Związek Walki Młodych: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 16 bajtów ,  3 lata temu
m
zamieniam magiczny ISBN na szablon
m (lit.)
m (zamieniam magiczny ISBN na szablon)
[[Plik:Zwiazek Walki Mlodych - gravestone.jpg|thumb|Grób założycieli i organizatorów ZWM na [[Cmentarz Wojskowy na Powązkach|Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie]]]]
'''Związek Walki Młodych''' ('''ZWM''') – polska [[komunizm|komunistyczna]] organizacja młodzieżowa, posiadająca grupy bojowe, utworzona w [[Konspiracja|podziemiu]], pomiędzy styczniem a sierpniem 1943 roku<ref name=ms>Mały Słownik Historii Polski, Warszawa 1997, s. 242.</ref> przez byłych członków [[Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej|Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej]], [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”|OMS „Życie”]] oraz [[Związek Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”|Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”]] z inicjatywy [[Hanka Sawicka|Hanny Szapiro-Sawickiej]]<ref>Encyklopedia Powszecgna PWN, {{ISBN |83-01-00000-7}}, T. 1-4.</ref><ref>Andrzej Werblan „Władysław Gomułka. Sekretarz Generalny PPR” Książka i Wiedza 1988 {{ISBN |83-05-11972-6}}, s. 115.</ref>. ZWM stanowił młodzieżową przybudówkę [[Polska Partia Robotnicza|Polskiej Partii Robotniczej]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko= [[Piotr Gontarczyk|Gontarczyk]] | imię= Piotr | tytuł= Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy (1941-1944) | data=2006 | wydawca=Fronda | miejsce=Warszawa | isbn= | strony=80}}</ref>, realizującą priorytety [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radzieckiej]] [[racja stanu|racji stanu]] – jej podporządkował swoją taktykę propagandową i realizowane akcje, w tym akcje zbrojne<ref name=IPN>{{cytuj stronę| url = http://www.ipn.gov.pl/portal/pl/398/4920/Zwiazek_Walki_Mlodych__Zwiazek_Mlodziezy_Polskiej.html| tytuł = Związek Walki Młodych – Związek Młodzieży Polskiej, Informacja historyczna, Instytut Pamięci Narodowej| data dostępu = 25 kwietnia 2009}}</ref>. We wrześniu 1943 roku Zarząd Główny ZWM wydał swoją ''Deklarację programową'', w której określił podstawowe cele działalności Związku<ref name=ms59>Mały Słownik Historii Polski, Warszawa 1959, s. 237-238.</ref>. Związek Walki Młodych rozwiązany został 21 lipca 1948 roku, wchodząc w skład nowo założonego [[Związek Młodzieży Polskiej|Związku Młodzieży Polskiej]]<ref name=ms />.
 
== Geneza i początki działalności ==
Działalność ZWM polegała w tym czasie głównie na dokonywaniu akcji bojowych i dywersyjnych na liniach komunikacyjnych. ZWM najbardziej jest jednak znany z akcji kontrterrorystycznych przeciwko Niemcom. Jedną z pierwszych akcji związku było spalenie niemieckiego baraku wojskowego przy [[Ulica Czerniakowska w Warszawie|ul. Czerniakowskiej]] w [[Warszawa|Warszawie]]. Operacja, dowodzona przez Tadeusza Olszewskiego, była wspierana przez dwóch członków [[Armia Krajowa|AK]] – przyjaciół Olszewskiego, którzy ubezpieczali akcję. W ramach akcji odwetowych ZWM przeprowadził także zamachy na niemiecką restaurację ''Mitropa'' oraz na redakcję znanej ''[[Gadzinówka|gadzinówki]]'' – [[Nowy Kurier Warszawski|Nowego Kuriera Warszawskiego]]<ref name=ZWM />. W ramach odwetu za śmierć „Zawiszy”, „Wiktora” i Hanki Sawickiej grupa młodych lewicowców uderzyła na „[[Bar Podlaski w Warszawie|Bar Podlaski]]”, zarezerwowany tylko dla Niemców; w efecie akcji zginęło 6 Niemców, a wielu zostało rannych. Akcję w Barze Podlaskim powtórzono 23 października 1943 roku. Wtedy od granatów ZWM-owców zginęło 11 [[Waffen-SS|SS]]-manów, a kolejnych kilkunastu było rannych. 11 tegoż roku w odpowiedzi na rozstrzelanie 200 więźniów Pawiaka ZWM przeprowadził atak na Café Club przy ul. Nowy Świat 15. Akcją tą starali się udowodnić, że nie są gorsi od oddziałów szturmowych GL, które przprowadziły taką [[Zamachy Gwardii Ludowej na Café Club|akcję]] w październiku 1942. Obie te akcje ZWM zostały potępione przez Armię Krajową, która wtedy jeszcze kierowała się taktyką – jak podkreślała prasa AK – „stania z karabinem u nogi”, tzn. czekania na sygnal z Londynu do rozpoczęcia ogólnonarodowego powstania.
 
Akcje zbrojne ZWM tak ocenił prof [[Tomasz Strzembosz]]: „Wszystkie trzy dotychczasowe serie: z 24 października 1942 r., z 17 stycznia 1943 r. i seria lipcowa, stały się próbą praktycznej realizacji zasady odpowiedzialności zbiorowej wszystkich [[Niemcy|Niemców]] za to, co działo się w okupowanej Warszawie, próbą odpowiedzenia tą samą bronią, jaką stosowali Niemcy od początku [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|okupacji]]. Była to strategia walki [[konspiracja|konspiracyjnej]] zupełnie uzasadniona, choć zasadniczo odmienna od strategii realizowanej przez komórki kierującej akcją dywersyjno-bojową [[Armia Krajowa|AK]], która uderzając najczęściej w wybranych przedstawicieli aparatu okupacyjnego (zwłaszcza policji i administracji cywilnej), usiłowała oddziaływać w ten sposób na postawę aparatu, aby stworzyć lub poszerzyć szczelinę pomiędzy policją i aparatem cywilnym a [[Wehrmacht]]em.”<ref>[[Tomasz Strzembosz|T. Strzembosz]], ''Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1945'', Warszawa 1983, s. 395, {{ISBN |83-06-00717-4}}.</ref>
 
Czynniki podziemne związane z [[Rząd RP na uchodźstwie|rządem RP na uchodźstwie]] oceniły powyższą taktykę walki jako „bezwzględną i zbrodniczą”. Wystąpienia zbrojne, których efektem było pozbawianie życia kilku lub kilkunastu przypadkowo trafionych Niemców prowokowały bowiem masowe represje wśród Polaków.
Metoda prowokowania niemieckich środków odwetowych miała mieć charakter celowy – w ten sposób mało liczne w porównaniu do [[Armia Krajowa|AK]] organizacje zbrojne związane z [[Polska Partia Robotnicza|PPR]] „w stanie ogólnego chaosu, anarchii, (...) w nastroju ślepej żądzy odwetu i rozpaczy” wśród ludności polskiej, mogły łatwiej „wypłynąć na wierzch”<ref>[[Jan Nowak-Jeziorański|J. Nowak-Jeziorański]], ''Kurier z Warszawy'', Kraków 2005, s. 152, {{ISBN |83-240-0535-8}}.</ref>.
 
=== Udział w [[Powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]] ===
1 013 681

edycji