Lipljan: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 956 bajtów ,  3 lata temu
uzup.
(uzup.; uźródł.)
(uzup.)
|www =
}}
'''Lipljan''' ([[język serbski|serb. – cyrylica]] '''Липљан''', [[język albański|alb.]] '''Lipjan''') – [[miasto]] w środkowym [[Kosowo|Kosowie]] ([[Prisztina (region)|region Prisztina]]), liczy około 2 tys. mieszkańców (2006). Burmistrzem miasta jest Imri Ahmeti (od 2013)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://kk.rks-gov.net/lipjan/Municipality/President.aspx | tytuł = ''Kryetari i Komunës'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = | rok = | miesiąc = | praca = Oficjalny serwis Gminy Lipjani | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = sq | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13}}</ref>.
 
== Ulpiana ==
[[Plik:ULPIANA foto Arben Llapashtica 2016.jpg|thumb|240px|Ulpiana (stanowisko archeologiczne)]]
[[Plik:Ulpiana2.JPG|thumb|240px|Ulpiana (stanowisko archeologiczne)]]
Poprzedniczką współczesnej miejscowości Lipljan jest istniejące w okresie od roku [[30 p.n.e.]] do ok. [[600]] n.e. [[Starożytny Rzym|rzymska]] osada i [[municypium]] ''Ulpiana''<ref>{{Cytuj stronę | url = http://imperium.ahlfeldt.se/places/23732.html | tytuł = ''Ulpiana/Iustiniana Secunda, Gračanica, Lipljan'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = 2016-08-07 | rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = ''Digital Atlas of the Roman Empire'' | oznaczenie = | strony = | język = en | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13}}</ref>. Nazwa wywodzi się od imienia [[cesarz rzymski|cesarza rzymskiego]] - [[Trajan|Marka Ulpiusza Trajana]]. Wyjaśnienie nazwy zawarte zostało w traktacie [[Konstantyn VII Porfirogeneta|Konstantyna VII Porfirogenety]] ''De administrando imperio'' (''O zarządzaniu państwem''), w którym stwierdza się, że [[Justynian I Wielki]] (cesarz bizantyjski [[527]]-[[565]]) przywrócił miasto-twierdzę Ulpiana dla zapobieżenia najazdom [[Słowianie południowi|Słowian]] i [[Awarowie|Awarów]] na [[półwysep Bałkański]]. Chociaż twierdza została w pełni przywrócona wkrótce jednak [[Cesarstwo Bizantyńskie]] porzuciło ją pod presją ekspansji słowiańskich i Awarów (około roku 582).
'''Lipljan''' ([[język serbski|serb. – cyrylica]] '''Липљан''', [[język albański|alb.]] '''Lipjan''') – [[miasto]] i gmina w środkowym [[Kosowo|Kosowie]] ([[Prisztina (region)|region Prisztina]]), liczy około 2 tys. mieszkańców (2006){{odn|Profil Lipjan na stronie OBWE}}. Burmistrzem miasta jest Imri Ahmeti (od 2013)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://kk.rks-gov.net/lipjan/Municipality/President.aspx | tytuł = ''Kryetari i Komunës'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = | rok = | miesiąc = | praca = Oficjalny serwis Gminy Lipjani | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = sq | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13}}</ref>.
 
== Nazwa ==
Ulpiana położona była ok. 10 kilometrów na północ od obecnej lokalizacji Lipljan<ref>{{Cytuj stronę | url = http://kk.rks-gov.net/lipjan/City-guide/History.aspx | tytuł = ''Historia e Komunës së Lipjanit'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = | rok = | miesiąc = | praca = Oficjalny serwis Gminy Lipjani | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = sq | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13}}</ref>.
Współczesna nazwa Lipljan (Lipjan) wywodzona jest od starożytnych Lypenion, Lypiana{{odn|''Historia e Komunës së Lipjanit''}}, jak również Ulpiana.
 
== Historia ==
=== Ulpiana ===
Poprzedniczką współczesnej miejscowości Lipljan jest istniejąca w okresie od roku [[30 p.n.e.]] do ok. [[600]] n.e. [[Starożytny Rzym|rzymska]] osada ''Ulpiana''<ref>{{Cytuj stronę | url = http://imperium.ahlfeldt.se/places/21372.html | tytuł = ''Ulpiana / Iustiniana Secunda, Gračanica, Lipljan'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = 2016-08-07 | rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = ''Digital Atlas of the Roman Empire'' | oznaczenie = | strony = | język = en | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13 }}</ref> położona na szlakach komunikacyjnych łączących wybrzeże [[Morze Adriatyckie|Adriatyku]] - miejscowość [[Lezha|Lisse]] z terenami w dolinie rzeki [[Morawa (prawy dopływ Dunaju)|Margus]] oraz nad [[Dunaj]]em.
 
