Wojskowe sądy rejonowe (PRL): Różnice pomiędzy wersjami

zbędne linkowanie dat
(drobne redakcyjne)
(zbędne linkowanie dat)
[[Plik:POL Warsaw WSR Koszykowa2.jpg|thumb|250px|Budynek WSR w Warszawie, gdzie zostało skazanych najwięcej osób w Polsce]]
'''Wojskowe sądy rejonowe (WSR)''' – sądy utworzone na podstawie dekretu [[Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego|PKWN]] z [[23 września]] [[1944]] oraz rozkazu organizacyjnego nr 023/org Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego i Ministra Obrony Narodowej [[Marszałek (stopień wojskowy)|marsz.]] [[Michał Rola-Żymierski|Michała Żymierskiego]] z 20 stycznia 1946 (podpisali go też zastępca naczelnego dowódcy gen. [[Marian Spychalski]] oraz szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. [[Władysław Korczyc]]).
 
Powołano 14 rejonowych prokuratur i sądów wojskowych w: [[Białystok|Białymstoku]], [[Bydgoszcz]]y, [[Gdańsk]]u, [[Katowice|Katowicach]], [[Kielce|Kielcach]] (początkowo z siedzibą w [[Radom]]iu), [[Kraków|Krakowie]], [[Koszalin]]ie (z siedzibą w [[Szczecin]]ie; przekształcony w maju 1946 w WSR w Szczecinie, w Koszalinie utworzono zaś wydział zamiejscowy tego sądu), [[Lublin]]ie, [[Łódź|Łodzi]], [[Olsztyn]]ie, [[Poznań|Poznaniu]], [[Rzeszów|Rzeszowie]], [[Warszawa|Warszawie]] i [[Wrocław]]iu. W 1950, ze względu na zmiany w administracyjnym podziale kraju utworzono trzy dodatkowe WSR: w [[Opole|Opolu]], [[Zielona Góra|Zielonej Górze]] i ponownie Koszalinie.
 
Część historyków prawa uważa, że Wojskowe Sądy Rejonowe powołane zostały de facto w sposób bezprawny, gdyż dekret „Prawo o ustroju sądów wojskowych” z [[29 września]] [[1936]], na które powołano się tworząc WSR, przewidywał co prawda istnienie [[Wojskowe sądy rejonowe (II RP)|organów sądowniczych o takiej nazwie]], lecz miały one zupełnie inny charakter i inne kompetencje.
 
== Pierwsi szefowie wojskowych sądów rejonowych ==
== Skazani ==
[[Plik:POL Warsaw WSR Koszykowa1.jpg|thumb|250px|Tablica pamiątkowa na budynku WSR w Warszawie, ul. Koszykowa 82]]
WSR upoważnione zostały do rozpatrywania spraw karnych nie tylko przeciwko żołnierzom i funkcjonariuszom [[Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego|Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego]], [[Wojska Ochrony Pogranicza|Wojsk Ochrony Pogranicza]] (od [[1949]]) i funkcjonariuszom [[Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego|Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego]] czy [[Milicja Obywatelska|Milicji Obywatelskiej]], ale także osobom cywilnym oskarżonym o tzw. "zbrodnie„zbrodnie stanu"stanu”. Najczęściej byli to prawdziwi lub wyimaginowani przeciwnicy systemu komunistycznego, żołnierze różnych formacji polskiego podziemia niepodległościowego i partyzanci [[Ukraińska Powstańcza Armia|Ukraińskiej Powstańczej Armii]].
WSR uważane są z jeden z najbardziej represyjnych organów sądowniczych w stalinowskiej Polsce. Oskarżonym wymierzano niejednokrotnie na kary wieloletniego więzienia lub karę śmierci. Z dotychczasowych badań wynika, że WSR wydały ok. 3500 wyroków śmierci (ponad 1300 wykonano). Większość z nich zapadła z powodów politycznych.
 
* K. Szwagrzyk, Skazani na karę śmierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy we Wrocławiu 1946–1955, Wrocław 2002.
* J. Żelazko, „Ludowa” sprawiedliwość. Skazani przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Łodzi (1946–1955), Łódź 2007
* D. Burczyk, I. Hałagida, A. Paczoska-Hauke, Skazani na karę śmierci przez Wojskowe Sądy Rejonowe w Bydgoszczy, Gdańsku i Koszalinie 1956-1955, Gdańsk 2009.
 
== Zobacz też ==
* [http://www1.ipn.gov.pl/portal/pl/import/1/ Lista skazanych przez WSR w latach 1946-1955 na oficjalnej stronie IPN]
 
== Bibliografia ==
* M. Zaborski, Ustrój sądów wojskowych w Polsce w latach 1944–1955, Lublin 2005.
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Ptaszyński | imię=Radosław| tytuł= Sędziowie Wojskowego Sądu Rejonowego w Szczecinie i ich wyroki | data=2008 | wydawca= Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu | miejsce=Szczecin | isbn=978-83-61336-20-4 | strony=}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www1.ipn.gov.pl/portal/pl/import/1/ Lista skazanych przez WSR w latach 1946-1955 na oficjalnej stronie IPN]
 
[[Kategoria:Sądy rejonowe w Polsce]]
117 892

edycje