2 Korpus Polski (PSZ): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 25 bajtów ,  3 lata temu
m
Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Formowanie – zmieniono link(i) do formowanie jednostki; zmiany kosmetyczne
m (MalarzBOT: poprawiam parametr państwo szablonu {{Jednostka wojskowa infobox}})
m (Robot wspomógł poprawę ujednoznacznienia Formowanie – zmieniono link(i) do formowanie jednostki; zmiany kosmetyczne)
== Formowanie i szkolenie korpusu ==
[[Plik:Wladyslaw Anders.jpg|thumb|240px|[[Generał|Gen. broni]] [[Władysław Anders]].]]
[[Plik:IIkp italia.png|right|240px]]
[[formowanie jednostki|Utworzony]] 21 lipca 1943<ref name=bieg>{{Cytuj książkę| nazwisko = Biegański| imię = Witold|tytuł = Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie| strony = 63-64}}</ref> z dowództwa i jednostek [[Armia Polska na Wschodzie|Armii Polskiej na Wschodzie]] na podstawie rozkazu i wytycznych [[Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych|Naczelnego Wodza]], [[Generał broni|generała broni]] [[Władysław Sikorski|Władysława Sikorskiego]] z 16 i 29 czerwca 1943, w północnym [[Irak]]u, w rejonie [[Kirkuk]]u i [[Ałtun Kapon]]. Dowództwo Armii w Polu przemianowano na dowództwo 2 Korpusu Polskiego{{odn|Żak|2014|s=31}}. W sierpniu i wrześniu 1943 korpus przegrupowano do południowej [[Palestyna|Palestyny]] i rozmieszczono w następujących miejscowościach i rejonach:
* m. [[Julis]] – Dowództwo 2 KP (następnie przesunięte do obozu "Kilo" k. [[Gaza (Palestyna)|Gazy]]),
* rejon m. [[Julis]] – [[3 Dywizja Strzelców Karpackich]],
 
W nocy z 11 na 12 maja nastąpiło ogniowe przygotowanie natarcia. Wykonywało je dziesięć pułków artylerii liczących 224 działa<ref group="uwaga">W tym 32 działa ciężkie i 156 moździerzy</ref>, ponadto 20 dział artylerii przeciwlotniczej, działa przeciwpancerne i czołgowe. Artyleria sprzymierzonych wsparła natarcie czterema pułkami artylerii i lotnictwem. Po zakończeniu APN uderzyła piechota. 3 Dywizji Strzelców Karpackich z 12 Pułkiem Ułanów Podolskich nacierała na kierunku wzgórza 593 i wzdłuż ''Gardzieli'', na Massa Albaneta, a 5 Kresowa Dywizja Piechoty przez ''Widmo'' na San Angelo. Bataliony 5 Kresowej DP zdobyły Widmo i walczyły o San Angelo. Poniosły jednak dotkliwe straty. Uporczywe niemieckie kontrataki i uderzenia ogniowe na wzgórza spowodowały, że straty w poszczególnych pododdziałach sięgały 40-70% stanu osobowego. Z 12 na 13 maja Polacy wycofali się na pozycje wyjściowe.
[[Plik:Polish Bugler Monte Cassino.jpg|160px|thumb|left|Polski hejnalista na ruinach [[klasztor]]u [[Monte Cassino]]]]
W dniach 13-16 maja prowadzono działania lokalne i rozpoznawcze.
1 szwadron [[1 Pułk Ułanów Krechowieckich|1 pułku ułanów krechowieckich]] wykonał uderzenie przez wąwóz Gardziel na południowe stoki Widma - umożliwiając saperom rozminowanie. Utrzymując następnie wąwóz pod ogniem uniemożliwił nieprzyjacielowi powtórne jego zaminowanie.
 
17 maja, po zreorganizowaniu i uzupełnieniu oddziałów, natarcie wznowiono. 5 Kresowa DP otrzymała zadanie opanowania grzbietu San Angelo i wzgórza 574, a 3 Dywizja Strzelców Karpackich zdobycia wzgórz 593, 569 i 476, a w zadaniu dalszym - opanowanie Massa Albaneta.
Na odcinku 5 Dywizji zgrupowaniem uderzeniowym dowodził zastępca dowódcy 5 KDP płk [[Klemens Rudnicki]]. Zdobyło ono Widmo, a następnie małe San Angelo i nawiązało walkę o duże San Angelo. Tu wprowadzono odwody. Do walki wszedł 13 batalion strzelców i [[Zgrupowanie Commando|grupa majora Smrokowskiego]].
 
