Cyjanowodór: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 87 bajtów ,  3 lata temu
brak opisu edycji
m (Wycofano edycje użytkownika 94.254.131.81 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to SlotaWoj.)
|opis 1. grafiki =
|rozmiar 1. grafiki = 160
|2. grafika = Hydrogen-cyanide-3D-balls.png
|opis 2. grafiki =
|3. grafika = Hydrogen-cyanide-3D-vdW.png
|opis 3. grafiki =
|nazwa konstytucyjna = cyjanek wodoru
|nazwa podstawnikowa = metylidynoazan
'''Cyjanowodór''', HCN – [[związki nieorganiczne|nieorganiczny związek chemiczny]] zbudowany z [[wodór|wodoru]], [[węgiel (pierwiastek)|węgla]] i [[azot]]u, będący bezbarwną, lotną i silnie [[toksyczność|trującą]] cieczą o zapachu gorzkich [[migdały|migdałów]] (który może być jednak niewyczuwalny przez niektóre osoby). Z wodą tworzy [[moc kwasu|słaby]] kwas cyjanowodorowy (''kwas pruski''), którego sole noszą nazwę [[cyjanki|cyjanków]]. Znalazł zastosowanie w [[synteza chemiczna|syntezie]] i [[analiza chemiczna|analizie chemicznej]] oraz jako [[pestycydy|pestycyd]]. W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] był stosowany pod nazwą [[Cyklon B]] do trucia więźniów w [[obóz zagłady|niemieckich obozach zagłady]]. Zalicza się go do ogólnotrujących [[bojowy środek trujący|bojowych środków trujących]] i jest wpisany do wykazu 3. [[Konwencja o zakazie broni chemicznej|Konwencji o zakazie broni chemicznej]].
 
== Historia ==
Po raz pierwszy został otrzymany w postaci roztworu w 1782 roku przez [[Carl Scheele|Carla Scheelego]]. W postaci czystej wytworzył go [[Joseph Gay-Lussac]] w 1815 roku{{odn|Patnaik|2003|s=362}}.
 
| 20–40 || słabe objawy po wielogodzinnym narażeniu
|}
Jest silnie [[toksyczność|toksyczny]] (dawka śmiertelna dla człowieka o masie 60 kg wynosi ok. 50–60 mg){{r|WSTW|TDChT|JPPT}}. Cyjanowodór łatwo wchłania się do organizmu przez płuca, skórę i układ pokarmowy, gdzie ulega [[dysocjacja elektrolityczna|dysocjacji]], a powstające [[jon cyjankowy|jony cyjankowe]] {{chem|CN|−}} łatwo wiążą się z jonami {{chem|Fe|3+}} i silnie hamują układ enzymatyczny [[Oksydaza cytochromu c|oksydazy cytochromowej]]. W efekcie dochodzi do zablokowania przenoszenia [[tlen]]u z [[oksyhemoglobina|oksyhemoglobiny]] do tkanek (krew żylna przy zatruciu cyjankami ma jasnoczerwony kolor, co normalnie jest charakterystyczne dla krwi tętniczej). Zablokowanie enzymów oddechowych jest odwracalne, co wykorzystuje się podczas leczenia osób poszkodowanych – {{chem|CN|−}} mają znaczne powinowactwo do [[methemoglobina|methemoglobiny]], dlatego zatrutemu podaje się [[azotyn izoamylu]] lub [[azotyn sodu]], w celu wywołania [[methemoglobinemia|methemoglobinemii]] i przywrócenia możliwości transportu tlenu do komórek{{r|WSTW|TDChT|JPPT}}.
 
== Przypisy ==
869

edycji