PoprzedniczkąNazwa współczesnejUlpiana miejscowościwywodzić Lipljansię jest istniejące w okresiema od rokuimienia [[30cesarz p.n.e.rzymski|cesarza rzymskiego]] do ok.- [[600]]Trajan|Marka n.e.Ulpiusza [[Starożytny Rzym|rzymskaTrajana]], osadaktóry iustanowił [[municypium]] ''Ulpiana''<ref>{{Cytujw stronęramach | url = http://imperium.ahlfeldt.se/places/23732.html | tytuł = ''Ulpiana/Iustiniana Secunda, Gračanica, Lipljan'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = 2016-08-07 | rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = ''Digital Atlas of the Roman Empire'' | oznaczenie = | strony = | język = en | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13}}</ref>. Nazwa wywodzi się od imieniaprowincji [[cesarzMezja rzymski|cesarza rzymskiego]] - [[Trajan|Marka Ulpiusza TrajanaGórna]]. Wyjaśnienie nazwy zawarte zostało w traktacie [[Konstantyn VII Porfirogeneta|Konstantyna VII Porfirogenety]] ''De administrando imperio'' (''O zarządzaniu państwem''), w którym stwierdza się też, że [[Justynian I Wielki]] (cesarz bizantyjski [[527]]-[[565]]) przywrócił miasto-twierdzę Ulpiana dla zapobieżenia najazdom [[Słowianie południowi|Słowian]] i [[Awarowie|Awarów]] na [[półwysep Bałkański]]. Chociaż twierdza została w pełni przywrócona wkrótce jednak [[Cesarstwo Bizantyńskie]] ostatecznie porzuciło ją pod presją ekspansji plemion słowiańskich i Awarów (około roku 582).
 
Ulpiana położona była ok. 10 kilometrów na północ od obecnej lokalizacji Lipljan{{odn|''Historia e Komunës së Lipjanit''}}.
== Okres słowiański i bizantyński ==
 
Kolejna wzmianka pochodzi z [[Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina|Latopisu Popa Duklanina]] (''Kronika popa Dukljanina'' i ''Barski rodoslov''). W opracowaniu tym stwierdzono się, iż państwo [[Raszka Wukanowiczów|Raszka]] rozpościera się pomiędzy rzeką [[Drina|Driną]] w kierunku wschodnim aż do Lipljan i [[Lab (rzeka)|Lab]].
=== Okres słowiański i bizantyński ===
Kolejna wzmianka pochodzi z [[Historia Królestwa Słowian czyli Latopis Popa Duklanina|Latopisu Popa Duklanina]] (''Kronika popa Dukljanina'' i ''Barski rodoslov''). W opracowaniu tym stwierdzono się, iż państwo [[Raszka Wukanowiczów|Raszka]] rozpościera się pomiędzy rzeką [[Drina|Driną]] w kierunku wschodnim aż do Lipljan i [[Lab (rzeka)|Lab]].
 
Kolejna wzmianka dotyczy roku [[1085]], w którym miejscowość została przejęta od Bizancjum na rzecz Raszki przez króla [[Konstantyn Bodin|Bodina]] i [[Żupan (urząd)|żupana]] Raszki [[Wukan (żupan Raszki w XI/XII w.)|Wukana]]. Miasto zostało wkrótce przywrócone władzy cesarzy bizantyjskich i pod ich panowaniem pozostało aż do czasu ponownego przejęcia przez Raszkę w czasach żupana [[Stefan Nemania|Stefana Nemanji]]. Wspominają o tym mnich i święty [[Święty Sawa|Sawa Nemanicz]] z klasztoru Hilandar na [[Góra Athos|Górze Athos]] oraz syn Stefana - [[Stefan Pierwszy Koronowany]] (wielki żupan Raszki i pierwszy król [[Serbia|Serbii]]).
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
Ulpiana* położona była ok. 10 kilometrów na północ od obecnej lokalizacji Lipljan<ref>{{Cytuj stronę | url = http://kk.rks-gov.net/lipjan/City-guide/History.aspx | tytuł = ''Historia e Komunës së Lipjanit'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = | rok = | miesiąc = | praca = Oficjalny serwis Gminy Lipjani | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = sq | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13 | odn = tak}}</ref>.
* {{Cytuj stronę | url = http://www.osce.org/kosovo/13121?download=true | tytuł = ''Lipjan / Lipljan'' | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | data = | rok = 2015 | miesiąc = wrzesień | praca = Profil Lipjan na stronie OBWE | opublikowany = | oznaczenie = | strony = | język = sq | archiwum = | zarchiwizowano = | id = | cytat = | data dostępu = 2017-02-13 | odn = tak}}
 
== Linki zewnętrzne ==
{{Commonscat|Ulpiana|Ulpiana}}
* [http://kk.rks-gov.net/lipjan/ Strona internetowa gminy Lipjan]
* [http://www.osce.org/kosovo/13121?download=true Profil Lipjan na stronie OBWE (OSCE, wrzesień 2015)]
* [http://www.sok-kosovo.org/pdf/population/Kosovo_and_its_population.pdf ''SOK Kosovo and its population'' (pdf)]
* [http://archive.is/forum.newkosova.org forum.newkosova.org]