Na odcinku 3 Dywizji natarciem dowodził dowódca 2 Brygady SK płk Roman Szymański. Atakowano wzgórze 593 i Albanetę.
W Gardzieli, na wysokości wzgórza Widmo działał szwadron 4 pułku pancernego. Walki trwały również w nocy. Około 10:00 patrole 12 Pułku Ułanów Podolskich, a potem 5 batalion strzelców karpackich, opanowały klasztor. Na ruinach klasztoru zatknięto polską, a później również i brytyjską flagę. 24 maja grupa "Bob"<ref group="uwaga">Nazwa grupy pochodzi od nazwiska jej dowódcy płk. Władysława Babińskiego</ref>, zdobyła Piedimonte, a 25 maja 15 pułk ułanów opanował Monte Cairo. Droga na Rzym została otwarta.
 
W bitwie o Monte Cassino i Piedimonte poległo 860 ''(w tym 72 oficerów)'' żołnierzy, 2822 zostało rannych ''(w tym 204 oficerów)'', a 97 zaginęło (w tym 5 oficerów){{odn|Komornicki|1984|s=67}}. Ranni byli umieszczani w szpitalu wojennym w [[Casamassima]], którym kierował płk [[Tadeusz Mieczysław Sokołowski|Tadeusz Sokołowski]]. Polegli żołnierze spoczywają na cmentarzu polskim u stóp wzgórza klasztornego.
[[Plik:Ancona 1944.png|right|250px]]
{{osobny artykuł|Bitwa o Ankonę}}
7 czerwca 3 Dywizja Strzelców Karpackich zluzowała hinduską 4 Dywizję Piechoty w rejonie na północ od Oriony i przeszła do [[pościg]]u wzdłuż szosy Nr 16. 18 czerwca jednostki korpusu zajęły Pescarę. Na lewo od 3 Dywizji Strzelców Karpackich weszła do działania 5 Kresowa DP. Polacy zdobyli Loreto, Recanati, Osimo, Castelfidardo i wzgórze San Pietra i podeszli pod [[Ankona|Ankonę]]. Dowódca korpusu postanowił: główne uderzenie wykonać siłami 5 Kresowej DP i opanować rejon Paterniano-Monte delia Crescia-Monte Tarto. 3 Dywizja Strzelców Karpackich z Karpackim Pułkiem Ułanów wiązała nieprzyjaciela w pasie nadmorskim. Rano 17 lipca uderzyła 5 KDP. Jej brygady zdobyły Paterniano, wzgórza na północ od San Stefana a dalej Monte delia Crescia oraz Offagna. Na odcinku zachodnim zdobyto wzgórza Monte Tarto i Croce di San Vinzenzo. Po zmroku oddziały kontynuowały natarcie. Wykonując manewr obejścia wyszły nad rzekę Esino pod Chiaravalle.
 
18 lipca oddziały korpusu wkroczyły do [[Ankona|Ankony]]. Zdobycie portu ułatwiło sprzymierzonym prowadzenie dalszych działań na Rimini i [[Linia Gotów|Linię Gotów]].
 
Po zdobyciu miasta i portu kontynuowano natarcie. 3 Dywizja Strzelców Karpackich uderzała na kierunku nadmorskiej szosy Nr 16. Nad Misą zdobyła niewielki przyczółek. 9 sierpnia do walki weszła ponownie 5 Kresowa Dywizja Piechoty wsparta czołgami brytyjskiego 7 pułku huzarów. Jej oddziały opanowały linię rzeki Cezano, a nocnym natarciem zdobyła Monterado.
 
3 Dywizja Strzelców Karpackich wspólnie z 2 Brygadą Pancerną walczyła pod Scapezzano i także wyszła na linię Cezano.
 
W tym czasie na kierunek nadmorski wprowadzono też korpus kanadyjski z zadaniem przełamania Linii Gotów pod Monte Lupone - Cattolica. W tej operacji również uczestniczyły oddziały 2 KP.
 
Od 19 sierpnia główny wysiłek spoczywał na 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Uderzono na wzgórza pod m. Constanza. W wyniku trzydniowej bitwy rozbito niemiecką 278 Dywizję. 28 sierpnia osiągnięto linię rzeki Foglia. 31 sierpnia 3 BSK zajęła m. Pesaro tym samym przełamując na swoim odcinku pierwszą Linię Gotów.
5 września korpus przeszedł do odwodu 8 Armii i ześrodkował się na północ od Ankony w dolinie rzeki Chianti.
 
