Durrës: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 14 bajtów ,  3 lata temu
m
{{Kontrola autorytatywna}}, WP:SK
m (zamieniam magiczny ISBN na szablon)
m ({{Kontrola autorytatywna}}, WP:SK)
|kod mapy =
|wariant mapy =
|stopniN = 41 |minutN = 19 |sekundN =
|stopniE = 19 |minutE = 27 |sekundE =
|opis miejsca =
|commons = Category:Durrës
[[Plik:Durres Amphitheater Mosaike.jpg|thumb|left|Mozaiki bizantyńskie]]
[[Plik:Durrës, Pinargenti.jpg|thumb|left|Durrës w 1573 r.]]
Założone w 625 roku p.n.e.<ref name="whs">{{cytuj książkę |nazwisko = Praca zbiorowa|imię = |tytuł = Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Indoeuropejczycy - Celtowie|wydanie = |tom = 12|wydawca = Polskie Media Amer.Com|miejsce = Poznań |rok = 2006|isbn = 83-7425-367-3|strony = 160}}</ref> w czasach [[Starożytna Grecja|greckich]] kolonizacji pod nazwą [[Epidamnos]] na cześć swego założyciela, na terenach zamieszkałych przez plemiona [[Ilyria|ilyryjskie]]. Założone przez dwa polis greckie - [[Korynt]] i [[Korfu|Korkyrę]]. Ze względy na różnice ustrojowe obu polis (Korynt - rządziła [[arystokracja]], Korkyra - [[demokracja]]) wybuchł konflikt który doprowadził do [[II wojna peloponeska|II wojny peloponeskiej]]. Po śmierci [[Aleksander Macedoński|Aleksandra Wielkiego]] na krótko miasto trafiło<ref name="whs"/> pod rządy [[Iliria|iliryjskiego]] króla [[Glaukias]]a. Po nim, około 220 r. p.n.e. przejęli je [[Starożytny Rzym|Rzymianie]], nazywając je Dyrrachium. Początkowo funkcjonowało jako prowincjonalny ośrodek administracyjny, z czasem stało się główną bazą przeładunkową [[Cesarstwo Rzymskie|rzymskich]] legionów na wschodnim wybrzeżu [[Adriatyk]]u. Około 130 r. p.n.e. stało się punktem początkowym ważnej rzymskiej drogi [[Via Egnatia]], prowadzącej na wschód przez całe Bałkany aż do miasta [[Bizancjum (miasto)|Bizancjum]] (późniejszego [[Konstantynopol]]a). Dzięki temu, Dyrrachium stało się ważnym ośrodkiem handlowym. W czasach panowania rzymskiego wybudowano wiele gmachów publicznych: wodociągi, kanalizację, termy, amfiteatr. Właśnie stąd, w 48 roku p.n.e. [[Gajusz Juliusz Cezar|Juliusz Cezar]] wyruszył na [[Bitwa pod Farsalos|bitwę pod Farsalos]] przeciwko [[Pompejusz]]owi w trakcie [[Wojna domowa Cezara z Pompejuszem|rzymskiej wojny domowej]]. W 346 roku miasto ucierpiało w wyniku trzęsienia ziemi, uszkadzając także drogę Via Egnatia<ref>{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa pod red. Cécile Morrisson| tytuł = Świat Bizancjum | wydanie = I| wydawca = [[Wydawnictwo WAM]]| miejsce = Kraków| rok = 2007| strony = 365| rozdział = Iliria| nazwisko r = Bavant| imię r = Bernard| autor r link = | tom = I| tytuł tomu = Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641| część = | tytuł części = | seria = | isbn = 978-83-7318-746-7| cytat = | język = pl| data dostępu = }}</ref>.
 
