Kosmologia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 151 bajtów ,  3 lata temu
szablon
(→‎Linki zewnętrzne: link do SEP)
(szablon)
{{Przekierowanie|kosmografia|[[Kosmografia (podręcznik)]]}}
'''Kosmologia''' (z [[język grecki|gr.]] ''kósmos'': porządek, wszechświat oraz ''lógos'': słowo, nauka) – pierwotnie dział filozofii rozpatrujący świat materialny w świetle jego ostatecznych przyczyn: termin ten, wprowadzony przez [[Christian Wolff|Christiana Wolffa]], jest już dziś jednak rzadko stosowany, gdyż wyparty został przez zbliżony znaczeniem "[[filozofia przyrody]]"<ref>{{Cytuj | autor=Antoni Podsiad, ''| tytuł=Słownik terminów filozoficznych'', | wydawca=Instytut Wydawniczy Pax, | data=2000, s.| s=457.}}</ref>. Obecnie oznacza on głównie naukę empiryczną poszukującą odpowiedzi na pytanie o strukturę i ewolucję [[Wszechświat]]a. Natomiast pochodzenie Wszechświata, choć bywa przedstawiane jako ściśle związane z kosmologią, jest obszarem zainteresowania [[kosmogonia|kosmogonii]], a nie kosmologii<ref>{{cytuj stronę|url=http://genesismission.jpl.nasa.gov/educate/scimodule/Cosmogony/CosmogonyPDF/CosCosmolTT.pdf|tytuł=Cosmogony or Cosmology?|opublikowany=[[NASA|National Aeronautics and Space Administration]] (NASA)|język=en}}</ref>.
 
Przed powstaniem nowożytnych nauk przyrodniczych, przy wyjaśnianiu zasad rządzących Wszechświatem łączono kwestie jego strony [[fizyka|fizycznej]] z problemami natury [[Metafizyka klasyczna|metafizycznej]] ([[kosmologia religijna]]). Powstanie [[ogólna teoria względności|ogólnej teorii względności]] dało podstawę do tworzenia fizycznych [[Model kosmologiczny|modeli Wszechświata]], a co za tym idzie do powstania [[kosmologia fizyczna|kosmologii fizycznej]], obejmującej [[Kosmologia obserwacyjna|kosmologię obserwacyjną]] i [[Kosmologia teoretyczna|kosmologię teoretyczną]]<ref name="Urania0389">{{Cytuj pismo | nazwiskoautor = Maślanka | imię =, Krzysztof; | tytuł = Refleksje o kosmologii współczesnej: kosmologia wczesnego Wszechświata (I) | czasopismo = [[Urania - Postępy Astronomii|Urania]] | wydawca = [[Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii|PTMA]] | woluminwydanie = 3/ (566) | data=marzec 1989 | stronys = 77–80 | issn = 0042-07-940794 | oclc=499973597 | url = http://www.urania.edu.pl/pliki/archiwum/urania_1989_03.pdf}}</ref><ref name="Ellis">{{Cytuj | autor=George F.R. Ellis ''| tytuł=Issues in the Philosophy of Cosmology'' (| data=2008) {{arXiv| arxiv=astro-ph|/0602280v2 | język=en}}</ref>.
 
== Zobacz też ==
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj | autor=[[Michał Heller]], ''| tytuł=Ewolucja kosmosu i kosmologii'', | wydawca=PWN | data=1985, {{ISBN| isbn=83-01-04618-X}}
* {{Cytuj | autor=Andrew Liddle, ''| tytuł=Wprowadzenie do kosmologii współczesnej'', | wydawca=Prószyński i S-ka | data=2000, {{ISBN| isbn=83-7255-114-6}}
 
== Linki zewnętrzne ==