[[Plik:Bitwa o Bolonie 1945.PNG|right|250px]]
{{osobny artykuł|Bitwa o Bolonię}}
W kwietniu 1945 brał udział w bitwie o [[Bolonia|Bolonię]]. [[20 kwietnia]] oddziały 2 Korpusu sforsowały rzeki Giana i Idice, a 21 o godzinie 6.05 [[9 Batalion Strzelców Karpackich]] z 3 Brygady wkroczył jako pierwszy do Bolonii i zawiesił nad miastem polską flagę. O godzinie 8.00 do miasta weszli Amerykanie z [[5 Armia (USA)|5 Armii]]. O tempie posuwania się świadczy odległość przebyta w ostatniej fazie: Polacy mieli do przebycia 50 km, a Amerykanie zaledwie 20 km. 2 Korpus Polski przez 13 dni wiązał walką trzy doborowe dywizje niemieckie (26-tą pancerną oraz 1. i 4. spadochronowe), brawurowo forsując cztery rzeki i dziewięć kanałów, umocnionych pod względem inżynieryjnym i zażarcie bronionych.
 
Przełamanie frontu pod Bolonią i wyzwolenie tego miasta miało decydujące znaczenie dla zadania Niemcom ostatecznej klęski na froncie włoskim. Oddziały II Korpusu Polskiego wkroczyły do Bolonii witane owacyjnie przez miejscową ludność. Z rozkazu dowódcy 8 Armii Polacy pozostali w tym rejonie nie biorąc już udziału w dalszym [[pościg]]u. 9 Batalionowi Strzelców Karpackich nadano uroczyście miano Bolońskiego,a 17 dowódców otrzymało honorowe obywatelstwo miasta. Senat Bolonii wręczył też żołnierzom polskim 215 specjalnie wybitych medali pamiątkowych z napisem ''Al liberatori che primi entrarono in Bologna 21 Aprile 1945 – per benemerenza'' ("Oswobodzicielom, którzy pierwsi weszli do Bolonii 21 kwietnia 1945 – w dowód zasługi").
 
Nowy dowódca 8 Armii brytyjskiej gen. Mac Creery w rozkazie pochwalnym skierowanym do żołnierzy 2 Korpusu Polskiego napisał:
: ''W Waszym marszu historycznym drogą Via Emilia prowadzącą z Faenzy do Bolonii, mieliście jako przeciwników wyborowe wojsko nieprzyjaciela. Trzem najlepszym dywizjom niemieckim: 26 Dywizji Pancernej, 1 oraz 4 Dywizji Spadochronowej zadaliście ciężkie straty w ludziach i sprzęcie... W tej wielkiej bitwie wykazaliście wspaniałego ducha walki, wytrwałość i sprawność bojową. Przesyłam Wam moje najgorętsze powinszowania oraz wyrazy podziwu dla wszystkich oficerów i szeregowych...''
 
W sumie straty polskie poniesione w [[Operacja wojskowa|operacji]] pod Bolonią wyniosły 600 rannych oraz 300 poległych żołnierzy, którzy spoczęli na miejscowym cmentarzu. Następnie korpus pozostawał w składzie wojsk okupacyjnych. W 1946 przeniesiony do [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]].
 
== Dyslokacja korpusu po zakończeniu działań wojennych ==
Po zakończeniu walk o Bolonię, korpus przeszedł do odwodu brytyjskiej 8 Armii. Rozmieszczony został początkowo pomiędzy Bolonią, Rimini a Imolą. Kwatera Główna Dowództwa 2 Korpusu Polskiego znajdowała się na północ od Imoli. Tam zastał ją koniec działań zbrojnych we Włoszech. Na przełomie maja i czerwca korpus rozpoczął przedyslokowanie na południe Półwyspu Apenińskiego w rejon na południe od Ankony{{odn|Żak|2014|s=119}}. Część oddziałów kwaterowała w namiotach polowych. Dowództwo korpusu rozlokowało się w [[Porto San Giorgio]]. Dopiero jesienią 1945 większość żołnierzy skoszarowano w budynkach murowanych. Do skoszarowania wykorzystywano budynki użyteczności publicznej. Powszechnie wykorzystywano również koszary włoskie i poniemieckie. Oficerowie zazwyczaj wynajmowali kwatery prywatne. W dniach 23-24 października 1946 kwaterę główną przeniesiono do Ankony, gdzie pozostała do końca pobytu korpusu we Włoszech{{odn|Żak|2014|s=120}}.
 