Po podziale [[Cesarstwo Rzymskie|Cesarstwa Rzymskiego]] w 395 roku, Dyrrachium znalazło się w jego części wschodniej – [[Cesarstwo Bizantyńskie|Cesarstwie Bizantyńskim]], stając się jednym z ważniejszych jego portów, łączących go z Europą Zachodnią. W kolejnych wiekach wielokrotnie najeżdżali je barbarzyńcy: [[Ostrogoci]] pod wodzą Teodoryka Amala<ref>{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa pod red. Cécile Morrisson| tytuł = Świat Bizancjum | wydanie = I| wydawca = [[Wydawnictwo WAM]]| miejsce = Kraków| rok = 2007| strony = 374| rozdział = Iliria| nazwisko r = Bavant| imię r = Bernard| autor r link = | tom = I| tytuł tomu = Cesarstwo Wschodniorzymskie 330-641| część = | tytuł części = | seria = | isbn = 978-83-7318-746-7| cytat = | język = pl| data dostępu = }}</ref>, [[Frankowie]], [[Słowianie]]. W [[XI wiek|XI]] i [[XII wiek|XII]] wieku miasto stało się celem ataków [[Italonormanowie|sycylijskich Normanów]], chcących zdobyć dla siebie przyczółek na Bałkanach. W 1081 r. było oblegane przez [[Robert Guiscard|Roberta Guiscarda]], a bronione przez szwagra cesarza bizantyńskiego - Grzegorza Paleologa. Po nieudanej próbie zakończenia oblężenia ze strony armii cesarza [[Aleksy I Komnen|Aleksego I Komnena]], w październiku 1081 r., Dyrrachium zostało zdobyte przez Normanów<ref>{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa pod red. Jeana-Claude'a Chayneta| tytuł = Świat Bizancjum | wydanie = I| wydawca = [[Wydawnictwo WAM]]| miejsce = Kraków| rok = 2011| strony = 65| rozdział = Bizancjum pomiędzy Turkami a Krzyżowcami| nazwisko r = Chaynet| imię r = Jean-Claude| autor r link = | tom = II| tytuł tomu = Cesarstwo Bizantyńskie 641-1204| część = | tytuł części = | seria = | isbn = 978-83-7505-570-2| cytat = | język = pl| data dostępu = }}</ref>. Niecałe 30 lat później zostało odzyskane przez Bizantyńczyków. W 1107 roku, syn Roberta Guiscarda, Boemund, próbował zdobyć Dyrrachium, ale bez skutku<ref>{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa pod red. Jeana-Claude'a Chayneta| tytuł = Świat Bizancjum | wydanie = I| wydawca = [[Wydawnictwo WAM]]| miejsce = Kraków| rok = 2011| strony = 511| rozdział = Bałkany| nazwisko r = Chaynet| imię r = Jean-Claude| autor r link = | tom = II| tytuł tomu = Cesarstwo Bizantyńskie 641-1204| część = | tytuł części = | seria = | isbn = 978-83-7505-570-2| cytat = | język = pl| data dostępu = }}</ref>. W 1185 roku miasto ponownie zostało przejęte przez Normanów, tym razem bez oporu<ref>{{Cytuj książkę | autor = Praca zbiorowa pod red. Jeana-Claude'a Chayneta| tytuł = Świat Bizancjum | wydanie = I| wydawca = [[Wydawnictwo WAM]]| miejsce = Kraków| rok = 2011| strony = 79| rozdział = Bizancjum pomiędzy Turkami a Krzyżowcami| nazwisko r = Chaynet| imię r = Jean-Claude| autor r link = | tom = II| tytuł tomu = Cesarstwo Bizantyńskie 641-1204| część = | tytuł części = | seria = | isbn = 978-83-7505-570-2| cytat = | język = pl| data dostępu = }}</ref>. W 1272 [[Karol I Andegaweński|Karol Andegaweński]] ogłosił miasto stolicą Księstwa Albanii, a niecały rok później nastąpiło kolejne bardzo poważne trzęsienie ziemi, w wyniku którego doszło do znacznych zniszczeń na terenie miasta. W 1366 miasto zdobyli [[Serbowie]]. W XIV wieku było największym miastem na ziemiach dzisiejszej Albanii, licząc ówcześnie 25 tys. mieszkańców<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Otręba| imię = Mateusz | tytuł = Albania - Bałkański „Dziki Zachód”| wydanie = 1| wydawca = [[Wydawnictwo Helion]]| miejsce = Gliwice| data = 2013-06-06| strony = 120| rozdział = Zwiedzanie Albanii | seria = Przewodniki Bezdroży| isbn = 978-83-246-5831-2 | data dostępu = 2015-06-22}}</ref>. W latach 1392-1501 Dyrrachium było posiadłością [[Republika Wenecka|Republiki Weneckiej]]. Od 1466 roku kilkakrotnie było oblegane przez [[Turcy osmańscy|Turków osmańskich]], którym ostatecznie udało się podbić je w 1501 roku włączając miasto do [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskiego]]go.
 
