Stylizacja: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3400 bajtów ,  4 lata temu
Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 5.173.2.190) i przywrócono wersję 40398604 autorstwa Maciej Kloc
Znaczniki: VisualEditor usuwanie dużej ilości tekstu (filtr nadużyć)
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 5.173.2.190) i przywrócono wersję 40398604 autorstwa Maciej Kloc)
{{Dopracować|Uwagi na stronie dyskusji}}
'''Stylizacja (literatura)''' – przejaw [[intertekstualność|intertekstualności]], celowe naśladowanie w wypowiedzi będącej realizacją danego [[styl (językoznawstwo)|stylu]] wybranych cech stylu innego, wyraźnie odcinającego się, dającego rozpoznać jako cudzy i zewnętrzny. Styl ten jest tzw. ''wzorcem stylizacyjnym''. Budowa utworu stylizowanego jest dwugłosowa. Występują w nim liczne napięcia pomiędzy cechami wzorca a cechami charakteryzującymi styl autora. Stylizacja pozwala na uwypuklenie pewnych właściwości wzorca, do którego się odwołuje oraz zdystansowanie się do niego. W ten sposób dzieło uzyskuje nowy kontekst i ulega reinterpretacji. Pewne składniki dzieła służą identyfikacji wzorca i jego ewokowaniu, inne odróżnieniu od niego, zdystansowaniu i budowie macierzystego stylu wypowiedzi. Utwór literacki może nawiązywać do kilku wzorców literackich jednocześnie. Najwyraźniej odznacza się stylizacja w języku dzieła literackiego. Może obejmować takie warstwy jak leksyka i brzmienie ([[stylizacja brzmieniowa]]).
 
== Wzorce stylizacyjne ==
'''Wzorcami stylizacyjnymi w utworach literackich mogą być''':
* style historyczne,
* styl charakterystyczny dla danego kręgu kulturowego,
* style różnych warstw społecznych,
* styl indywidualny pisarza, konkretnego utworu ([[Pastisz (stylistyka)|pastisz]]).
 
== Rodzaje stylizacji ==
'''Rodzaje stylizacji''':
# ze względu na stosunek obejmowanego tekstu
#* stylizacja całościowa – stylizowany jest cały tekst literacki,
#* stylizacja fragmentaryczna – stylizowany jest tylko fragment wypowiedzi,
# ze względu na cel artystyczny
#* stylizacja informacyjna – wzmocnienie komunikacyjności i wiarygodności tekstu,
#* stylizacja manierystyczna – wywołująca wrażenie nienaturalności, manieryczności,
# ze względu na dobór leksemów,
#* archaizacja – w tekst wplecione są elementy charakterystyczne dla języka minionych epok,
#* dialektyzacja – wprowadzenie elementów języka charakterystycznych dla danej gwary,
#* kolokwializacja – kształtowanie języka wypowiedzi na styl potoczny.
 
== Funkcje stylizacji ==
'''Funkcje stylizacji''':
* ocena stylu (wzorca stylizacyjnego),
* ośmieszenie, negacja stylu ([[parodia]]).
 
== Różne ujęcia stylizacji ==
 
[[Aleksander Bereza]] twierdzi, że stylizacja jest to nadanie utworowi literackiemu pewnych cech zewnętrznych, które można rozpoznać jako odrębne od cech stylu autora. W ten sposób elementy spoza dzieła przeciwstawiają się tym, które są dla niego właściwe<ref>A. Bereza, ''Problemy stylizacji w satyrze', Warszawa – Kraków – Wrocław 1966</ref>. [[Ryszard Matuszewski (literat)|Ryszard Matuszewski]], [[Sławomir Mrożek]], [[Kazimierz Wyka]] stylizację postrzegają jako zabieg artystyczny. Nie przeciwstawiali się [[dychotomia|dychotomicznemu]] pojmowaniu jej, stylizacja według nich to elementy wprowadzone do utworu i stojące w opozycji do tego, co właściwe dziełu<ref>Por. R. Matuszewski, ''Perspektywa wyobraźni'', [w:] R. Matuszewski, ''Literatura na przełomie'', Warszawa 1951</ref><ref>S. Mrożek, ''Jak napisać opowiadanie pozornie interesujące'', "Przegląd Kulturalny", 1962</ref>. [[Aleksander Wilkoń]] dokonuje innego podziału stylizacji. Wyraźnie rozgranicza stylizację językową od literackiej.
 
== Zobacz też ==
* [[Stylizacja biblijna]]
{{Przypisy}}
 
[[Kategoria:Stylistyka]]
367

edycji