Otwórz menu główne

Zmiany

Usunięte 33 bajty ,  2 lata temu
m
korekta spisu treści
Podboje Filipa i Aleksandra oraz przedwczesna śmierć tego ostatniego zapoczątkowały [[Epoka hellenistyczna|epokę hellenistyczną]].
 
== HistoriaWczesne dzieje ==
=== Wczesne dzieje ===
 
W odróżnieniu od większości greckich państw Macedonia była monarchią. Odmienny ustrój państwowy oraz liczne antagonizmy z miastami-państwami greckimi, przyczyniły się do błędnego przeświadczenia o Macedończykach jako jedynie "spokrewnionych" z Grekami. Teza o barbarzyństwie Macedończyków była szczególnie gorliwie rozprzestrzeniana przez [[Demostenes (mówca grecki)|Demostenesa]]. Mówili oni jednak tym samym językiem co Grecy, byli dopuszczani do udziału w olimpiadzie, a sam Herodot twierdził, iż pochodzili z plemienia Dorów. Jako założyciela państwa wymienia się [[Perdikkas I Macedoński|Perdikkasa I]] (ok. [[700 p.n.e.]]), jednak większe znaczenie uzyskała Macedonia dopiero pod rządami [[Archelaos I Macedoński|Archelaosa I]] ([[413 p.n.e.|413]]-[[399 p.n.e.]]).
 
=== Czasy Filipa II i Aleksandra Wielkiego ===
{{osobny artykuł|Filip II Macedoński}}
{{osobny artykuł|Aleksander Macedoński}}
[[Plik:MacedonEmpire.jpg|center|thumb|1000px|<center>Szlak i imperium Aleksandra Macedońskiego<center>]]
 
=== Okres hellenistyczny ===
==== Wojny diadochów ====
{{osobny artykuł|Wojny diadochów}}
Po śmierci Aleksandra ([[323 p.n.e.]]) jego zdobycze zostały rozdzielone między wodzów macedońskiej armii (tzw. [[diadochowie|diadochów]]). Macedonia wraz z Grecją i krajami sąsiednimi przypadła [[Antypater (wódz macedoński)|Antypatrowi]], który jednak zmarł w [[319 p.n.e.]] wyznaczając na swego następce [[Poliperchon|Polyperchona]]. Syn Antypatra, [[Kassander]], niepogodzony z tą decyzją, sprzymierzył się z diadochami [[Antygon I Jednooki|Antygonem]], [[Ptolemeusz I Soter|Ptolemeuszem]] i [[Lizymach]]em i w wyniku walk przejął władzę. W [[316 p.n.e.]] rozkazał zamordować wdowę po Aleksandrze Wielkim [[Roksana (żona Aleksandra)|Roksanę]], a w [[309 p.n.e.]] jej małoletniego syna [[Aleksander IV Macedoński|Aleksandra IV]]. Po śmierci Kassandra w [[298 p.n.e.]] rozgorzały walki o dominację w Grecji i Macedonii, toczone między [[Demetriusz I Poliorketes|Demetriosem]], Lizymachem i [[Pyrrus]]em, królem [[Epir]]u. Po kilku zmianach na tronie i najeździe [[Galatowie|Galów]] Macedonia znalazła władcę w osobie [[Antygon II Gonatas|Antygona Gonatasa]], syna Demetriosa, wnuka Antygona Jednookiego.
 