Oddziały i jednostki korpuśne rozmieszczone były na terenie niemal całego Półwyspu Apenińskiego. Większość sił korpus utrzymywał w środkowej i południowej części kraju. Działając na rzecz szczególnych związków taktycznych lub oddziałów prowadzących służbę wartowniczą i garnizonową, zabezpieczając lub wspomagając proces szkoleniowy a także wykonując szereg innych obowiązków służby korpusu z dużą częstotliwością zmieniały miejsca postoju{{odn|Żak|2014|s=130}}.
 
== Struktura organizacyjna korpusu ==
2 Korpus Polski, pod względem organizacyjnym znacznie różnił się od korpusów brytyjskich. Składał się z trzech związków taktycznych, podczas gdy korpusy brytyjskie - z czterech lub pięciu wielkich jednostek. W skład polskiego korpusu wchodziły liczne jednostki rodzajów broni i służb, które u Brytyjczyków znajdowały się na szczeblu armii. Korpuśna artyleria stanowiła 30 procent stanu etatowego. Na piechotę przypadało tylko 24 proc.
* [[Plik:Odznaka 2 KP PSZ.jpg|25px]] [[Kwatera (dowództwo)|Kwatera Główna]] 2 Korpusu
** [[Plik:Oznaka3dsk.png|25px]] [[3 Dywizja Strzelców Karpackich]] (3rd Carpathian Infantry Division)
[[Plik:Odzn.rozp. nadana w 2 KP.JPG|thumb|200px|Oznaka specjalna]]
'''Oznaka specjalna'''<br />
Walczący w składzie 8 Armii Brytyjskiej 2 Korpus Polski otrzymał od dowódcy armii gen. Olivera Leese'a po bitwie o Monte Cassino odznakę specjalną{{odn|Murgrabia|1990|s=101}}. Stanowiła ją oznaka rozpoznawcza 8 Armii Brytyjskiej w kształcie tarczy krzyżowców. Tło, na którym umieszczono białą tarczę z krzyżem koloru złotego, jest barwy niebieskiej{{odn|Murgrabia|1990|s=101}}.
 
Gen. Leese tak pisał do gen. Andersa:
{{Cytat|"Życzeniem moim jest, aby żołnierze Polskiego Korpusu od dnia dzisiejszego nosili na ramieniu tarczę Krzyżowców VIII Armii, jako specjalną odznakę tego zaszczytnego stanowiska, jakie zajmuje Pański Korpus w VIII Armii. Gdy tylko dowiem się o Pańskiej zgodzie na to, wydam natychmiast odpowiednie zarządzenie".}}
 
'''Marsz 2 Korpusu Polskiego'''
: Może były między nami jakieś kwasy
: Ten z Narviku, tamten znów angielski lord,
: A ten trzeci spod Tobruku,
: A ten czwarty z Buzułuku,
: Połączyło nas Cassino, klasztor, fort.
 
:: To my, żołnierze 2 Korpusu,
:: Krzyżowców tarcza ramię zdobi nam,
:: To my, żołnierze 2 Korpusu,
:: Oszczerstwom wszystkim zadaliśmy kłam.
 
:: Nie słowami, bo usta milczały
:: Odpowiedź naszą pisaliśmy krwią
:: I jak huragan skruszyliśmy skały
:: I powinność spełniliśmy swą!
 
: Dzisiaj nie ma między nami już różnicy
: Dziś złączyła nas przelana wspólnie krew,
: Leży rotmistrz spod Tobruku,
: Obok kapral z Buzułuku,
: Leżą ramię przy ramieniu Świerk i Lew.
Refren…
== Linki zewnętrzne ==
* [https://web.archive.org/web/20111112195108/http://www.cmentarzmontecassino.com.pl/index.php/skad-2-korpusu.html Organizacja i skład bojowy 2 Korpusu]]
* [http://replay.waybackmachine.org/20080908075650/http://www.kki.com.pl/piojar/brygad/brygad/brygad.html Wspomnienia żołnierza Brygady Karpackiej Stanisława Jaroszczaka opracowane w Internecie przez jego syna Piotra Jaroszczaka]
* [http://replay.waybackmachine.org/20071216224540/http://www.army.mod.uk/aac/units/3_regiment_aac/663_squadron/index.htm Strona brytyjskiego 663 Dywizjonu Korpusu Lotnictwa Wojsk Lądowych, który kontynuuje tradycje polskiego 663 Dywizjonu Samolotów Artylerii]
* [http://www.wspolnota-polska.org.pl/index.php?id=gl51207 Prasa polska we Włoszech 1938-1983. Podstawowe informacje na temat 65 pism wydawanych przez 2 KP oraz wchodzące w jego skład jednostki i pododdziały]
2 765 143

edycje