kołach napędzanych, drugie koło napędowe toczące się prawidłowo nie będzie wykorzystywać swej przyczepności. Zjawisko utrudnia ruszenie gdy jedno z kół jest na śliskiej nawierzchni, utrudnia jazdę po śliskiej nawierzchni szczególnie na zakręcie. Zjawisko to występuje też w wyniku najechania na kałużę - wówczas silnik, który utracił obciążenie, gwałtownie zwiększa obroty, a po odzyskaniu przyczepności układ napędowy musi wytracić obroty do prędkości wynikającej z prędkości jazdy, co wywołuje szarpnięcie pojazdem, zmianę warunków przyczepności kół do jezdni, bardzo niebezpieczne na zakrętach.
 
W samochodzie wyposażonym w system kontroli trakcji, system wykrywa taki stan - gdy na śliskiej powierzchni kręci się tylko jedno z kół napędowych - system kontroli trakcji ogranicza moc silnika, a następnie włącza częściowo hamulec ślizgającego się koła, tak aby układ różnicowy mimo wszystko przeniósł moment napędowy również na drugie koło. W ten sposób, dzięki systemowi kontroli trakcji, na śliskiej powierzchni optymalnie napędzane są wszystkie koła napędowe. Należy zauważyć, iż w tym przypadku system kontroli trakcji działa jako elektroniczna blokada mechanizmu różnicowego.
 
== Bibliografia ==