==== Rządy Antygona Gonatasa ====
{{osobny artykuł|Antygon II Gonatas}}
Drogę Antygona Gonatasa na tron Macedonii ułatwiła panująca w kraju anarchia spowodowana najazdem Galów w [[279 p.n.e.]] i słabą władzą<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Walbank| imię = Frank William| tytuł = Świat hellenistyczny| wydawca = Prószyński i S-ka| miejsce = Warszawa| rok = 2003| strony = 57| isbn = 83-7255-151-0}}</ref>. Szeroko rozpropagował on swoje zwycięstwo nad Celtami [[bitwa pod Lizymachią|pod Lizymachią]] w [[277 p.n.e.]], a w [[276 p.n.e.]] sięgnął po władzę w Macedonii i Tessalii. W [[274 p.n.e.]] kraj najechał Pyrrus pokonując Antygona i zajmując Tessalię oraz znaczną część samej Macedonii. Później walki przeniosły się na [[Peloponez]], gdzie w [[272 p.n.e.]] Pyrrus zginął oblegając [[Argos (miasto)|Argos]], a jego armia poddała się Antygonowi. Zwycięstwo dało Gonatasowi kontrolę nad Grecją, utrzymywaną dzięki macedońskim garnizonom m.in. w [[Korynt|Koryncie]], [[Pireus]]ie a od [[270 p.n.e.]] w [[Chalkida|Chalkis]] na Eubei, którymi kierował brat króla, [[Krateros Antygonida|Krateros]].
W [[251 p.n.e.]] młody polityk [[Aratos z Sykionu|Aratos]] zdobył władzę w [[Sykion]]ie i przyłączył swoje miasto do niewielkiego [[Związek Achajski|Związku Achajskiego]], umacniając pozycję tej organizacji w Grecji. Związek prowadził politykę antymacedońską (z poparciem Egiptu), w [[243 p.n.e.]] udało się nawet Aratosowi zdobyć twierdzę [[Akrokorynt]], gdzie stacjonował garnizon Antygona. Macedonia utraciła kontrolę nad drogą na Peloponez, a sukces Związku Achajskiego sprawił, że przyłączyły się do niego kolejne poleis.
 
==== Demetrios II i Antygon Doson ====
Antygon Gonatas zmarł w [[239 p.n.e.]], tron Macedonii przejął jego syn [[Demetriusz II Antygonida|Demetrios II]], rozpoczynając panowanie od walk ze [[Związek Etolski|Związkiem Etolskim]]. Rozwiązało to ręce Związkowi Achajskiemu, który rozszerzał się na kolejne państwa. W [[229 p.n.e.]] Demetrios II poległ w walce z [[Dardanowie|Dardanami]] z północy, co wykorzystali Etolowie, zajmując Tessalię.
 
Sytuację opanował [[Antygon III Doson]], który wzmocnił macedońskie wpływy w Grecji. Adoptował małoletniego syna Demetriosa II – późniejszego [[Filip V Antygonida|Filipa V]]. Zmarł w [[221 p.n.e.]] po zwycięskiej bitwie z Dardanami.
 
==== Panowanie Filipa V ====
{{osobny artykuł|Filip V Antygonida}}
W końcu [[III wiek p.n.e.|III w. p.n.e.]] król [[Filip V Antygonida|Filip V]] sprzymierzył się z [[Hannibal]]em przeciwko [[Starożytny Rzym|Rzymowi]]. [[Tytus Kwinkcjusz Flamininus]] pobił Filipa w [[197 p.n.e.]] [[Bitwa pod Kynoskefalaj (197 p.n.e.)|pod Kynoskefalaj]] i zmusił do zrzeczenia się [[hegemonia|hegemonii]] nad Grecją.
 
==== Upadek państwa ====
W kolejnej wojnie [[Lucjusz Emiliusz Paulus Macedoński]] pokonał [[Perseusz Antygonida|Perseusza]] (syna Filipa) w [[bitwa pod Pydną|bitwie pod Pydną]] ([[168 p.n.e.]]) i zdetronizował dynastię. Macedonia stała się rzymską prowincją.
 
=== Pod panowaniem rzymskim ===
{{osobny artykuł|Macedonia (prowincja rzymska)}}
Przy podziale państwa rzymskiego w 395 została przyłączona do cesarstwa wschodniego. Od [[VI wiek|VI]] w. na terenie Macedonii osiedlali się także [[Słowianie]].