Po odzyskaniu niepodległości, 7 marca 1913 roku, Durrës zostało tymczasową stolicą Albanii. Do 1920 roku, kiedy stolicę kraju przeniesiono do [[Tirana|Tirany]], Durrёs było największym i najważniejszym albańskim miastem. Podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]] było okupowane wpierw przez wojska włoskie, a później austriackie. Austriacy wówczas zbudowali tu bazę okrętów podwodnych, co w 1918 roku doprowadziło do bombardowania miasta przez wojska [[Ententa|Ententy]]. Za panowania króla [[Ahmed Zogu|Zogu I]] miasto przeżywało okres rozwoju. Zachęceni przez władcę Włosi zaczęli tu chętnie inwestować. Rozwój ten na krótko zatrzymało trzęsienie ziemi z 1926 roku, po którym jednak miasto zostało odbudowane, z pomocą Włochów<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | inni = Praca zbiorowa| tytuł = Przewodnik Bałkany: Bośnia i Hercegowina, Serbia, Kosowo, Macedonia, Albania| wydanie = IV| wydawca = Bezdroża Sp. z o.o.| miejsce = Kraków| rok = 2011| strony = 416| rozdział = Albania| nazwisko r = Kania| imię r = Maciej| seria = Przewodniki Bezdroży| isbn = 978-83-7661-151-8 | język = pl|}}</ref>. W Durrёs, 6 kwietnia 1939 roku, rozpoczęła się inwazja faszystowskich Włoch na Albanię, po której kraj ten stał się włoskim protektoratem. Po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] i odzyskaniu niepodległości, Durrës straciło na znaczeniu handlowym, ze względu na postępującą samoizolację kraju, prowadzoną przez [[Albańska Partia Pracy|reżim komunistyczny]]. Przybijały tu głównie statki radzieckie, a od lat 60. XX w. do końca lat 70. – chińskie. Na początku lat 90. miasto było miejscem silnych niepokojów społecznych, które prowadziły do ucieczek drogą morską do Włoch<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Figiel| imię = Stanisław| tytuł = Przewodnik Albania| wydanie = I| wydawca = [[Rewasz (wydawnictwo)|Oficyna Wydawnicza „Rewasz”]]| miejsce = Pruszków| rok = 2011| strony = 122-123| seria = Przewodniki Rewasz| isbn = 978-83-62460-13-7 | język = pl|}}</ref>. W 1999 roku, podczas [[Wojna domowa w Kosowie|wojny w Kosowie]], w Durrës znalazło schronienie ponad 100 tys. uciekinierów.
 
== Zabytki ==
* [[Amfiteatr w Durrës|Rzymski amfiteatr]] z początku [[II wiek|II wieku]]u, największy na Bałkanach. Obiekt ten, ma średnicę ok. 120 m i wysokości trybun ok. 20 m, mógł pomieścić 15 tysięcy ludzi. Położony jest na stoku wzgórza w pobliżu murów i budynków mieszkalnych. Ruiny amfiteatru odkryto w 1966 roku podczas kopania studni. Gdy zakazano walk gladiatorów, miejscowa społeczność chrześcijańska przejęła amfiteatr w V wieku, tworząc pod trybunami kaplicę w [[VI wiek|VI]] wieku, zaś na arenie - cmentarz.
* termy rzymskie z II wieku – odkryte w 1962 roku
* forum rzymskie z V wieku, pełniące swe funkcje do [[VII wiek|VII]] wieku
* pozostałości murów obronnych - wybudowane na przełomie [[V wiek|V]] i [[VI wiek|VI]] wieku przez [[Cesarze bizantyńscy|cesarza bizantyńskiego]] [[Anastazjusz I|Anastazjusza I]], celem ochrony miasta przed najazdami barbarzyńskich plemion.
* wenecka wieża – mieszcząca się w porcie. Od niej zaczyna się najlepiej zachowany fragment murów miejskich.
* pałac byłego albańskiego króla [[Ahmed Zogu|Zoga I]] – wybudowana na wzgórzu nad miastem w latach 20. XX w. rezydencja nadmorska w stylu [[Art déco]]. Przed pałacem stoi pomnik [[Skanderbeg|Skanderbega]]a oraz radar zbudowany przez armię włoską. Obiekt jest niedostępny dla zwiedzających.
 
== Obiekty turystyczne ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = | imię = | inni = Praca zbiorowa| tytuł = Przewodnik Bałkany: Bośnia i Hercegowina, Serbia, Kosowo, Macedonia, Albania| wydanie = IV| wydawca = Bezdroża Sp. z o.o.| miejsce = Kraków| rok = 2011| strony = 416-418| rozdział = Albania| nazwisko r = Kania| imię r = Maciej| seria = Przewodniki Bezdroży| isbn = 978-83-7661-151-8 | język = pl|}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Figiel| imię = Stanisław| tytuł = Przewodnik Albania| wydanie = I| wydawca = [[Rewasz (wydawnictwo)|Oficyna Wydawnicza „Rewasz”]]| miejsce = Pruszków| rok = 2011| strony = 122-128| seria = Przewodniki Rewasz| isbn = 978-83-62460-13-7 | język = pl|}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Durrës| ]]
20 729

edycji